Kamil Erdoğdu Pekin, Çin

Bu soruya verilen yanıtların çoğunluğunda aynı mekandan bahsedilir, tuvaletlerden.

Bırakın şehir dışını veya kırsal kesimleri, şehir merkezlerinde bile umumi tuvaletlere ilk gidenleri bir sürpriz beklerdi.

Burası adı üstünde gerçekten umumi tuvaletti.

Kadın-erkek bölümleri ayrıydı ama, buralarda kapı veya insanların ihtiyacını ayrı olarak göreceği bir bölüm yoktu.

Oradakilerle karşılıklı veya yan yana oturarak ihtiyacınızı gidermek zorundaydınız.

Suyun bulunmadığı bu yerlerdeki temizlik sorunu ise ayrı bir şok konusuydu.

Şehirlerde bu durum değişmeye başladığından –di'li geçmiş zaman kullanıyorum ama bu tür tuvaletler Çin'de halen yaygın.

Büyük şehirlerde çok az da kalsalar, 'hutong' denilen dar sokaklardaki avlulu evlerde yaşayanlar sokak başlarındaki umumi tuvaletleri kullanıyorlar.

Özellikle olimpiyat oyunlarına ev sahipliği yapmak için aday olunması, Çin'de tabu olan tuvalet konusunu tartışmaya açtı.

"Herkese temiz tuvalet"

Pekin'de geçen Çarşamba günü Dördüncü Dünya Tuvalet Zirvesi başladı.

2000 olimpiyatlarına aday olduğu sıralarda da, yani 10 yıl önce de Pekin'de uluslararası tuvalet temizliği toplantısı düzenlenmişti.

Son zirve "herkese temiz tuvalet" temasını işliyor.

Çin, ABD, Rusya, Japonya ve Finlandiya da dahil 19 ülkeden bilim adamları, tuvalet iç mimari uzmanları ve çevre bilimcileri zirve sırasında tuvaletler ile yaşam niteliği, turizm, işletmecilik ve ekonomi arasındaki ilişkileri ele aldılar.

Üç gün süren zirve boyunca uğur böcekli lüks tuvalet sergileri dahil envai çeşit slayt gösterisiyle temizlik dersleri ve karşılıklı soru-cevap oturumları düzenlendi.

Dünya Tuvalet Örgütü'nün kurucusu Jack Sim, zirvenin açılışında yaptığı konuşmaya önemli bir uyarıyla başladı.

Singapurlu Jack Sim, "Tuvalet konusu konuşulurken, kısa bir süre gülebilirsiniz. Ama birkaç saniye sonra konuya daha ciddi yaklaşmaya başladığınızda, tuvalet konusunu ihmal ettiğinizi, bunun doğrudan sağlığınızı, yaşamınızı ve nezaketinizi etkilediğini göreceksiniz" diye konuştu.

Jack Sim konuşmasını, "Tuvalet temel bir insan hakkıdır ve dünya daha iyi tuvaletleri hak ediyor" diye bitirdi.

Tuvaletlerde reform

Çin yönetiminin bu konunun ciddiyetinin farkında olduğu son yıllardaki çabalardan da anlaşılıyor.

Çin yönetimi her 10 bin kişiye 3.18 umumi tuvaletin düştüğü durumu değiştirmek için son 3 yılda 238 milyon yuan yani 43 trilyon lira harcadı ve 100 milyon yuan daha ayırdı.

Pekin'de 88'i dört yıldızlı olmak üzere 671 yıldızlı tuvalet, 2 bin de standart tuvalet bulunuyor.

2008 yılına kadar Pekin'de her yıl 400 standart tuvalet inşa edilmesi planlanıyor.

Ayrıca 700 lüks gezici tuvalet kurulacak.

Ülkenin büyük şehirlerinden Tianjin'in kırsal kesimlerinde tuvaletlerin ıslahı için 5 milyon yuan, yani 903 milyar lira ayrıldı.

Tianjin belediyesi kırsal kesimdeki her aileye tuvaletlerini yenilemeleri için 50 yuan, yani 9 milyon lira verecek.

Zirvede en anlamlı uyarıyı Singapur Doğayı Koruma Kurumu Başkanı Simon Tay yaptı.

Simon Tay, "Kurmak kadar bakım ve kullanma da çok önemli. Çin bu konu üzerinde devamlı ciddiyetle durmalı" diye konuştu.

2008 olimpiyat oyunları sırasında 600 bin yabancıyı ağırlamayı bekleyen Çin'in yüzyılların sorunu olan tuvalet sorununu köklü şekilde çözmek için büyük bir eğitim seferberliği göreviyle karşı karşıya olduğunu söyleyebiliriz.

Özetle, Pekin Turizm Dairesi Genel Müdürü Yü Çangcan'ın dediği gibi, "İyi gıda ve iyi hayat peşinde koşan Çinlilerin tuvalete gerekli itinayı göstermeleri zamanı geldi".

Gelişmeleri, dünyanın dört bir yanındaki gazetecilerin izlenimleri ile aktardığımız Dünyaya Açılan Pencere programını, her hafta Pazar günleri, TSİ 11.00 ve TSİ 18.00'deki radyo yayınlarımızda dinleyebilirsiniz.