Yeni yasa 1 Ekim 2008'de yürürlüğe giriyor

Türk-İş, DİSK, KESK ve Hak-İş gibi faklı siyasi kanatlardan 17 çalışan örgütünü bir araya getiren Emek Platformu tasarı aleyhinde haftalardır eylemler yapıyordu.

Ancak milletvekilleri, üç haftadır gündemlerindeki tasarıya dün son onayı verdi. Yasa yeni şekliyle Ekim ayından itibaren yürürlüğe girecek.

Hükümet yasanın sosyal güvenlik kurumlarının uzun vadede sağlıklı işleyebilmesi için gerekli olduğunu savunuyor. Ortalama ömrün uzaması, dünyanın her yerinde sosyal güvenlik sistemleri üzerindeki kaynak baskısını artırıyor.

Türkiye Kamu-Sen Genel Başkanı Bircan Akyıldız ise dün, yasa veto edilmediği takdirde muhalefetin konuyu Anayasa Mahkemesine taşımak için girişimlerde bulunacaklarını söylemişti.

Sendikalar, yasanın haklarını erozyona uğratacağına inanıyorlar.

Yapılan değişikliklerle emeklilik yaşı aşamalı artışla 2048'de hem kadın hem de erkekler için 65 olacak şekilde yeniden düzenlendi.

Sigortalılara bağlanacak alt sınır aylığı, ortalama aylık kazancının yüzde 35'inden az olmayacak. Ancak eşi ve çocuğu bulunan sigortalılarda bu oran yüzde 40 olarak uygulanacak.

Emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan güncelleme katsayısı, her yılın aralık ayında açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile o yılın gayri safi yurt içi hasıla gelişme hızının yüzde 30'unun toplamına bir tam sayının ilave edilmesiyle bulunacak.

Devlet memurları ve BAĞ-KUR'lularda malullük aylığı; prim gün sayısı 9 bin günden az olan sigortalılar için 9 bin gün üzerinden, 9 bin gün ve daha fazla olanlar için ise toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden hesaplanacak. SSK'lılar için ise prim ödeme gün sayısı, 7 bin 200 gün olacak. Sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise tespit edilen aylık bağlama oranı 10 puan artırılacak.

Malullük aylığı bağlanabilmesi için en az 10 yıl sigortalı olma ve toplam bin 800 gün prim ödeme şartı aranacak.

Yeşil kart ve banka sandıklarına son

Düzenleme yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa devlet memuru olanlar, genel sağlık sigortası kapsamına alınacak.

Özellikle dar gelirli ve hiçbir sosyal güvenlik güvencesi olmayan kişileri hedefleyen yeşil kart uygulaması, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten iki yıl sonra kaldırılacak. Bu kişiler genel sağlık sigortası kapsamına girecek.

Banka şirket ve odaların emeklilik sandıkları da, yasanın yürürlüğe girmesi ardından üç yıl içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na devredilecek.

Sendika yöneticileri; sanatçılar, düşünür ve yazarlar, hayat kadınları, jokey ve antrenörleri de sigortalı sayılacak.

EMEKLİLİKTE YAŞ KADEMELERİ 1 Ocak 2036 ile 31 Aralık 2037 tarihleri arasında kadınlarda 59, erkeklerde 61; 1 Ocak 2038 ile 31 Aralık 2039 tarihleri arasında kadın için 60, erkek için 62; 1 Ocak 2040 ile 31 Aralık 2041 tarihleri arasında kadınlarda 61, erkeklerde 63; 1 Ocak 2042 ile 31 Aralık 2043 tarihleri arasında kadınlarda 62, erkeklerde 64; 1 Ocak 2044 ile 31 Aralık 2045 tarihleri arasında kadınlarda 63, erkeklerde 65; 1 Ocak 2046 ile 31 Aralık 2047 tarihleri arasında kadınlarda 64, erkeklerde 65 yaş şartı uygulanacak.

Milletvekilleri ve yakınları ise genel sağlık sigortası kapsamı dışında tutulacak.

Gazeteciler, milletvekilleri, PTT dağıtıcıları, infaz koruma memurları, sanatçılar, hava yollarındaki uçucu personel, ''yıpranma payı' olarak bilinen 'fiili hizmet zammından yararlanamayacak.

Bu uygulama ordu, emniyet ve MİT mensupları içinse sürüyor.

İsteğe bağlı sigortalı olma hakkından, Türkiye'de ikamet edenler ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki Türk vatandaşları yararlanabilecek.

Ölüm aylığından yararlanabilmek için devlet memurları ve BAĞ-KUR'lularda, en az 1.800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödeme şartı aranacak. Ancak, SSK'lılarda bu şart, borçlanma hariç, 5 yılda 900 prim gün olacak.

Dul ve yetim aylıkları konusunda dul eşe hesaplanan aylığın yüzde 50'si, çocuksuz dul eşe yüzde 75'i bağlanacak. Çocuklar içinse bu oran yüzde 25.