El Kaide liderlerinden Halid Şeyh Muhammed de suçlananlar arasında

Amerikan yönetimine göre, bu kişilerin durumu, İkinci Dünya Savaşı sonrası Nüremberg Mahkemelerinde yargılanıp idama mahkum edilen Nazi savaş suçlularından farklı değil.

Bugün haber ajansları, Amerikan yönetiminin, bu yargılamaların ve ölüm cezası talebinin meşruiyetini uluslararası alanda savunabilmek için diplomatlarına gönderdiği bir talimatı kamuoyuna sızdırdı.

Associated Press haber ajansına göre, dünyanın dört bir yanındaki Amerikan elçiliklerine gönderilen genelge, bu yargılamalar ve sanıklar hakkında ölüm cezası istenmesine ilişkin olarak gündeme gelebilecek soruları ve bunlara verilecek yanıtları sıralıyor.

Yabancı hükümetler ya da medyadan gelebilecek bu tür sorulara, buradaki tezlerle cevap verilmesi gerektiği belirtiliyor.

Dört sayfalık Dışişleri Bakanlğı memorandumundaki sorulardan biri, "Bu sanıklara ölüm cezası uygulanması uluslararası hukukun ihlali değil midir?" şeklinde.

Amerikan Dışişleri Bakanlığı, bu soruyu şöyle yanıtlıyor: "Hayır. Uluslararası insan hakları hukuku, savaşla ilgili yasaların ciddi şekilde ihlali durumunda ölüm cezası öngörmektedir. Örneğin İkinci Dünya Savaşı sonrasında Nüremberg Mahkemelerinde yargılanan en önemli savaş suçluları idama mahkum edilmiştir."

Tartışma

ABD, 11 Eylül saldırılarıyla ilgili olarak Guantanamo'da tutulan altı kişiyi yargı önüne çıkarmaya karar verdiğini hafta başında açıklamıştı.

Pentagon hukuk danışmanı Tuğgeneral Thomas Hartmann tarafından bir basın toplantısıyla açıklanan karar günlerdir bir çok boyutuyla tartışılıyor.

Sanıkların ifadesinin alınması sırasında kullanılan ve birçok insan hakları kuruluşunun işkence olarak tanımladığı yöntemlere, yargılamanın, Amerikan iç hukuku ya da uluslararası hukukta daha önce varolmayan kurallara göre ve bu iş için oluşturulan özel askeri heyetlerce yapıldığına dikkat çekiliyor.

Bu koşullar altında, yargılamanın temel hukuk prensiplerine uygunluğu, adil olup olamayacağı sorgulanıyor.

Üstelik ölüm cezası dünya çapında 130 ülkede uygulamadan kaldırılmışken Amerikalı askeri savcıların sanıklar için idam cezası istemiş olması da hararetli tartışma yaratıyor.

Amerikan İç Güvenlik Bakanı Michael Chertoff BBC'ye verdiği mülakatta, yargılama sırasında, savunma makamının bütün temel haklardan yararlanacağını söylemiş ama bunu izleyen cümlesinde henüz yargılanmamış ve haklarında hüküm verilmemiş olan sanıkları "dünyadaki en korkunç savaş suçlarından birinin sorumluları" diye tanımlamaktan kaçınmamıştı.

11 Eylül saldırılarıyla ilgili olarak suçlanan altı Guantanamo tutuklusunun yargılamasına daha aylarca başlanması beklenmiyor.

Şu ana kadar işletilen sürecin yavaşlığı ölçü olarak alınırsa, gözlemciler, karar aşamasına gelininceye kadar Amerikan yönetiminin değişmiş olabileceğine dikkat çekiyor.