Adalet Divanı davayı görmeye geçen yıl başladı

Bosna, Sırbistan'ı bölgedeki Müslüman ve Hırvatların etnik temizliğe tabi tutulması için planlar yapmakla suçlamıştı.

Davacı devlet, yaşanan olayların Nazilerin İkinci Dünya Savaşı'nda yaptıklarına benzer şekilde, soykırıma yol açtığını öne sürüyor.

Sırbistan bu suçlamaları reddederek, olayların bir iç savaş sonucu meydana geldiğini savunuyor.

Mahkemenin iki saat kadar sürecek bir açıklamayla duyurduğu kararının karmaşık ve ayrıntılı olacağı anlaşılıyor.

Adalet Divanı'nın Başkanı Yargıç Rosalyn Higgins, kararı açıklamaya başladığı oturumda, Srebrenitsa'da yaşanan olayların 'soykırım' teşkil ettiğini söyledi.

Sırbistan'ı, Cenevre Sözleşmelerini ihlâl ederek etnik temizlik yapmak ve vatandaşlarını ortadan kaldırmakla suçlayan Bosna, dosyasında özellikle 1995 yılındaki Srebrenitsa Katliamı'nı öne çıkarıyordu.

BM daha önceden sekiz bin Müslümanın öldürüldüğü olayı soykırım kabul etmişti.

Ancak yargıç Higgins, Boşnakların kitlesel şekilde öldürüldüğü diğer olayların soykırım olduğu iddialarının kendilerini tatmin etmediğini, sorumluların bu yönde bir niyet taşıdığından kesin şekilde emin olamayacaklarını söyledi.

Dava bir ilk

Bu dava mahkemenin 62 yıllık tarihinde, bir ordunun ya da hükümet yetkililerinin değil, bütünüyle bir ülkenin soykırımla itham edildiği, yani iki devletin karşı karşıya geldiği ilk vaka.

Dolayısıyla Sırp halkının bütünü suçlanıyor. Belgrad hükümeti ise, Sırp halkının soykırım suçu işleme eğiliminde olduğunu gösteren hiçbir kanıt bulunmadığını belirtiyor.

	İlk kez bir devlet diğerini soykırımla suçluyor

Bosna'yı temsil eden avukatlar bir "niyet"i kanıtlamak durumunda olduğundan, dava hukuken güç bulunuyor.

Dahası, olayların sorumlusunun kim olduğunu tespit etmek de güç.

Bosna savaşı sırasında yönetim Yugoslavya hükümetinin elindeydi. Dava açıldığında muhatap bu devletin mirasçısı Sırbistan ve Karadağ idi.

Ancak aradan geçen sürede bu federasyon feshedildi. Dolayısıyla Sırbistan, o zamanki Belgrad hükümetinin eylemlerinden sorumlu tutulmaya itiraz edebilir.

Geçen yıl görülmeye başlanan dava, aslında 14 yıl öncesine dayanıyor. Bosna, savaşın başında Yugoslavya Federasyonu aleyhinde başvuruda bulunmuş ve bölgedeki şiddetin sona ermesi yolunda bir karar çıkartmaya çalışmıştı.

Mahkeme davayı ele alıp almamayı değerlendirirken bir ara kararla, Bosna'da soykırımın önlenmesini talep etmiş, ancak çatışmalar sürmüştü.

Bosna başvurusunu, 2003 yılında yenilemiş, dava geçen yıl Şubat'ta yargıçlar önüne gelmişti.

Dava lehte sonuçlanırsa, Bosna, Sırbistan'dan, milyarlarca dolara varan tutarda tazminat alabilecek.

Bu dava, bölgede Yugoslavya'nın parçalanması sürecinde yaşananlara dair mahkemenin önüne gelen ilk dosya değil.

Bundan iki yıl önce Uluslararası Adalet Divanı, Sırbistan-Karadağ'ın, NATO'ya üye sekiz ülke aleyhine yaptığı 'soykırım' suçlamasını reddetmişti.

Karara gerekçe olarak söz konusu olaylar sırasında ülkenin Birleşmiş Milletler'in üyesi olmaması gösterildi.

Dolayısıyla Sırbistan da şimdi Yugoslavya yönetiminin kararlarından sorumlu tutulamayacağını savunabilir.