Avrupa Birliği ailesi giderek kalabalıklaşıyor

Avrupa Birliği altı üyeyle 1958'de kuruldu.

Bulgaristan ve Romanya, diğer sekiz eski komünist Doğu ve Orta Avrupa ülkesiyle birlikte 90'ların hemen başında üyelik başvurusunda bulundu. Yani bölgede büyük nüfuzu bulunan Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra.

Diğer sekiz üye siyasi ve ekonomik reformlar konusunda hızlı adımlar atarak 1 Mayıs 2004'te birliğe üye oldu.

Görece daha yavaş ilerleme kaydeden Bulgaristan ve Romanya'nın üyeliği ise 2007'e kaldı.

Bulgaristan ve Romanya gerçekten üyeliğe hazır mı?

Avrupa Komisyonu'ndaki yetkililere göre bu sorunun yanıtı "Hayır".

Ancak yetkililer, üyeliği geciktirmenin reform sürecini teşvik etmenin en iyi yolu olmayabileceğini söylüyor.

Komisyon, örneğin Bulgaristan'ın yaz aylarında yolsuzluk ve örgütlü suçla mücadelede önemli adımlar atmasını umuyordu.

Ancak yetkililer, Sofya'nın bu konuda kendilerini düş kırıklığına uğrattığını belirtiyorlar.

Bununla birlikte yetkililer, bu iki ülkenin sıkı koşullarla üyeliğe alınmasının daha mantıklı olduğu görüşünde.

Avrupa Birliği, birlik fonlarının "çar-çur" edilmesi ve suç çetelerinin varlığını sürdürmesi halinde Sofya ve Bükreş'in ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalabileceğini söylüyor.

Avrupa kurumlarının yapısı nasıl değişecek?

Üyeliklerinden sonra Bulgaristan ve Romanya, Avrupa Birliği nüfusunun yüzde altısını oluşturacak.

Bu iki ülke, AB gayri safi hasılasının yüzde birinden azını teşkil edecek.

Avrupa Birliğin icra organı konumundaki Avrupa Komisyonu'nda üyelik sayısı 25'ten 27'ye yükselecek.

Avrupa Parlamentosu'na iki ülke için toplam 54 sandalye ilave edilecek.

Bulgaristan ve Romanya AB'ye ne kazandıracak?

Avrupa Komisyonu, iki ülkedeki hızlı ekonomik büyüme ve işgücü gücü potansiyelinin birlik ekonomisine önemli katkılar sağlayacağı görüşünde.

Komisyon'a göre, iki ülke, birliğin dış politika ve güvenlik stratejisinin şekillenmesine katkıda bulunacak.

Romanya, Moldova dahil Doğu Avrupa'yla köprü işlevi görecek. Bulgaristan ise Avrupa Birliği'nin Balkanlar ve Karadeniz'e bakan yüzü olacak.

Genişleme duracak mı?

Muhtemelen hayır.

Avrupa Birliği, hazır olmaları durumunda birliğe katılabilecekleri konusunda Balkan ülkelerine söz verdi.

Hırvatistan ve Makedonya'ya aday ülke statüsü verildi. Bununla birlikte, birçok uzman bu aşamadan sonra genişleme sürecinin yavaşlayacağına inanıyor.

Üye ülkelerde genişleme sürecine tepki büyüyor.

Ayrıca olası yeni üyeliklerden önce AB anlaşmaları gözden geçirilmek zorunda.

Uzmanlar, Hırvatistan için mevcut kurallarda küçük değişikilikler yapılabileceğini, ancak bundan sonrası için ciddi düzenlemeler yapılması gerektiğini belirtiyor.

AB, 15 üyeliyken yeterince büyük değil miydi?

Bazı üyeler başından beri birliğin doğuya doğru genişlemesine şüpheyle bakıyordu.

Fransa ve Hollanda'da yapılan referandumlarda AB Anayasası'nın reddedilmesinden sonra genişlemeye karşı çıkanların oranı daha da arttı.

Ancak AB antlaşmaları, belli koşulları yerine getirmeleri halinde tüm Avrupa ülkelerine kapının açık tutulmasını öngörüyor.

AB'nin üyelik için istediği kriterler, demokrasi, insan haklarına saygı, hukukun üstünlüğü ve serbest piyasa başlıkları altında toplanıyor.

AB kamuoyu genişlemeden yana mı?

Anketler, genişleme arzusunun azalmaya başladığını gösteriyor.

Avrupa Birliği'nin kamuoyu yoklamaları yapan birimi Eurobarometre'ni 2006 baharındaki anketine göre, görüşü alınanların yüzde 45'i genişlemenin sürmesinden yana. (Bu oran altı ay önce yapılan ankette yüzde 49'du.)

Aynı ankette genişlemeye karşı çıkanların oranı ise yüzde 42. (Bir önceki ankette bu oran yüzde 39'du)

Bununla birlikte, bu oranlar ülkelere göre farklılıklar gösteriyor.

Örneğin birliğe 2004'te katılan ülkelerle Yunanistan ve İspanya'da genişlemeye destek daha fazla.

Finlandiya, Almanya, Lüksemburg ve Avusturya'da ise halkın yüzde 60'ından fazlası genişlemeye karşı çıkıyor.

Genişlemenin maliyeti nedir?

2005'te, yeni 10 üye birlik bütçesinden 4 milyar Euro aldı. Bu rakam üye ülkelerin birlik bütçesine yaptıkları katkıdan daha fazla ve AB bütçesinin yüzde 4'üne tekabül ediyor.

2006'da Bulgaristan ve Romanya üyeliğe hazırlık için AB'den bir-buçuk milyar Euro alacak.

Eski üyeler İspanya, Yunanistan, Portekiz ve İrlanda geleneksel olarak birlik bütçesinden, yaptıkları katkıdan daha fazla pay alıyor.

İspanya'nın birlikten aldığı pay ile sağladığı katkı arasındaki fark, 10 yeni üyeninkilerin toplamından daha fazla.

Genişleme aleyhindeki savlar neler?

Bu tezlerden bazılarını şöyle özetlemek mümkün:

• Toplu göçe ve örgütlü suçun artmasına neden olabilir.
• Yoksul ülkelerin işçileri zengin ülkelerdekilerin işlerini ellerinden alacak. Büyük şirketler işçilik maliyetinin düşük olduğu ülkelere taşınacak. Sosyal güvenlik sistemi bozulacak.
• Zengin üyeler yoksul ülkeleri desteklemenin yüksek maliyetini daha fazla karşılayamayacak. AB genişledikçe, birlik içi entegrasyon zorlaşacak.
• Bir süre sonra AB işleyemez hale gelecek.

Genişleme lehindeki savlar neler?

Genişlemeyi savunanlar bunun Soğuk Savaş'ın böldüğü kıtayı yeniden birleştirdiğini, istikrar ve refahın yayıldığını ve Avrupa'nın dünya sahnesindeki ağırlığının arttığını savunuyor.

Bu görüştekilerin yukarıdaki tezlere yanıtları ise şöyle:

• Göç ekonomik büyümeyi artırır.
• Avrupa Birliği yeni üyelerle örgütlü suç ve kaçakçılıkla mücadele konularında işbirliği yapma fırsatı elde edecek.
• Ucuz işgücü zengin ülkeler için iyi birşeydir. Şirketlerin Orta Avrupa'ya taşınması, Hindistan ve Çin'e gitmesinden iyidir.
• Zengin üyeler için, - yoksul ülkelere para göndermek yerine- daha büyük bir tek pazarın üyesi olmak daha kazançlıdır.
• Genişleme sürerken entegrasyonu başarmak mümkündür. AB 1973'ten beri aralıklarla genişliyor. O tarihten beri entegrasyon da genişlemeye paralel olarak gelişti.
• Karar alma sürecini basitleştiren AB Anayasası'nın henüz onaylanmamasına rağmen, karar alma mekanizmaları henüz çıkmaza girmiş değil.

Genişleme konusunda AB seçmenlerin fikri hiç soruldu mu?

Her genişleme adımının üye ülkelerde onaylanması gerekiyor.

Şimdiye kadar genişleme için referanduma başvurulmadı. Ancak 2004'teki genişleme dalgasına kapıyı aralayan Nice Antlaşması için İrlanda'da iki kez referandum yapıldı. (Antlaşma ilk referandumda reddedilmişti.)

Fransa da Hırvatistan'ın üyeliğinden sonra gelecekteki genişleme adımlarında halkın da söz sahibi olabilmesi için anayasasını değiştirdi.