İsviçre'nin Davos kentinde yarın başlayacak Dünya Ekonomik Forumu toplantıları öncesinde BBC Dünya Servisi, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 32 ülkede, halkın ekonomiye bakışını değerlendirmek üzere anket düzenledi.
Ekonominin gidişatı konusunda iyimser düşünenlerle düşünmeyen ülkelerin sayısı hemen hemen başa baştı. 17 iyimsere 15 kötümser... Ve Türkiye kötümserler cephesinde... Türkiye hakkındaki bulguları, araştırmayı yapan Globescan adlı kuruluşun başkanı Doug Miller'a sorduk.

BBC Türkçe: Araştırmanın hedeflerini açıklar mısınız?

Doug Miller: "Biz bu araştırmayı düzenlediğimiz, 32 ülkedeki insanların dünya ekonomisi, ülkelerinin ekonomisi ve kendi ailevi ekonomik koşulları hakkındaki görüşlerini ortaya çıkarmayı hedefliyorduk. Bu bağlamda uluslararası kuruluşlar ve şirketler hakkındaki görüşlerini de sorduk... Tüketicilerin iyimser olup olmaması pek çok ülkede ekonominin işleyişini değerlendirmede gösterge kabul edilir. Çünkü insanlar iyimserse para harcarlar ve bu da ekonomiye yansır."

BBC Türkçe: Peki Türkiye'nin en büyük 11 kentinde, bin kişinin katılımıyla düzenlediğiniz bu anket sonucunda, özellikle hangi bulgular sizce çarpıcı?

Doug Miller: "Türkiye'deki en dikkat çekici bulgulardan birisi insanların kendi ailevi ekonomik koşullarına bakışıyla ilgiliydi. Ailelelerinin ekonomik şartları konusunuda olumlu beklentilerin oranı, yıllardır sürekli düşüyor. Koşullarının iyileştiğine inananların oranı geçen yılın başında yüzde 54'tü, bu oran şimdi yüzde 31. Bu ölçüde keskin bir düşüşün benzerini sadece Endonezya'da görüyoruz. Bir diğer ilginç nokta da ülke ekonomisinin performansıyla ilgli beklentilerin de son bir yıl içinde kötüleşmesi. Sorularımızı yanıtlayanların yaklaşık yüzde 41'i ekonominin kötüye gittiğini söylerken, yüzde 30'u iyiye gittiğini düşünüyor."

BBC Türkçe: Ama Türk ekonomisinde ortaya çıkan rakamlar, genelde olumlu görülüyor... Neden sizin edindiğiniz sonuçlar böyle? Bu ekonomik istatistiklerin rakamları kamuoyuna yansımıyor mu?

Doug Miller: "Ya kamuoyu rakamları yakalayamadı ya da rakamlar kamuoyunu... Bence önümüzdeki yıl, bu göreli, hafif kötümserliğin ekonomik istatistiklere yansıyıp yansımayacağını belirleyecek, bunu dikkatle izlemek gerekiyor. Bence bu kötümser görüş, tüketimi, harcamayı da olumsuz etkileyebilir."

BBC Türkçe: Türkler anlaşılan küresel ekonomik kurumlara da güvenmiyor... "Küresel oyuncular sizce genelde ülkede olumlu mu olumsuz mu rol oynuyor." sorunuza nasıl yanıtlar aldınız?

Doug Miller: "Türklerin notu kıt.. Puan verirken genelde tüm ekonomik oyunculara az not verme eğilimindeydiler... Ama özellikle Uluslararası para Fonu IMF konusunda, iyice olumsuz bir görüş hakim. Sadece yüzde 15'lik bir kesim, kuruluşun olumlu bir rol oynadığı görüşünde.... Yüzde 49 ise IMF için olumsuz düşünüyor. Rakamlar, IMF ile son derece olumsuz deneyimler yaşamış Arjantin'de aldıklarımıza yakın düzeyde... Brezilya'yı da katarsak; Türkiye dünyada IMF hakkında en olumsuz görüşteki 3 ülkeden birisi... Mesela Dünya Bankası konusunda, durum bu kadar olumsuz değil... Küresel şirketler denince de Türkiye, dünyada küresel şirketlerin katkısı hakkında en olumsuz düşünen ülkelerden birisi. Muhtemelen Türkler, pek çok ulusal şirketi bu başlık altında değerlendirmiyor ve yabancı şirketler söz konusu olunca, genellikle yaklaşım hep olumsuz oluyor. Türkiye küresel şirketleri en olumsuz gören dördüncü ülke. İlginçtir burada, başı ise İtalya çekiyor."

BBC Türkçe: Araştırma sadece ekonomiyi ele almıyor mesela bir bölümde de, sizce kamuoyunun görüşleri yaşamınızda ne kadar etkili rol oynuyor diye sorulmuş katılımcılara. Dünya genelinde yüzde 51, kamuoyunun görüşleri olumlu bir rol oynuyor derken Türkiye'de bu oran yüzde 35'e iniyor... Sivil toplum kuruluşlarına destek ise artış eğiliminde, değil mi?

Doug Miller: "Bu gibi anketlerde genelde hep en iyi sonuçları sivil toplum örgütleri alır zaten... Pek çok ülkede insanlar bu örgütlerin hep ezilenlerin yanında olduğuna inanıyor. Halkın yüzde 50'si, Türkiye'de de bu örgütlerin etkisinin genelde olumlu olduğuna inanıyor. Başlıca kurumlara ve liderlere güvenin azalması da, bu gibi örgütlere önemli bir katkı yapıyor."

BBC Türkçe: Peki genele baktığımızda Türkiye'de karşınıza çıkan genel eğilimler daha çok hangi ülkelere benziyor, mesela Müslüman ülkelerle, Avrupa'nın doğusuyla ya da Arjnatin ile ortaklıkları vardır gibi bir hüküm verebiliyor musunuz?

Doug Miller: "Ekonomik beklentiler söz konusu ise bence Türkiye kesinlikle pek çok açıdan Fransa ve Almanya'ya benziyor. Ki Fransızlar ekonomi konusunda daha da kötümser düşünüyorlar. Ama Fransa ve Türkiye halklarının yaklaşımları oldukça benzer diyebiliriz. Uluslararası kuruluşlara yaklaşımları açısından ise, Arjantin ve Brezilya ile benzerlik sergiliyor. Bunda muhtemelen bu kurumların söz konusu ülkelerde olumlu bir rol oynamayı başaramamasının da payı var. "

Bu ankete göre kendi ülkelerindeki durumun iyiye gideceğine en fazla inanan iki ülke ise Afganistan ve Irak oldu.