Soruşturma sürerken TBMM'de de araştırma önergeleri hazırlandı

BBC Türkçe Bölümü'nden Selin Girit geçen hafta Şemdinli'de bir kitapçıya yönelik bombalı saldırı ve saldırıya güvenlik kuvvetlerinin karıştığı suçlamaları ardından gündeme gelen soruları, araştırmacı ve strateji uzmanı Ümit Özdağ ve TBMM'nin eski Susurluk Komisyonu üyelerinden Fikri Sağlar ile değerlendirdi.

Şemdinli ikinci bir Susurluk mu?

Fikri Sağlar: Susurluk çalışmaları sırasında Yüksekova dosyasından farklı değil... Orada da itirafçı vardı. Olayların içerisinde yer alan isimlerin komutanları tarafından çok kahraman insanlar, başarılı insanlar oldukları açıklanmıştı. Ama sonra 24 yıla mahkum oldular. Mesela Mehmed Ali Yurdakul, oradaki binbaşı...
Şimdi bunlara bakarsanız, yöntem hep aynı. Dolayısıyla ben bunu Susurluk düzeninin devamı olarak niteliyorum.

Ümit Özdağ: İkinci bir Susurluk şeklindeki yorumlar için henüz çok erken... Bir çok tutarsızlık içiçe geçmiş durumda. Bölgeyi çok iyi bildiği, senelerden beri bölgede bulunduğu ve çalıştığı söylenen astsubaylar Şemdinli gibi küçük bir ilçede, tek caddedeki tek kitapçıyı bulmak için yanlarına kroki alıp gidiyorlar.

Bunu da gündüz saat 12.15'te yapıyorlar. Hayatın en canlı olduğu yerde, 'örtülü operasyon' gerçekleştiriyorlar. Bu da bir bombalama şeklinde gerçekleşiyor. Doğrusu neresinden bakarsanız bakın bu akıllara zarar bir iş.

Ya dünya tarihinin en ahmakça örtülü operasyonuyla karşı karşıyayız. Bu bir olasılık ama herhalde en küçük olasılık. Ya da bir başka örtülü operasyonla karşı karşıyayız ama iç değil, tamamen dış dinamiklerle ilgili bir süreç.

Bulunan kanıtlar neye işaret ediyor?

Fikri Sağlar: Operasyonların yerelde planlanmadığını gösterir. O bilgilerin belgelerin dosyalar içerisinde yer alması, Şemdinli, Yüksekova ya daherhangi bir yer neresi olarak düşünülüyorsa oranın dışından planlandığını gösterir.

Ya dünya tarihinin en ahmakça örtülü operasyonuyla, ya da dış dinamiklerle ilgili bir başka örtülü operasyonla karşı karşıyayız. Ümit Özdağ

Her şey düşünülebilir Türkiye'de... Ortaya çıkan olaylar, ortaya çıkan belgelerden sonra şaşırmak çok mümkün değil. O kadar şaşırtıcı olaylarla karşı karşıya geldik ki şaşırmıyoruz.

Ümit Özdağ: O kadar çok ipucu üstüste bırakılmış gözüküyor ki, sanki bunun içinde başka bir operasyon var, başka bir sonuç alınmaya çalışılıyor. Evet bir bomba patladı. Nerde patladı? Bir kitapçıda patladı. Ama bu bomba içeriye mi atıldı içerde mi patladı. Bu konuda hala net bir şey yok.

Soru işaretleri

Fikri Sağlar: Benim şimdi bundan sonraki kuşkum devlet sırrı kapsamı ve kavramı ile bu olayların üzerinin kapatılmasıdır. Yani yargıya yapılacak baskı verilen beyanatlar, söylenen sözler gibi... O nedenle 'devlet sırrı' kavramını ve kapsamını değiştirmesi gerekiyor Türkiye'nin.

Parlamento'da Meclis Araştırma Komisyonu kurulmalıdır. Ondan da daha önce Meclis'in iç tüzüğü değişmelidir. Komisyon çalışmalarının yetkisi ve etkisi artmalıdır. Şu anda Meclis Araştırma Komisyonları'nın hiçbir etkisi yoktur. Devlet sırlarına, ticarî sırlara ulaşamaz.

'Devlet sırrı'yla ilgili yasal düzenleme de yapılmalı. Bugün atanmışlar, siyasilerin yerinde, istedikleri bilgi ve belgenin üzerine bir damga vurarak, 'devlet sırrıdır' deyip kamuya açıklanmasını engelleyebilmektedirler.

Ümit Özdağ: Bundan daha bir kaç ay önce güvenlik görevlileriyle halkın arasındaki ilişkilerin gayet iyi olduğu bir ilçede şimdi PKK denetiminin oluşturulması için yapılması gereken herşeyin sanki yapıldığını görüyoruz.

Maalesef Türkiye'de kendisini herkesten fazla bu ülkenin sahibi hisseden bir avuç insan var. Ve bunlar, kendi yurttaşlarını öldürme yetkisini kendilerinde görecek durumdalar. Fikri Sağlar

PKK'nin bölgede denetim sağlamasını, halkla güvenlik görevlilerinin arasının açılmasını kim ister? Ben güvenlik görevlilerinin böyle bir şey istemesinin makul olmadığını düşünüyorum.

Sanıyorum burda bir dış kaynaklı dinamiğin, operasyonun, sızıntının da çok ciddi şekilde bir ihtimal olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Bu bölge bütün bir Orta Doğu bölgesindeki değişimle birlikte mütalaa edilmesi gereken bir bölgedir.

Ajan yoğunluğunun yüksek olduğu bir bölgedir. Sürekli saldırılara açık son 21 senesi terör süreci içinde geçmiş bir bölgedir ve bu bölge şimdi Kuzey Irak'ta yapılandırılan bir devletsel sürecin hemen sınırındaki bölgedir.

İşte Kuzey Irak'taki şekillendirmeyi, kim, hangi güç yapıyorsa bu gücün hemen bu sınırın ötesindeki süreçlere de müdahil olabileğini düşünmemiz gerekiyor.

JİTEM hakkında neler biliniyor, neler bilinmiyor?

Fikri Sağlar: Biz Susurluk Komisyonu'nda çalışmalar yaparken, yetkililer JİTEM diye bir kuruluş olmadığını söylemişlerdi. Ancak Sayın Meclis Başkanı iyi bilecektir, jandarma istihbaratıyla ilgili bir yasal düzenleme yapıldı. Şimdi o düzenlemeye dayanarak böyle bir kurum olduğu biliniyor.

(9. Cumhurbaşkanı) Sayın Demirel'i (İki devlet var; bir sivil devlet bir derin devlet) sözlerinden ötürü kutlamak isterim. Kendisi görev başındayken hangi devletten yanaydı, 'öbür' devlete karşı neden mücadele etmedi o ayrı bir mesele tabii.

Evet, maalesef Türkiye'de kendisini herkesten fazla bu ülkenin sahibi hisseden bir avuç insan var. Ve bunlar, kendi yurttaşlarını öldürme yetkisini kendilerinde görecek durumdalar. Derin devletle karşılaştık mı diye baktığımız zaman Uğur Mumcu'dan Bahriye Üçok'a kadar pekçok insanımız, aydınımızın öldürüldüğünü biliyoruz. Buna karşı duracağız. İnanıyorum ki Türkiye kısa süre içinde gerçek kimliğine, demokratik hukuk devleti kimliğine dönecektir.