Boru hattı için projeye 2002 yılında start verildi

Boru hattının Bakü'deki 'başlangıç noktası' olan Sengeçal terminaline ilk petrolün gelişi nedeniyle, yarın bir tören düzenlenecek.

Törene Türkiye'den Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev ve Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili katılacak.

Törende ABD, İngiltere, Norveç, Rusya, İran'dan da temsilciler bulunacak.

Petrolün Ceyhan'a ulaşması ve dünya pazarlarına sevkine başlaması için ise altı aylık çalışma daha gerekiyor.

Ayrıca Kazakistan da bu süreçte boru hattını işleten konsorsiyuma katılıyor. Tören öncesinde bu konudaki anlaşmaları imzalamaya hazırlanan Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, ülkesinin petrolünün büyük bölümünü bu hat üzerinden dünyaya satacağını açıkladı.

Dev proje

1.760 kilometreyi aşkın olan boru hattının yarısından fazlası Türkiye'den geçiyor.

Hedef başta Azeri petrolü olmak üzere, bölgede üretilecek yıllık yaklaşık 50 milyon ton ham petrolün, Ceyhan üzerinden tankerlerle dünya pazarlarına ulaştırılması.

Bakü'den yola çıkan hattın büyük bölümü Türkiye sınırları içinde

Dünyada enerji kaynaklarının güvenliği ve pazarlara istikrarlı akış sağlanması son yıllarda giderek artan bir önem kazanıyor.

Irak, Orta Doğu ve Suudi Arabistan gibi geleneksel sahaların güvenliği konusundaki kaygılar petrol devlerini alternatif kaynaklara aramaya ittiğinden, Hazar petrolü son yılarda dikkatlerin çevrildiği bir kaynak.

Proje Hazar'ın enerji kaynakları üzerindeki Rus tekeline ciddi bir rakip oluşturuyor. Rusya ise başta karşı çıktığı bu projeye bir gün kendisinin de katılması fikrini artık reddetmiyor.

İngiliz Enerji Şirketi BP öncülüğünde, katılımcı ülkelerin petrol şirketlerinin katılımıyla 2002 yılında oluşturulan Bakü Tiflis Ceyhan (BTC) konsorsiyumunun inşa ettiği boru hattı, 3 milyar 600 milyon dolara mal oldu.

Eleştiriler

Ancak geçtiği bölge itibariyle bu proje yoğun tartışmaların da ortasındaydı. Bazı kesimler, boru hattının çevre dokusuna zarar vereceğini savunurken, kimileri hattın bölge halkının haklarını ihlal edeceğini savunuyordu.

İstimlak uygulamaları, BP'nin hattı korumak için yer yer özel muhafızlara başvuracak olması da tartışma yaratan başlıca unsurlar arasındaydı.

Bazı gözlemciler ise hattın geçtiği bölgede silahlı çatışmaların hala zaman zaman alevlendiğine dikkat çekerek projenin uzun vadedeki istikrarını sorguluyordu.