Merkez Seçim Komisyonu, hem görevini devredecek olan devlet başkanı Leonid Kuçma hem de Rusya'nın desteklediği Başbakan Viktor Yanukoviç'i, 21 Kasım Pazar günü yapılan ikinci turun galibi ilan etti.

Batılı gözlemciler ise seçimlerin Avrupa'nın demokratik standartlarına uygun olmadığını ve sandık çıkışı anketlerine göre seçimleri kazananın muhalefetin adayı Viktor Yuşçenko olduğuna dikkat çekiyor.

Krizi çözmek için ne yapılıyor?

Yasal olarak, seçim tartışması Yüksek Mahkeme'ye taşındı.

Ukrayna Yüksek Mahkemesi, 25 Kasım Perşembe günü, muhalefetin hile iddiaları araştırılana kadar seçim sonuçlarının resmen ilanını askıya aldı.

Seçim Komisyonu'nun Pazar günkü seçimlerin galibi ilan ettiği Yanukoviç, sonuçlar açıklanana kadar başkanlık koltuğuna geçemeyecek.

Mahkeme 29 Kasım Pazartesi günü, hile iddialarını ele alacak, ancak davanın görüşülüp görüşülmeyeceği kesinlik kazanmadı.

Yuşçenko ve taraftarları, seçimlerde usülsüzlük yapıldığını söyleyerek sonuçların iptal edilmesini istiyor.

Yabancı ülkeler müdahale ediyorlar mı?

Pek çok yabancı liderden tarafları uzlaştırmak amacıyla arabuluculuk yapmaları istendi.

Bu kişiler arasında, Polonya Devlet Başkanı Aleksander Kvasnievski ve Litvanya Devlet Başkanı Valdas Adamkus da var.

Kvasnievski'nin görevini devredecek olan Ukrayna Devlet Başkanı Leonid Kuçma ile yakın ilişkisi olduğunu söyleniyor. Kuçma, Yanukoviç'e verdiği destekle biliniyor.

Buna ek olarak Polonya Dayanışma hareketinin lideri ve Polonya'nın eski devlet başkanlarından Lech Walesa da Kiev'e giderek krizin çözülmesi için çalışmalarda bulunmaya başladı.

Yuşçenko'nun yakın arkadaşı olan Walesa, anlaşmaya varmanın, mümkün olduğunu söylüyor.

Hem Avrupa Birliği hem de Amerika Birleşik Devletleri, seçimlerin uygulanma biçiminden endişe duyduklarını ancak barışçıl bir çözüm istediklerini açıkladılar.

Başta Yanukoviç'i zaferinden dolayı tebrik eden Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin, anlaşmazlığın yasal çerçevede çözümlenmesi gerektiğini belirtti.

Tartışmalar şiddetlenebilir mi?

Şiddet olaylarının çıkma ihtimali var. Yuşçenko genel grev çağrısı yapmıştı.

Başkanlık sarayı önünde toplanan Yuşçenko taraftarlarını kalkanlı toplum polisi karşılamıştı.

Muhalefet, seçim kampanyası sırasında kendi adaylarına şiddet uygulandığını savunuyor.

Yuşçenko, rakiplerinin kendisini zehirlemesi sonucu cildinin bozulduğunu iddia etmişti, ancak doktorlar henüz zehirlenme iddiasını doğrulamadı.

Yetkililer, Kiev'de güvenlik önlemlerini artırırken, Savunma Bakanı Olexander Kuzmuk, orduyu itidalli davranmaya çağırdı.

Kuzmuk, seçimlerin 'hukuka uygun' olduğunda ısrarlı.

Hükümeti destekleyenler, Kiev'in daha sanayileşmiş doğu kesimlerinden eylem yapıyorlar ancak kentte rakip göstericiler arasında şu ana kadar büyük bir olay çıkmadı.

Ukrayna'da yaşananların başka ne etkisi olabilir?

Seçimler, Batı-Doğu ayrılığına yol açmış görünüyor. Sovyet döneminde Ukrayna üzerinde ağırlığı olan Rusya seçimlerde etkili bir rol oynadı. Zaten Rusya Cumhurbaşkanı Putin de Yanukoviç'e açıkça destek veriyor.

"Sandık çıkışı sonuçlarına" dayanarak Yanukoviç'i zaman kaybetmeden tebrik eden Putin, daha sonra da Avrupa Birliği'ni seçimlerde usülsüzlükten bahsederek şiddeti teşvik etmekle suçladı.

ABD ise Rusya'yı nihai sonuçlar açıklanmadan Yanukoviç'i tebrik ettiği için eleştirdi.

Amerikan yönetimi ayrıca usülsüzlük iddialarının soruşturulması gerektiğini söyleyerek sonuçları tanımadığını ilan etti.

Ukrayna'nın Avrupa için önemi nedir?

Yüzölçümü Fransa'dan daha büyük olan Ukrayna, Rusya'nın da kapı komşusu.

Ülke, jeopolitik anlamda Avrupa'nın doğusu ile batısı arasında bir fay hattı oluşturuyor.

48.1 milyon nüfusu olan Ukrayna, tarihi olarak Rus devletinin köklerinin dayandığı yer.

Etnik Ruslar, ülke nüfusunun yüzde 17'sini oluşturuyor.

Sovyetler Birliği'nin 1991'de dağılması ardından, Baltık cumhuriyetleri Nato ve AB'ye katılarak Batı ile kaynaşırken Ukraynalı liderler de temel ticari ortakları olarak gördükleri Rusya ile ilişkilerini sıkı tuttular.

Ukrayna ayrıca Nato'nun barış faaliyetlerinde aktif rol alırken bir yandan da AB üyeliğinin stratejik anlamda hedefleri olduğunu dile getirdi.

Uzmanlar, seçim sonuçlarının Ukrayna'nın Batı'ya mı yoksa Moskova'ya mı yakınlaşma eğilimi olduğunu ortaya koyacağı kanaatinde.

Polonya gibi Orta Avrupa ülkeleri, uzun dönemdir Ukrayna'nın kendileri ile Rusya arasında tampon oluşturmasını umuyorlardı.

Tartışmaların sebebi nedir?

24 Kasım'da açıklanan resmi sonuçlara göre Yanukoviç, oyların yüzde 49.46'sını, Yuşçenko ise yüzde 45.61'ini almayı başardı.

Başkanlık seçimlerinin ilk turuna yirmi aday katılmış ve iki lider başa baş giderek ikinci tura kalmışlardı.

Yuşçenko ve pek çok gözlemci, seçimlerde yasa ihlali yapıldığından, yıldırma politikası izlendiğinden ve sahte oy kullanıldığından şikayet etmişlerdi.

Yuşçenko, yetkililerin, rakibinin lehine seçimlerde hile yaptıklarını söylüyor.

Nasıl bir sistem izlendi?

Ukrayna'da 18 yaşından büyük herkes seçimlere katılabiliyor. Ülkede 36 milyon kayıtlı seçmen var.

Sicilinde suç kaydı olan adayların seçimlere katılmasına izin verilmiyor.

Gençlik yıllarında iki kez hapis yatan Yanukoviç, bu suçlardan aklandığını ve sicilinin de temizlendiğini söylüyor. Bu konu, muhalefetin kampanyasında öne çıkarılmıştı.

Devlet başkanının gücü nedir?

Ukrayna devlet başkanlığı sistemini uygulayan bir cumhuriyet.

Devlet başkanının bakan ve bölge valilerini atama ya da görevden alma yetkisi bulunuyor.

Aynı zamanda, yasa teklifi sunabiliyor.

Hükümet, Sosyalistler ve Komunistler ise bazı yetkilerin parlamentoya devredilmesi için reform yapılması konusunda bastırıyor.

Merkez sağ muhalefet buna karşı çıktı, ancak Yuşçenko, Sosyalistlerin seçimlerde kendisine destek vermesi karşılığında, bu konuyu gelecek yıl gündeme taşımayı kabul etmişti.