Malcolm Haslett BBC Avrasya uzmanı

Odessa-Brody boru hattının inşaatı 2001 yılında tamamlandı

Türkiye Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, Ukrayna'nın kararından duyduğu büyük kuşkuları dile getirmekte gecikmedi. Henüz kullanılmamış olan boru hattı Hazar Denizi'nden çıkarılan petrolü Batı Avrupa pazarlarına taşımak için tasarlanmıştı.

Ukrayna'nın kararı uygulamaya konulursa o zaman Rusya petrollerinin Karadeniz'den Akdeniz'e iletilmesi gerekecek. Türkiye boğazların bu amaçla kullanılmasına özellikle karşı. Ancak Odessa-Brody hattına ekonomik ve jeopolitik nedenlerle de itirazlar geliyor.

Odessa-Brody boru hattının inşaatı 2001 yılında tamamlandı ama hâlâ kullanıma açılmadı. Ukrayna tarafından planlanan bu boru hattı, ülkenin batısındaki Brody'de, mevcut olan "Dostluk" boru hattının güney koluna eklenecekti.

Dostluk boru hattı, Rusya petrollerini Orta Avrupa'ya taşıyor. Brody-Odessa boru hattının amacı, Hazar petrolünün bir bölümünü, Kafkaslar'ı ve Karadeniz'i geçtikten sonra Avrupa pazarlarına taşımaktı.

Bu strateji Şubat ayında Ukrayna yetkilileri tarafından doğrulandı.

Türkiye, bu boru hattının, yoğun trafiği taşımak zorunda kalan İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerindeki baskıyı azaltacağına özellikle memnun oldu. Türkiye, tankerlerin boğazlardan geçisinin ekolojik felaket tehdidi taşıdığını sürekli olarak vurguluyor.

Ancak Ukrayna bir süredir Rusya'nın ve Rusya petrol şirketlerinin baskısı altında. Ruslar petrolün Odessa'dan Brody'e değil, Brody'den Odessa'ya gönderilmesini istiyor

Tamamlandığından beri boru hattının bomboş beklediğini belirten Ruslar akış yönünü değiştirmeleri için Ukrayna'ya kârlı teklifler yaptılar.

Ukrayna yetkilileri, başka stratejik kararlarda olduğu gibi bu sefer de bir türlü karara varamadılar ya da aldıkları kararları bir kaç kez değiştirdiler. Ukrayna son olarak kararına gerekçe gösterirken, bunun sadece geçici bir önlem olacağını ileri sürüyor.

Dışarıdan bakan gözlemcilere göre ise, bu, Ukrayna'nın, Rusya ve Batı arasında kurmaya çalıştığı hassas dengeye işaret ediyor. Bir başka deyişle, petrolü dünya pazarlarına taşımayı aşan bir politika. Stratejik çıkarları da gözönünde tutan bir karar.

Ukrayna Batılılar'ın eski Sovyet cumhuriyetlerine yardım ederek Rusya'nın bu cumhuriyetler üzerindeki ticarî ve siyasî üstünlüğünü azaltmaya çalıştıklarının farkında. Ukrayna, Rusya'nın da nüfuzunu kaybetmemeye çalıştığını biliyor.

Odessa-Brody gibi Rus topraklarına girmeyen bir boru hattı güzergâhı Rusya'nın daha önce Hazar petrol ve doğalgaz ihracatı üzerinde mevcut olan tekelini zayıflatacaktır.