Oana Lungescu BBC Brüksel Muhabiri

Bu şekilde Avrupa Birliği'nin 15 üyesi arasında, yeni katılacak on ülkeye kendi vatandaşları ile eşit haklar sunmayı öngören yegane ülke İrlanda oldu.

İngiltere de işgücü pazarını yeni üyelere açmadan önce bazı kısıtlamalar uygulamayı düşünüyor

İngiliz yetkililer, Başbakan Tony Blair ve İçişleri Bakanı David Blunkett'ın 'sosyal hak turizmi' olarak adlandırılan durumla karşılaşılmaması için daha sıkı önlemler alınması üzerinde çalıştıklarını söylüyor.

1 Mayıs'ta çoğu eski Doğu Bloku'ndan 10 ülkenin katılımı ardından, birliğin nüfusuna 75 milyon kişi katılacak.

Bunun ardından İngiltere'nin ne kadar işçi göçü alacağına dair görüşler ise birbirlerinden alabildiğine farklı.

İngiltere İçişleri Bakanlığı'na göre, yeni üyelerden her yıl 5 ila 13 bin göçmen İngiltere'ye gelebilir.

Göçmenlik konularında çalışan düşünce kuruluşu Migration Watch ise, bu sayının yılda 40 bin civarında olacağını tahmin ediyor.

Yetkililer, İngiltere'de 1 Mayıs'tan önce açıklanması düşünülen değişikliklerin, yeni üyelere çalışma pazarlarını tam olarak açma vaadiyle çelişmediğini savunuyorlar.

Ancak uygulamada, konut ve gelir desteklerine hak kazanmak için geçilmesi gereken kriterlerin sıkılaştırılması, İngiltere'de iş arayanların durumunu da güçleştirecek.

Avrupa Birliği ile yapılan katılım anlaşmalarına göre, üyeler genişlemeden sonraki ilk iki yıl içinde, objektif bir neden belirtmek zorunda kalmaksızın, işgücü pazarına girişte gerekli gördükleri sınırlamaları uygulamayı seçebilir.

İŞGÜCÜNE KISITLAMALAR İrlanda - işgücü pazarını tamamen açıyor İngiltere - pazarını açıyor ancak bazı kısıtlamalar getirmeyi düşünüyor Hollanda - göçmen sayısını sınırlıyor Danimarka - göçmen işçilere iş bulmaları için altı ay süre veriyor Almanya ve Avusturya - yedi yıla kadar yasak uygulayabilir Belçika ve Finlandiya - iki yıla kadar yasak uygulayabilir

Bunun ardından ise, kısıtlamaların üç yıl daha yürürlükte kalması ve buna son olarak iki yıllık bir ek süre getirilmesi için de açık kapı bırakılmış durumda. Yani teorik olarak, azami yedi yıllık bir yasak uygulanabilir.

Ancak kısıtlamaların uygulandığı sürenin uzaması için, ülkelerin işgücü pazarında ciddi bir sorun yaşanıyor olması ya da böyle bir tehdit bulunması şartı aranıyor.

Polonya ve diğer adaylara en yakın konumdaki Almanya ve Avusturya, bu katı kuralları uygulamak isteyen ülkelerin başını çekiyor.

İngiltere, İrlanda, Danimarka, İsveç ve Hollanda ise başta tam aksi bir tavır izleyerek, işgücü pazarlarını tamamen açacakları sözünü vermişlerdi.

Ancak bu sözler verildiğinde takvimler 2000 yılını gösteriyordu ve o zamandan bu yana, bu ülkelerdeki siyasi partiler potansiyel bir göçmen akınını gerekçe göstererek daha katı bir tavır izlenmesini savunmaya başladı.

Görüş bildirmek için süre doldu

Avrupa Komisyonu'nun istihdamdan sorumlu sözcüsü Antonia Mochan, bu konuda bilgi almak için üye ülkelere iki kez başvurduklarını söylüyor.

Bu konuda bilgi vermeleri için üyelere tanınan son süre geçen Cuma günü (30 Ocak'ta) doldu.

"Cuma gününe kadar sadece Almanya ve Belçika'dan bilgi aldık. Zaten bu iki ülke Kasım ayındaki ilk talebimizde bize bu bilgileri sağlamışlardı." diyen Mochan, " O yüzden üye ülkelerden bu konuda ne yapmayı düşündüklerini bize lütfen bildirmelerini rica ediyoruz." diyor.

Geçen yıl Kasım ayında, sadece dört ülke Avrupa Komisyonu'na ilk iki yılda işgücü pazarında kısıtlamalar düşündüklerini bildirdi.

Bu ülkeler Almanya, Avusturya, Belçika, Finlandiya'ydı.

Bu süreçte Hollanda da liberal tavrından vazgeçerek yeni üyelerden ilk yılda sadece 22 bin işçi kabul edeceğini açıkladı.

Hollanda Maliye Bakanı Gerrit Zalm, geçen yıl ülkenin işgücü pazarının ucuz işçi akınından korunması gerektiğini söylemişti.

Ancak Hollanda Ekonomik Siyaset Analiz Bürosu'nun yaptığı bir çalışmaya göre, yıllık göçmen akışı yılda 5 ila 10 bin kişilik bir bandın üzerine çıkmayacak.

Pek çok AB üyesi, genişleme sonrası ucuz işgücü akınından çekiniyor

Geçen yılın sonunda da Danimarka, yeni üyelerin vatandaşlarına otomatik olarak cömert sosyal güvenlik sisteminden yararlanma hakkı tanınmayacağını açıkladı.

Doğu ve Orta Avrupa'dan gelenlerin Danimarka'da altı ay kadar süreyle iş aramasına imkan tanınacak, iş bulurlarsa oturme ve çalışma izinleri verilecek.

Ancak bir Danimarkalı diplomatın deyimiyle "3 hafta boyunca çilek toplayıp, sonra yılın geri kalanını sosyal güvenlik sisteminden yardım alarak geçirmek" mümkün olmayacak.

İsveç de geçen Cuma günü, genişlemeden sonraki döneme ait çalışma siyasetini gözden geçirceğini duyurdu.

İsveç Başbakanı Göran Persson "Doğu Avrupa'dan gelenlerin fındık fıstık parasına çalışmasını sağlayacak ve sosyal haklarımızdan faydalanmalarına izin verecek tek ülkenin bizimki olacağını düşünmek safdillilik olur" diye konuştu.

Bu konudaki kısıtlamaları belirleyen bir yasa da önümüzdeki bir kaç hafta içinde parlamentoya gelecek.

Başlangıçta konuya daha ılımlı yaklaşan İsveç sendikaları da şimdi koşulların gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.

Aşırı sağa tepki

Ancak Avrupa genelinde faaliyet gösteren Avrupa Sendikaları Kongresi ETUC'un tavrı böyle değil.

ETUC'un üst düzey danışmanlarından Tom Jenkins, durumu "Bence bazı

hükümetler bazı ülkelerde güçlenmeye başlayan aşırı sağa karşı tepki gösteriyor. Bu nedenle, göçmenlik konusunda daha sert bir tavır sergilemeye çalışıyorlar" diyerek açıklıyor.

"Ancak gerçek şu ki, bu insanlar bir şekilde ülkere arasında hareket edecek. Yasadışı olacağına, bunun yasal olmasını tercih ederiz. Böylece en azından belli standartlara tabi olmalarını sağlayabiliriz."

Avrupa İşverenler Konfederasyonu UNICE de, Avrupa Birliği'nde halihazırda da Orta ve Doğu Avrupa'dan gelen çok sayıda göçmen işçi olduğunu söylüyor.

Konfederasyonun tahmini bu sayının 850 bin, yani toplam nüfusun yüzde 0,2'si olduğu biçiminde.

Aslında ne UNICE, ne ETUC ne de Avrupa Komisyonu; genişleme sonrası Polonya'dan ya da diğer yeni üyelerin herhangi birinden büyük bir ucuz işgücü akını olmasını bekliyor.