İspanya yakın tarihinin en karanlık günlerini oluşturan İç Savaş'ın sona ermesinden 70 yıl sonra hala geçmişiyle hesaplaşıyor.
Her iki safta da çok sayıda gönüllü savaştı
İspanya iç savaşı sırasında her iki safta da çok sayıda gönüllü savaştı (Fotoğraf: Associated Press)
İspanya İç Savaşı, 1936'da bir grup milliyetçi generalin seçilmiş Cumhuriyetçi hükümet karşısında darbe düzenlemesi ile başlamış, 1939'da General Franco liderliğindeki milliyetçilerin zaferiyle sonuçlanmıştı.
20. yüzyılın dönüm noktalarından biri olan savaş Sağ ve Sol kesimleri, Katolik Kilisesi ile gücüne karşı olanları, topraklı aristokrasi ile sendikaları, kraliyet yanlıları ile Cumhuriyetçileri karşı karşıya getirdi.
Bu kanlı savaşta üç yıl içinde 350 bin kişi öldü, öldürüldü.
İspanya İç Savaşı ideleojik zemini ile kısa sürede uluslararası bir boyut kazandı, Faşizm ve Komünizm saflaşmasının yansıması olarak pek çok ülkeden binlerce kişi savaşmak üzere İspanya'ya aktı.
Savaş sadece ülkede değil, dünya genelinde siyasete, sanata, edebiyata ve kültürel belleğe derin izler bıraktı.
Savaşın sonunda zafere ulaşan ve iktidarını sağlamlaştıran General Franco'nun faşist rejimi 1975 yılında ölümüne dek sürdü.
Yanıtsız kalan sorular
İspanya'nın yeniden demokrasiye dönmesi üzerinden 30 yılı aşkın bir süre geçti ama iç savaş yıllarında, Franco döneminde nelerin yaşandığı, kimin ne yaptığı hâlâ tartışılıyor.
Bu dönemde en az 50 bin kişinin infaz edildiği, ölümüne işkenceye maruz kaldığı, ya da öyle veya böyle "kayboldukları" düşünülüyor.
Franco iktidarı 1975'e dek sürdü
Rejim mağdurlarının gerçek sayısı tam olarak bilinmiyor.
Savaşın sona ermesinden 70 yıl sonra Sue Lloyd-Roberts, BBC için ülkede tarihin izlerini sürmeye çalışanların öykülerini dinledi.
Hazırladığımız iki özel programdan ilkinde ülkenin Kayıp Çocuklar'ına kulak veriyoruz.
Bu yıllarda, sol görüşlü ailelerinin ellerinden alınarak ya Franco yanlısı çiftlerin yanına ya da yetimhanelere gönderilen yaklaşık 30 bin çocuk olduğu sanılıyor. Yaşları artık hayli ilerlemiş bu kayıp çocuklar, adalet bekliyor.
Dinleyin Birinci Bölümü dinlemek için tıklayın
İkinci Bölümde ise kurbanların izini sürmeye çalışanlar deneyimlerini paylaşıyor.
Sayılarının onbinleri bulduğu sanılan Franco rejimi kurbanlarının kayıp mezarlarını arama çabaları sürerken, çalışmalar toplum içindeki eski ayrılıkları bir kez daha gözler önüne seriyor.
