İsrail’in
Azerbaycan’a sattığı silahlar Ermenistan ile diplomatik ilişkilerin gerilmesine
neden oldu
Azerbaycan’ın en
büyük silah tedarikçilerinden biri İsrail, bu da, Ermenistan ileİsrail arasındaki diplomatik ilişkilerin
gerilmesine neden oluyor.
Tel Aviv’de 17
Eylül’de büyükelçilik açan Ermenistan, İsrail’in Azerbaycan’a silah satışını
gerekçe göstererek iki hafta sonra büyükelçisini çekti.
İsrail
Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin, Pazartesi günü Ermeni mevkidaşı Armen Sarkissian
ile görüştü. Görüşme talebinin Sarkissian’dan geldiği belirtildi. Yapılan resmi
yazılı açıklamalara göre görüşmede Rivlin ‘şiddet olaylarından ve iki taraftaki
can kayıplarından üzüntü duyduğunu’ ifade etti ve ‘İsrail’in Azerbaycan ile
sürdürdüğü ilişkinin herhangi bir tarafı karşılarına alma amacı gütmediğini’
söyledi.
İki ülke arasındaki
diplomatik gerilim, çatışmalardan önce Azerbaycan’ın İsrail’den silah aldığına
dair haberler üzerine tırmandı.
Azeri kargo uçağı çatışma öncesi İsrail'den havalandı
Basında çıkan
haberler, FlightRadar 24 adlı hava trafiği takip sitesinin verilerine
dayandırıldığı. Bu verilere göre Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki Dağlık
Karabağ çatışmalarının başlamasından bir gün önce, Azeri kargo havayolu şirketi
Silk Way’e ait bir uçak, İsrail’in güneyinde Ovda askeri üssü yakınlarındaki
Ramon Havaalanı’ndan havalandı.
Ama İsrail ile
Azerbaycan arasındaki silah satışı yeni değil. Silah satışından rahatsız olan
İran, 2012 yılında Bakü büyükelçisini geri çekmişti.
İsrail Savunma
Bakanlığı diğer ülkelere yapılan silah satışlarının ayrıntılarını paylaşmıyor.
Ama Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, 2016 yılındaki açıklamasında,
Azerbaycan’ın İsrail’den 4.85 milyar dolarlık ‘savunma malzemesi satın
aldığını’ söylemişti.
İsrail medyası da
Elbit Systems’in Azerbaycan’a silahlı dronlar sattığını yazdı.
Azerbaycan
Cumhurbaşkanlığı danışmanı Hikmet Hacıyev de İsrailli Walla haber ajansına
geçen hafta yaptığı açıklamada Azerbaycan’ın İsrail yapımı silahlar
kullandığını, aralarında ‘intihar dronu’ olarak bilinen hedefe kitlenen dronlar
da bulunduğunu söyledi.
Son beş yılda Azerbaycan'ın en büyük silah tedarikçisi İsrail oldu
Stockholm
Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü (Sipri) verilerine göre son beş yılda
İsrail, Azerbaycan’ın en büyük silah tedarikçisi oldu. Sipri’ye göre İsrail,
Azerbaycan’a 740 milyon doların üzerinde silah satışı yaptı ve Rusya’nın önüne
geçti.
AFP’ye konuşan
Kudüs Strateji ve Güvenlik Enstitüsü Başkanı Efraim Inbar, “Azerbaycan bizim
için önemli bir ülke. Gerilim zamanlarında bile iyi bir tedarikçi olmaya
çalışıyoruz. Azerbaycan ile yaptığımız sözleşmelere uymak durumundayız. Ne
yaptıkları bizim sorumluluğumuzda değil. Bıçaklarla, taşlarla savaşabilirler,
insanlar birçok şeyle mücadele edebiliyor” dedi.
AFP’ye konuşan
Tel Aviv Stratejik Çalışmalar Enstitüsü analisti Gallia Linderstrauss da “İsrail
ve Azerbaycan’ın stratejik ilişkileri var. İsrail Azerbaycan’dan çok büyük
miktarlarda petrol ithal ediyor ve İsrail de Azerbaycan’a silahlarını ihraç
ediyor. Azerbaycan İsrail’in savunma sanayiinin en büyük müşterilerinden biri”
dedi.
Diğer yandan
Ermenistan, Türkiye’yi de ‘Azerbaycan’a dron tedarik etmekle’ suçladı.
Linderstrauss, “Türkiye’nin
Libya’da nüfuzunu artırdığını gördük ve bu da savunma sanayinin kapasitesini
gösterme amaçlı daha iddialı bir askeri politika olarak görülüyor” dedi.
Linderstrauss,
Ankara’nın ‘İsrail ile ilişkileri yeniden değerlendirmesi için Bakü üzerinde
siyasi güç arayışında olduğu’ yorumunu yaptı.