İran’ın başkenti Tahran ve Lübnan'ın başkenti Beyrut'un güneyi İsrail ve ABD tarafından vurulmaya devam ederken İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney'e Rusya ve Çin'den destek mesajları geldi. Türkiye üzerinde düşürülen füzeyle ilgili Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan İran yönetimine uyarı geldi. Ortadoğu'dan son gelişmeler canlı anlatım sayfamızda.
İngiltere Savunma Bakanı John Healey, donanmaya ait destroyer gemi HMS Dragon'un "önümüzdeki birkaç gün içinde" İngiltere'deki Portsmouth'tan Akdeniz'e doğru yola çıkacağını doğruladı.
Hükümetin ayrıca bölgeye Typhoon ve F35 savaş uçakları, İHA savarlar ekipleri ve radar gönderdiğini söyledi.
Kaynak, X/@RTErdogan
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bugün büyükelçiler yaptığı İiftar programında da İran'daki savaşa dair açıklamalarda bulundu.
Erdoğan, "300'ü aşkın masum çocuğun olduğu 1500'e yakın İranlı hayatını kaybetti" dedi ve şunları ekledi:
"Karşılıklı misillemelerle can kaybı, yıkım ve krizin ekonomik maliyetinin asimetrik şekilde artmakta olduğunu görüyoruz. Savaş uzadıkça maalesef tablo daha da kötüleşecektir.
"Sadece çatışan taraflar değil tüm bölge, hatta Avrupa ve Asya dahil bunun faturasını ödeyecektir. Türkiye olarak biz bölgemizin aynı acıları tekrar yaşamasını istemiyoruz".
Cumhurbaşkanı ayrıca "Geçen hafta ve bugün ülkemize gelen balistik unsurlar etkisizleştirilmiştir" dedi, İran'a gerekli uyarıların çok net şekilde iletildiğini belirtti.
"Bölgesel istikrarı tehdit eden her soruna onurlu bir çözüm yolunun bulunabileceğine inanıyoruz" dedi ve yeni bir müzakere sürecinin mümkün olduğunu vurguladı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moskova'ya "siyasi baskı yapmamaları" koşuluyla Avrupa ülkelerine petrol ve doğalgaz tedarik etmeye hazır olduklarını söyledi.
Televizyonda canlı yayınlanan bir toplantıda konuşan Putin, "Eğer Avrupalı şirketler ve Avrupalı alıcılar bize siyasi baskıdan arındırılmış, uzun vadeli ve sürdürülebilir bir işbirliği sunarsa o zaman ilerleyelim. Biz bunu hiç reddetmedik" dedi.
Putin, "Avrupalılarla çalışmaya hazırız ancak hazır olduklarına ve bizimle çalışmaya gönüllü olduklarına dair işaretlere ihtiyacımız var" dedi.
Rusya, dünyanın en büyük ikinci petrol ihracatçısı ve dünyanın en büyük doğal gaz rezervlerine sahip.
Kaynak, Mustafa Kamaci/Anadolu/Getty Images
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kabine toplantısında İran savaşının da ele alındığını söyledi.
Erdoğan, "4 Mart'ta İran'dan ateşlenip Irak ve Suriye hava sahasına geçtikten sonra ülkemize yöneltildiği tespit edilen füze NATO tarafından etkisiz hale getirildi" dedi.
İran'ın "samimi uyarılara rağmen Türkiye'nin dostluğunu zora sokacak, son derece yanlış ve provokatif adımlar atmaya devam ettiğini" söyleyen Erdoğan "Milletimizin kalbinde ve zihninde derin yaralar açacak bin yıllık komşuluk ve kardeşlik hukukumuza gölge düşürecek bir hesabın içine girilmemelidir" dedi.
Türkiye'nin "yeri ve tavrı bellidir" diyen Erdoğan "ateşin daha fazla yayılmaması, daha fazla kan dökülmemesi için olağanüstü çaba" gösterildiğini ekledi. Öncelikli hedefin Türkiye'yi "bu yangından uzakta tutmak" olduğunu söyledi.
Gelişmelerin NATO ve diğer müttefiklerle birlikte takip edildiğini belirtti.
"Güvenliğimizi tahkim edecek ilave önlemleri almayı sürdüreceğiz" dedi.
Şu an Türkiye'nin sınır hattında herhangi bir sorun ya da hareketlilik olmadığını, sınır hattında "önleyici tedbirlerin" alındığını ifade etti.
Öte yandan Erdoğan, "KKTC savunmasının artırılmasına yönelik altı adet F-16 savaş uçağımızı ve hava savunma sistemlerini adaya konuşlandırdık" dedi.
Kaynak, Getty Images
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İran'da hızlı bir hükümet değişikliği çağrısı yaptı ve "Molla rejimi ne kadar çabuk durursa, bu savaş o kadar çabuk bitecek" dedi.
Merz "İran uluslararası terörizmin merkezi ve bu merkez kapatılmalı. Amerikalılar ve İsrailliler de kendi yöntemleriyle bunu yapıyorlar" dedi.
Savaşın, Avrupa'nın en büyük ekonomisi olan Almanya'ya yansımaları olacağını belirten Merz, hükümetinin "enerji politikasında bağımsızlığı artırmak için elinden geleni yaptığını" da vurguladı.
Kaynak, AFP
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio İran'a yönelik saldırıları kast ederek "Bu görev tamamlandığında dünya daha güvenli ve daha iyi bir yer olacak" dedi.
Washington'daki bir etkinlikte konuşan Rubio, İran'ın "dünyanın önde gelen terörizm destekçisi" olduğunu savundu.
İran'a karşı başlatılan operasyonun amaçları arasında "rejimin füze fırlatma kabiliyetinin, bu füzeleri yapan fabrikaların ve donanmanın imha edilmesi" olduğunu söyledi ve ekledi:
"Bu amaca ulaşma yolundayız. Her geçen gün İran'daki rejimin daha az füzesi, daha az fırlatma rampası kalıyor, fabrikaları daha az çalışıyor ve donanması imha ediliyor."
Kaynak, Reuters
İran'da mevcut yönetimi destekleyenler, Mücteba Hamaney'in yeni dini lider olarak atanmasını kutlamak için 9 Mart'ta Tahran sokaklarına çıktı.
Kalabalıktan kişilerin, baba - oğul Hamaney'i birarada gösteren çizimler ve fotoğraflar taşıdığı görüldü.
AFP haber ajansı muhabiri, binlerce kişinin katıldığı gösteride, yeni lidere bağlılık yemini edildiğini de bildirdi.
BBC Farsça'ya konuşan bazı İranlılarsa, Mücteba Hamaney ismi nedeniyle endişeli.
Tahran'da yaşayan 40'lı yaşlarındaki bir kadın, yeni lideri "babasından bile daha kötü" olarak tanımlıyor.
Tahran'da yaşayan 20'li yaşlarındaki bir başka kadın ise onun "babasından bile daha baskıcı" olduğunu söylüyor.
Karaj'da yaşayan 20'li yaşlarındaki bir adam ise, "Daha önce adını bile duymamıştım veya ciddiye almamıştım" diyor.
"Şimdi Trump'ın onlarla bir anlaşma yapıp yapmadığı netleşecek" diye ekliyor.
Milli Savunma Bakanlığı, İran'dan ateşlenen ve Türk hava sahasına giren bir füzenin Doğu Akdeniz'deki NATO unsurları tarafından imha edildiğini duyurdu.
Bakanlık, füze parçalarının Gaziantep’te boş arazilere düştüğünü, olayda can kaybı ya da yaralanma yaşanmadığını belirtti.
Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
"Türkiye, iyi komşuluk ilişkilerine ve bölgesel istikrara büyük önem vermektedir.
"Ancak ülkemizin topraklarına ve hava sahasına yönelen her türlü tehdide karşı gerekli tüm adımların kararlılıkla ve tereddütsüz atılacağını bir kez daha vurguluyoruz.
"Türkiye’nin bu yöndeki uyarılarına riayet edilmesinin herkesin menfaatine olduğunu hatırlatıyoruz."
4 Mart'ta İran'dan ateşlenen bir başka füze aynı şekilde durdurulmuştu. İran, Türkiye'nin hedef alınmadığını savunmuştu.
Kaynak, AFP
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Mücteba Hamaney'i yeni dini lideri seçen İran'a "sarsılmaz desteğin" devam edeceğini söyledi.
Putin, Mücteba Hamaney'e tebrik mesajında şu ifadeleri kullandı:
"İran silahlı saldırıyla mücadele ederken, bu yüksek mevkide yapacaklarınız, hiç şüphesiz büyük bir cesaret ve özveri gerektirecek.
"Babanızın çalışmalarını onurlu bir şekilde sürdüreceğinize ve bu ağır sınav karşısında İran halkını birleştireceğinize eminim."
Putin mesajında, Rusya'nın İran'a "güvenilir bir ortak" olmaya devam edeceğini de ifade ediyor.
Kaynak, Reuters
Tahran'da büyük patlamalar yaşanıyor.
Fransız AFP haber ajansı kentin birkaç farklı noktasından büyük patlama sesleri geldiğini aktarıyor. Kentte nerelerin hedef alındığı henüz bilinmiyor.
İsrail ordusu ise Beyrut'un güneyindeki Daniye bölgesinde Hizbullah'a ait olduğunu söylediği altyapının vurulduğunu açıkladı.
Ordu bölgede yaşayanlara evlerini terk etmeleri çağrısı yapmıştı.
Kaynak, Getty Images
Diplomatlar yükselen petrol fiyatlarının Rusya'nın kamu bütçesini düzeltmeye ve savaş ekonomisini ayakta tutmaya yardımcı olacağını söylüyor.
Rusya son yıllarda uluslararası enerji ambargoları ve düşük seyreden petrol fiyatlarından zarar görmüştü.
Moskova'nın mali sıkıntıları o kadar büyüdü ki, altın rezervlerini satıp, tüketici vergilerini artırmak zorunda kaldı. Fakat şimdi yükselen petrol fiyatları Kremlin'in kasasını doldurmaya yardımcı olacak.
Hürmüz Boğazı'ndan petrol sevkiyatının durması, bazı ülkeleri daha kolay elde edebilecekleri Rus petrolünü satın almaya yöneltebilir.
ABD de birkaç gün önce Hindistan'ın Rus petrolünü satın almasına yönelik ambargolarını hafifletmişti.
Ukrayna da normalde Rus petrolünü Macaristan'a taşıyan ve Rus hava saldıraları sonucu hasar gören bir boru hattını yeniden açması için Avrupa Birliği'nden daha fazla baskı görebilir.
ABD ve İsrail'in İran ile savaşı, sadece dikkatleri Ukrayna'dan uzaklaştırmakla kalmayabilir, düşmanı Rusya'ya da yardımcı olabilir.
Kaynak, Getty Images
ABD Başkanı Donald Trump, İran’la savaşın ne zaman bitirileceğine İsrail Başbakanı Netanyahu ile ortaklaşa karar vereceklerini söyledi.
Netanyahu ile telefonda konuştuklarını söyleyen Trump, “doğru zaman gelince” karar vereceklerini söyledi.
Times of Israel gazetesine telefon mülakatı veren Trump, ABD’nin saldırılarını sonlandırmaya karar vermesi durumunda İsrail’in tek başına İran’la savaşmaya devam edip edemeyeceği sorusuna ise “Böyle bir şeye gerek olacağını düşünmüyorum” diye yanıt verdi.
ABD başkanı, Mücteba Hamaney’in atanması hakkındaki bir soruyu ise “Neler olacağını göreceğiz” diyerek geçiştirdi.
Trump daha önce Hamaney’in ruhani lider olarak atanmasının “kabul edilemez olacağını” söylemişti.
Bundan kısa bir süre sonra ise ABD’deki Fox News kanalının sunucusu Brian Kilmade, Başkan Trump ile telefonda konuştuğunu be Trump’ın Mücteba Hamaney’in atanması hakkında “mutlu değilim” dediğini aktardı.
Kaynak, Getty Images
Ghoncheh Habibiazad | BBC Farsça Servisi
Başkent Tahran’da yaşayan 30’lu yaşlarındaki üç kişiye, Mücteba Hamaney’in ruhani lider olarak ilan edilmesi hakkındaki hislerini sordum.
İnternet kesintisi nedeniyle, İran’da bulunan kişilerle iletişim kurmak çok zor olsa da bazen kısa süreli bağlantılar kurulabiliyor.
Konuştuğum kişilerden biri “Artık bu sistemin için değişimin en küçük ihtimali bile kalmadı” diyor:
“Eski lidere daha yakın biri seçemezlerdi. Her şey aynı kalacak, eski liderin adına yazılmış tezahüratları bile değiştirmelerine gerek olmayacak.”
Bir başka kişi ise “İntikam dolu biri. Babasını öldürdüler ve bunun peşini bırakmayacak” ifadelerini kullanıyor:
“İntikamını ABD’den alamazsa bizim gibi sıradan insanlardan alacak. Umarım ABD ve İsrail onu hedef alır.”
Konuştuğum üçüncü kişi de Mücteba Hamaney’in göreve gelmesiyle hiçbir şeyin değişmeyeceği görüşünde:
“Aynı yoldalar, hatta daha kötü. Bu durumun devam edeceğini ve görevde uzun süre kalacağını düşünmüyorum.”
Bahreyn devlet ajansı, İran'ın başkent Manama yakınlarında bir insansız hava aracıyla düzenlediği saldırı sonucu en az 32 kişinin yaralandığını yazdı.
Ajansın aktardığı Sağlık Bakanlığı verilerine göre yaralananların en genci 2 aylık ve aralarında kafası ve gözlerinden ağır yaralayanan 17 yaşında bir kız da var.
Habere göre yaralılardan dördünün durumu ağır.
Bahreyn'in yanı sıra Irak'tan Suudi Arabistan'a, İsrail'den Birleşik Arap Emirlikleri'ne kadar çok sayıda ülkeye gece boyunca saldırılar düzenlendi.
Kaynak, Reuters
Jeremy Bowen | Dış Haber Editörü
Mücteba Hamaney’in adı geçmişte de olası adaylar arasında geçmişti.
Fakat İran’da rejimin karşıtlarının da destekçilerinin de büyük bir baskı altında olduğunu hatırlamak zorundayız.
Mücteba Hamaney bu göreve gelse de, babasının 40 yıl boyunca inşa ettiği türden bir güce sahip olmayacak.
Şimdi ilk görevi, rejimin üst düzeyindeki farklı kanatlar arasındaki görüş ayrılıklarına hakemlik yapması olabilir.
Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ve diğer yöneticilerden çok farklı mesajlar duyduk ve bu da, sadece bir haftada değişim, belirsizlik ve zorluklar yaratan savaşın etkilerini artırdı.
Mücteba Hamaney’i seçen 88 kişilik dini meclis içinse bu bir varoluş mücadelesi.
Babasına erişimi sağlayan kişi olarak biliniyordu ve bu da, rejimin içinde neler döndüğünü biliyor olması gerektiğini anlamına geliyor.
Mücteba Hamaney aslında göreve gelmeden önce bile göreve gelmiş gibiydi. Şimdi doğru sandalyede ve masanın arkasında.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırmasından bu yana küresel petrol fiyatları yükselmeye devam ediyor. Geçen haftayı 92 dolarla kapatan Brent petrolün varili, bu haftaya sert bir yükselişle 109 dolardan başladı.
Asya borsaları ise bu şokla büyük düşüşler yaşıyor.
ABD Savunma Bakanlığı, İran’a karşı başlattıkları savaşta hayatını kaybeden ABD askeri sayısının yediye çıktığını duyurdu.
ABD Merkez Komutanlığı sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda bu askerin, İran’ın 1 Mart’ta Suudi Arabistan’a düzenlediği bir saldırı sonucu yaralandığını ve 7 Mart akşamı hayatını kaybettiğini açıkladı.
İran’ın Körfez ülkelerindeki ABD diplomatik misyonlarını hedef almasının ardından ABD Dışişleri Bakanlığı, Suudi Arabistan Büyükelçiliği’nde kritik bir görevi olmayan çalışanların ve ailelerinin güvenlik gerekçesiyle ülkeyi terk etmesin istedi.
Bakanlık, Suudi Arabistan’ı ziyaret etmeyi planlayan ABD vatandaşlarını da, bu kararlarını gözden geçirmeye davet etti.
Kaynak, EPA
Lyse Doucet | BBC News
On yıllarca babasının gölgesinde çalışan oğlu, şimdi onun görevini üstlenecek.
Mücteba Hamaney İran’daki Devrim Muhafızları’yla yakın bir ilişkiye sahip.
Öyle ki, liseyi bitirir bitirmez Devrim Muhafızları’na dahil olmuş, dini eğitimine daha sonra devam etmişti.
Onu başa getiren şey de bu bağlantılar oldu.
İki yıl önce babası, devirdikleri rejimin babadan oğula geçen yapısını eleştirmiş ve kendisinin yerine Mücteba’nın geçmesinin mümkün olamayacağını söylemişti.
Fakat arkasında bıraktığı dini yönetim, bugün varoluş savaşı veriyor.
Gerçek iktidar, güce dair her manivelayı kontrol eden Devrim Muhafızları’nın muhafazakar yöneticileri.
Babasını bir diktatör olarak görenler ise oğlunun günlerinin de sınırlı olmasını umuyor.
Yine de onun seçilmesi, kendisini “kabul edilemez” olarak nitelendirilen ABD Başkanı Trump’a ve onu da öldürme sözü veren İsrail’e açık bir meydan okuma.
Kaynak, Tasnim Haber Ajansı
İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in ABD ve İsrail'in hava saldırılarında öldürülmesinin ardından, ülkenin yeni dini lideri seçilen Mücteba Hamaney kimdir?
