DW Türkçe ve Amerika'nın Sesi sitelerinin erişimi engellendi

Lisans başvurusu yapmadıkları gerekçesiyle Deutsche Welle (DW) Türkçe ve Amerika'nın Sesi'nin (VOA) Türkiye'deki erişimlerine Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'nun (RTÜK) istemi üzerine mahkeme kararıyla kısıtlama getirildi. İki haber sitesine de erişim sağlanamadığı görüldü.

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanı Ebubekir Şahin, lisans başvurusu yapmadıkları gerekçesiyle DW Türkçe ve Amerika'nın Sesi (VoA) haber sitelerine erişim engeli getirilmesiyle ilgili olarak sosyal medya hesabından bir mesaj paylaştı.

"RTÜK bağımsız yargının aldığı karar ile ülkemizde yasal olmayan yayıncı kuruluşlara karşı yasal yayıncıların haklarını korumaktadır. Bu kriterler doğrultusunda Üst Kurul olarak gerekli adımları atmaya devam edeceğiz."

RTÜK'ten yapılan yazılı açıklamada da "Uzman görüşüne göre, 'Tüm medya içeriği' sekmesi altında ise 'ses dosyaları' ve 'video' sekmelerinin yer aldığı ve bu içeriklerin 'programlar' sekmesi ile program bazında kategorize edilmesi ve katalog şeklinde sunuluyor olmasından dolayı isteğe bağlı yayın hizmeti faaliyeti yürütüldüğü ve İnternet İBYH lisansı alınması gerektiği kanaatine varılmıştır. Üst Kurul da görüşü yerinde bularak anılan internet sitelerine lisans başvurusu yapmaları için yasa gereği 72 saat süre vermiştir. Yasal süre sonunda RTÜK'e herhangi bir başvurunun yapılmadığının görülmesi üzerine yayın lisansı olmadan yayın hizmetine devam edilen internet siteleri için yargı süreci başlatılarak erişim engeli talep edilmek zorunda kalınmıştır." ifadeleri kullanıldı:

"Söz konusu alan adında faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişilerce ilgili mevzuata uygun hareket edilmiş olsaydı bağımsız yargı tarafından erişimin engellenmesi müeyyidesi uygulanmayacaktı. Bu yayın siteleri yasalarımız gereği ülkemizde şirketlerini kurup lisans alma süreçlerini başlatmaları halinde Üst Kurulumuz erişim engelleme sürecinin sona erdirilmesi için yargı mercilerinden talepte bulunacaktır.

"İfade ve basın hürriyetine ilişkin hiç kimsenin tereddüt etmesine, gereksiz endişeye kapılmasına ve yasal dayanaklarla işini yapan Üst Kurulumuzu töhmet altında bırakacak açıklamalar yapmasına lüzum yoktur."

Gazeteci sendikaları, kısıtlamayı "sansür" olarak değerlendirip tepki gösterdi.

BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan RTÜK Üyesi İlhan Taşcı, kurumun Şubat ayında lisans başvurusu yapılması gerektiği yönündeki kararın ardından geçen 4 aylık zamanda herhangi bir işlem yapılmadığını hatırlatarak, "NATO Zirvesi bittikten sonra, yankıları sürerken birden bire bire alınan bu karar hukuki değil, siyasidir" değerlendirmesini yaptı.

Düne kadar ulusal medyaya yönelik uygulanan baskının, bugün artık boyut değiştirerek uluslararası arenaya taşındığını belirten Taşcı, "RTÜK eliyle televizyon kanalları, Basın İlan Kurumu eliyle de gazeteler uzun süredir zapturapt altına alınmaya çalışılıyordu. Ama gerek haber siteleri gerekse de uluslararası orjinli olmaları bakımından iki yayıncıya yönelik alınan bu kararla Türkiye yeni bir eşiği daha geçmiş oldu" dedi.

RTÜK'ün CHP kontenjanından üyesi Taşcı, ancak bunun bir son olmayacağını savunduğu değerlendirmesinde, "Antidemokratik uygulamalar özellikle seçime giden bu süreçte daha da artarak, daha da belirginleşerek kendini gösterecektir" dedi.

VOA kısıtlama kararını sosyal medya hesabında duyurdu.

DW ise merkezden bir açıklama yayımladı:

"Şubat 2022'de, Türkiye'nin basın kontrolünden sorumlu RTÜK, DW ve diğer uluslararası kanallara Türkiye'de lisans almaları çağrısı yaptı. DW bu çağrıya uymadı çünkü lisans almak, Türk hükümetinin editoryal içeriği sansürlemesine izin verirdi.

"Erişim engeli haberleri Türkiye'de sosyal medyada dün akşam yayılmaya başladı bile. Orada, kullanıcılar sansürü atlatmanın yollarını bulabilirler."

Sendikalardan tepki: 'Açıkça sansür'

DİSK'e bağlı Basın-İş Sendikası karara "Sansüre hayır" diyerek tepki gösterdi.

Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) engelleme kararının "açık bir sansür" olduğunu savundu ve "Beğenmediğiniz her şeyi yasaklamaya çalışmaktan artık vazgeçin. Bu toplum özgürlük istiyor!" dedi.

Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD) ise konuyla ilgili yaptığı paylaşımda karar için "Nesnel haberciliğe tahammülsüzlüğün net göstergesidir" dedi.

İnternet yayınlarına RTÜK denetimi nedir?

RTÜK daha önce aldığı bir kararla Türkçe yayın yapan uluslararası haber sitelerinin denetleneceğini bildirmişti.

Karar doğrultusunda Amerika'nın Sesi ve DW Türkçe'den lisans başvurusu yapmaları istenmişti.

Yönetmeliğe göre internet üzerinden radyo, televizyon veya isteğe bağlı yayıncılık yapan tüm mecralardaki içerikleri RTÜK denetliyor, yayınlarını internet üzerinde sunmak isteyen medya hizmet sağlayıcılarının RTÜK'ten yayın lisansı alması gerekiyor.

Düzenlemeyle Netflix, BluTV ve Puhutv gibi internet televizyonları RTÜK'ün denetimi altına alındı ancak o dönemde uzmanlar YouTube üzerinden yayın yapan içeriklerin de RTÜK tarafından denetlenebileceği konusunda uyarıda bulunmuştu.

İnternet yayıncılığı yapan ve yazılı içerik üreten haber siteleri, yönetmeliğin denetim kapsamında yer almasa da haber sitelerinin sosyal medya hesaplarından yaptığı canlı video yayınları ya da belirli bir takvim dahilinde yapılan görsel yayınların da RTÜK denetimi kapsamına girme olasılığı vardı.