Ukrayna krizi: İngiltere Başbakanı Starmer Avrupa'nın dört maddelik planını açıkladı

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Londra'da düzenlenen Ukrayna ve kıtanın güvenliği için iş birliği konusunun ele alındığı zirvenin ardından mutabık kalınan dört maddelik planı açıkladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, daha sonra yaptığı açıklamada, "Türkiye'siz bir Avrupa güvenliği düşünülemez" dedi.

1 Mart'ta Londra'da düzenlenen Ukrayna zirvesi ardından Başbakan Starmer "Tarihin dönüm noktasındayız" dedi ve mutabık kalınan planları açıkladı.

İngiltere, Fransa ve diğer ülkeler, Ukrayna ile birlikte çatışmaları durdurmaya yönelik bir plan üzerinde çalışmayı kabul etti. Bu plan, ABD ile görüşülecek ve birlikte hayata geçirilecek.

17 Avrupa liderinin katıldığı zirvede dört temel konuda mutabakata varıldı:

İngiltere, Ukrayna'nın yeni füze satın alabilmesi için 1,6 milyar sterlin (2,01 milyar dolar) erişim hakkı tanıyacak.

Starmer, Avrupa'nın barış anlaşmasında asıl yükü üstlenmesi gerektiğini ancak ABD'nin desteğinin de şart olduğunu vurguladı.

Zirvenin ardından yapılan ilk açıklamada ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz, Beyaz Saray'ın Avrupalıların Avrupa'nın güvenliği konusunda öncü bir rol üstlenmesinden memnun olduğunu söyledi.

Waltz ayrıca, Trump ve Zelenskiy arasındaki gergin görüşmeyle ilgili "Ukrayna için faydalı olacak ekonomik garantiler verilebilirdi... Neden bu kadar düşmanca muamele gördüğümüzü gerçekten anlayamıyoruz" ifadesini kullandı.

Plan Trump ile görüşülecek

"Ulusal güvenlik, ekonomik güvenliktir" diyen Starmer, İngiltere'nin Ukrayna'ya sağlayacağı hava savunma desteğinin yalnızca Kiev için değil, aynı zamanda İngiltere ekonomisi için de fayda sağlayacağını savundu.

Starmer, dört maddelik planı ABD Başkanı Donald Trump ile görüşerek ABD'nin Ukrayna'ya güvenlik garantisi vermesini sağlamaya çalışacak.

"Koalisyonumuz, şimdi planlamalarını hızlandıracak ve bunu büyük bir aciliyetle yapacak" diyen Starmer ayrıca, "İngiltere bu çabayı kara birlikleri ve hava desteği ile desteklemeye hazır" ifadelerini kullandı.

İngiliz lider "Avrupa, kıtada barışı sağlamak için büyük sorumluluk üstlenmeli ancak bu çabanın başarılı olması için güçlü bir ABD desteği şart" dedi.

Zirvenin ardından gazetecilere konuşan Starmer, ABD'nin güvenilir bir müttefik olmadığı görüşünü reddettiğini vurguladı.

Rusya nasıl tepki gösterdi?

Rusya Avrupa'nın Ukrayna'ya askeri yardımları artırma planını "savaş yanlısı" sözleriyle eleştirdi.

Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov, 3 Mart'ta yaptığı basın açıklamasında, Londra'daki güvenlik zirvesindeki vaatlerin barış hedefiyle ortaya konmadığını öne sürdü.

Peskov, "Ortak hareket eden Batı'da bir tür parçalanma başladı" dedi ve ülkeler arasında farklı pozisyonlar oluşmaya başladığını söyledi.

Peskov, koordineli bir barış planının henüz gündeme gelmediğini söyledi.

Rus Interfax haber ajansına göre Oval Ofis'teki Trump ve Zelenskiy gerilimiyle ilgili soruya Peskov, Zelenskiy'nin "diplomasi becerilerinden tamamen yoksun" olduğunu söylerek yanıt verdi.

Savunma desteği nasıl verilecek?

İngiltere ile Ukrayna arasında yapılan yeni anlaşma, Ukrayna'nın 1,6 milyar sterlinlik ihracat finansmanını kullanarak beş binden fazla hava savunma füzesi satın almasını sağlayacak.

Bu füzeler, Belfast'taki Thales fabrikasında üretilecek ve anlaşma sayesinde Kuzey İrlanda'da 200, İngiltere genelinde ise 700 kişiye doğrudan istihdam sağlanacak.

Başbakan Starmer, "Bu, kritik altyapıyı korumak için hayati önem taşıyor ve barış sağlandığında Ukrayna'nın güçlü bir konumda olmasını garanti edecek" dedi.

Ayrıca, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in "ihlal ettiği Minsk Ateşkes Anlaşması'ndan ders alınması gerektiğini" belirten Starmer, "Ukrayna, barışı güçlü bir konumdan müzakere edebilmelidir ve gelişmiş hava savunma sistemleri bunu mümkün kılacaktır" ifadelerini kullandı.

Savunma bütçesi artırılıyor

İngiltere hükümeti, savunma harcamalarının 2027'ye kadar GSYH'nin yüzde 2,5'ine çıkarılacağını, 2034'e kadar ise yüzde 3'e yükseltileceğini duyurdu.

Anlaşma, İngiltere Savunma Bakanlığı'nın Ukrayna ile uzun vadeli iş birliği kurmayı hedefleyen Hirst görev gücü tarafından yürütülen mega projelerin bir parçası.

İngiltere Ulusal Silahlanma Direktörü Andy Start, yeni anlaşmayı "Ukrayna'nın savaş kapasitesini artırmak ve İngiltere'nin uzun vadeli güvenliğini sağlamak adına kritik bir adım" olarak nitelendirdi.

Türkiye muhtemel barış gücüne asker gönderir mi?

Zirveye Türkiye'nin yanı sıra Ukrayna, Almanya, Fransa, İtalya, Danimarka, Hollanda, Norveç, Polonya, İspanya, Finlandiya, İsveç, Çek Cumhuriyeti ve Romanya ile NATO ve AB de davet edildi.

Zirveye Türkiye adına Dışişleri Bakanı Hakan Fidan katıldı.

Türkiye, daha önce Fransa'da düzenlenen iki toplantıya davet edilmemişti. Londra zirvesi, Türkiye'nin bu süreçte davet edildiği ilk toplantıydı.

Zirvenin en önemli gündem maddesi ise olası bir barış anlaşması kapsamında Ukrayna'nın güvenliğinin garanti edilmesi ve oluşturulacak hatlara barış gücü yerleştirilmesiydi.

Türkiye'nin de bu zirveye davet edilmesinin temel nedenlerinden biri de NATO'nun ikinci en büyük askeri gücüne sahip olan bir müttefik olarak böyle bir güce destek verme potansiyeli.

Uluslararası basında çıkan haberlerde Türkiye'nin buna sıcak baktığı iddia edilmişti. Ancak Ankara bu konuda henüz resmi pozisyonunu belli etmedi.

Türkiye'nin gelişmeleri izleme süreci içinde olduğu, tüm ilgili tarafların tutumuna ve Ukrayna-Rusya barış sürecinin gelişimine göre karar vereceği kaydediliyor.

Türk hükümetinin bu süreçteki önceliği müzakerelere ev sahipliği yapmak ve ateşkesin sağlanmasına aracılık etmek olarak değerlendiriliyor.

Erdoğan: 'Türkiye'siz bir Avrupa güvenliği düşünülemez'

Zirvenin ardından Pazartesi günü Avrupa'nın değişen güvenlik görünümüyle ilgili konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan "Türkiye'nin hak ettiği şekilde yer almadığı bir Avrupa'nın küresel aktör olarak varlığını sürdürmesi giderek imkansız hale geliyor" dedi.

3 Mart'ta Büyükelçilerle İftar Programı'nda yaptığı konuşmada Erdoğan, "Avrupa'nın ayrılmaz bir parçası olarak, Avrupa Birliğine üyelik sürecimizi stratejik önceliğimiz olarak görüyoruz" ifadelerini kullandı.

Erdoğan, kalıcı bir barışın ancak adil ve onurlu bir barışla ve iki tarafın temsili ile olabileceğini söyledi ve müzakerelere evsahipliği yapma önerisini tekrarladı.