İran'dan ABD'ye sivil altyapıyı hedef alma suçlaması

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD ordusu İran'a karşı yeni saldırı dalgasında ülkedeki bazı köprüleri hedef aldı. İran ise misilleme olarak ABD'nin bölgedeki askeri tesislerini hedef aldıklarını açıkladı.

İran ABD'yi, sivil altyapıyı hedef almakla da suçladı.

Sivil altyapıyı kasıtlı olarak hedef almak uluslararası hukukta bir savaş suçu olarak tanımlanıyor.

ABD Başkanı Donald Trump bu hafta, İran'ın müzakerelere geri dönmemesi halinde ülkedeki köprüleri ve enerji santrallerini vurma tehdidinde bulunmuştu.

Trump, salı gecesi Fox News'daki röportajında, "Enerji tesislerini hedef alma işini sona saklayacağım ama nihayetinde enerji tesislerini de vuracağız" demişti

Trump nisan ayında da İran'ın sivil altyapısını bombalama tehdidinde bulunmuş, BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk buna tepki göstermişti; Türk, "Uluslararası hukuka göre, sivillere ve sivil altyapıya kasıtlı olarak saldırmak bir savaş suçudur" demişti.

CENTCOM: Amaç askeri kapasiteyi zayıflatmak

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların "İran'ın askeri kapasitesini daha da zayıflatmayı" amaçladığını kaydetti.

Ordu, İran limanlarına yönelik abluka kapsamında bir gemiye müdahale ederek güverteye çıkıldığını duyurdu.

Tahran, Washington'ı ülkedeki bir havaalanını, iki köprüyü ve bir tren istasyonunu hedef alıp yedi kişiyi öldürmekle suçladı.

Gece boyunca İran'ın başka bölgelerinde de patlamalar yaşandı. İran medyası vurulan yerler arasında nükleer santralin bulunduğu Buşehr'in de bulunduğunu duyurdu.

İran sağlık bakanlığı ABD'nin Temmuz ayındaki saldırılarında 38 kişinin öldüğünü, 400'den fazla kişinin de yaralandığını açıkladı.

İran Devrim Muhafızları, saldırılara karşılık olarak ABD'nin Suriye, Umman, Kuveyt ve Bahreyn'deki tesislerini vurduklarını açıkladı.

İran Devrim Muhafızları, Suriye'nin Ürdün sınırına yakın bölgesindeki El-Tanf'taki ABD askeri hedeflerine düzenlenen sürpriz saldırının, iki gün önce öldürülen İranlı askerlere karşılık olarak yapıldığını belirtti.

Suriye ve ABD'den bu iddiaya ilişkin bir açıklama yapılmadı. ABD, şubat ayında bu tesisten çekildiğini duyurmuştu.

Ürdün ordusu, 17 Temmuz Cuma günü üç İran füzesini düşürdüğünü; olayda herhangi bir can kaybı veya hasar bildirilmediğini duyurdu.

Ayrıca Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin başkenti Erbil merkezli Rudaw yayını ile Fransız AFP ajansının aktardığına göre, Süleymaniye'de sabahın erken saatlerinde düzenlenen bir saldırıda sekiz kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi de yaralandı. Kürt güçleri saldırıdan İran'ı sorumlu tuttu.

Ayrıca Kürt güçleri, Erbil üzerinde de sekiz insansız hava aracının (İHA) düşürüldüğünü ve herhangi bir can kaybı yaşanmadığını bildirdi.

Saldırıların tırmanmasıyla birlikte, Tahran'ın ABD ve İsrail saldırılarına yanıt olarak fiilen kapattığı Hürmüz Boğazı kapalı kalmaya devam ediyor.

Bu durum bölgeden petrol akışını etkilerken, Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol küresel enerji arzına ilişkin endişelerini dile getirdi.

Birol perşembe gecesi yaptığı açıklamada, "Durum önümüzdeki birkaç hafta içinde düzelmezse endişelenmeliyiz; ben de endişeliyim" dedi.

Cuma günü Çin ve Pakistan dışişleri bakanları, ABD ve İran'a çatışmayı durdurma ve müzakerelere yeniden başlama çağrısında bulundu.

İran Devrim Muhafızları, ABD "saldırgan eylemlerine" son verene kadar Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını açıkladı. Ayrıca, bölgedeki diğer petrol ve doğalgaz ihraç kanallarını da kapatmakla tehdit etti.

Hürmüz Boğazı'nda belirsizlik

Son günlerde ABD ile İran arasında yeniden tırmanan gerilim, Hürmüz Boğazı'nın küresel ekonomi açısından taşıdığı stratejik önemi bir kez daha gözler önüne serdi.

Saldırılar nedeniyle deniz yolu üzerindeki tanker trafiği neredeyse durma noktasına geldiği için petrol fiyatlarında da keskin bir artış oldu.

Trump daha önce de Hürmüz Boğazı'ndan geçen kargoya %20 vergi uygulayacağı tehdidinde bulunmuş, daha sonra bunun yerine Körfez ülkeleriyle "kapsamlı" ticaret ve yatırım anlaşmaları yapılacağını açıklamıştı.

ABD'den İran limanlarına abluka

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), 14 Temmuz Salı gecesi başlayan ve İran limanlarına yönelik yeniden uygulamaya konulan ABD ablukası kapsamında, deniz piyadelerinin Umman Körfezi'ndeki bir petrol tankerine çıktığını açıkladı.

Açıklamada, "ablukayı delmeye çalışan 3 ticari geminin rotasının değiştirildiği" de belirtildi.

CENTCOM verilerine göre, ABD güçleri 13 Nisan ile 18 Haziran tarihleri ​​arasında İran limanlarına yönelik önceki abluka sırasında dokuz gemiyi etkisiz hale getirmiş ve 140'tan fazla geminin rotasını değiştirmişti.

Salı günü İran devlet medyası, ülkenin güneyindeki liman kentleri Bender Abbas ve Buşehr yakınlarında patlamalar duyulduğunu bildirdi.

İran Devrim Muhafızları da Hürmüz Boğazı'nda iki Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tankerine saldırdığını ve Ürdün ile Bahreyn'deki ABD tesislerini hedef aldığını açıkladı.

Bu arada ABD ordusu, "İran'ın ticari gemilere saldırı kabiliyetini" zayıflatmayı amaçlayan hedeflere yönelik saldırıları tamamladığını duyurdu.

Müzakerelerin geleceği

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırmaya başlamasından önce küresel petrol ve gaz trafiğinin %20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu.

Sonrasında İran'ı boğazı geçişlere kapaması, enerji fiyatlarında ve küresel enflasyonda artışa yol açtı.

Uzun süren müzakerelerin ardından ABD ve İran 17 Haziran'da bir ateşkes imzaladı.

Ateşkes, iki ülkenin kalıcı bir anlaşmaya ulaşmak için İran'ın nükleer programının da dahil olduğu pek çok konuyu müzakere etmesi için bir zaman çizelgesi de içeriyordu.

Fakat çatışmaların tekrar başlamasının müzakereleri nasıl etkileyeceği bilinmiyor.

BBC'nin savunma haberleri muhabiri Chris Partridge, son saldırıların, Tahran'ın saldırı düzenleme kapasitesini bir kez daha gözler önüne serdiğine dikkat çekti.