Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Roma ziyareti İtalya'da nasıl yankılandı?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 29 Nisan'da Türkiye-İtalya Hükümetlerarası Zirvesi'ne katılmak için başkent Roma'ya günübirlik bir ziyaret gerçekleştirdi.

Erdoğan, ziyaret kapsamında İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve mevkidaşı Sergio Mattarella ile bir araya geldi.

Meloni ve Erdoğan, düzenledikleri basın toplantısında savunma ve ekonomi alanlarındaki işbirliğini güçlendireceklerini söyledi.

Erdoğan İtalya ile savunma işbirliğinin yeni ortaklıklar ve projelerle ilerleme gösterdiğini belirtti.

İki ülke arasındaki savunma sanayi iş birliği, Baykar'ın Aralık 2024'te İtalyan Piaggio Aerospace şirketini satın almasıyla derinleşmişti.

Baykar ayrıca Mart'ta İtalyan havacılık şirketi Leonardo ile insansız hava aracı alanında ortak bir girişim kurmak için mutabakat zaptı imzalamıştı.

Reuters'ın aktardığına göre Meloni bu işbirliğinin özellikle Avrupa'da iki ülkeye yeni fırsatlar sunacağını söyledi.

Meloni Türkiye ve İtalya'yı enerjide, özellikle de doğalgazda "stratejik ortaklar" olarak niteledi ve "İlişkimiz ekonomik ilişkilerin çok ötesine geçiyor. Avrupa-Akdeniz senaryosunda Atlantik İttifakı çerçevesinde müttefik ülkeleriz" dedi.

Ticaret hacmi hedefi 40 milyar dolar

Zirvede ekonomik ilişkiler önemli başlıklardan biriydi.

İki ülke arasındaki ticaret hacmi 32 milyar dolara ulaşarak 30 milyar dolar olarak belirlenen hedefi aştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Roma'da düzenlenen basın toplantısında bu hedefi 40 milyar dolara çıkardıklarını belirtti ve "Bu hedefe de en kısa sürede ulaşacağımıza inanıyorum" dedi.

Erdoğan'a seyahatinde aralarında Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın'ın da olduğu bakan ve danışmanlardan oluşan bir heyet eşlik etti.

Erdoğan'ın ziyareti sırasında baş başa görüşmeler haricinde hükümetlerarası bir zirve de gerçekleştirildi.

Bu zirvenin ardından iki ülke arasında bir takım anlaşmalar imzalandı.

Zirvenin ardından liderler Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) tarafından düzenlenen Türk-İtalyan İş Forumu'na katıldı.

İtalya muhalefeti ve basını ziyareti eleştirdi

İtalya'da muhalefet ziyaret sırasında Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanmasının gündeme gelmemesini eleştirdi.

Ana muhalefetteki Demokratik Parti'nin lideri Elly Schlein, 30 Nisan'da La Repubblica gazetesine verdiği demeçte Meloni'nin Erdoğan'a yönelik yaklaşımıyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

"[Meloni'nin] referansları, demokratik yöntemlerle yönetmek değil, hükmetmek isteyen otokratlar. Bunu kanıtlıyor: Uluslararası örgütlerin tehdit altında olduğunu bildirdiği basın özgürlüğü konusunda, susturma yasaları konusunda, muhalefeti bastıran kararnameler konusunda."

Sol muhalefetten Yeşiller ve Sol İttifakı lideri Nicola Fratoianni de muhalefetin çağrılarına rağmen Başbakan Meloni'nin Türkiye'de insan haklarıyla ilgili endişelerden söz etmemesine tepki gösterdi:

"Meloni'nin Türkiye ile ekonomik ve diplomatik ilişkilerini sürdürmek için bunu unutmuş gibi davrandığı görülüyor."

Fratoianni ayrıca "Hükümet, en kötü rejimlerle itaatkar veya suç ortağı tutumlarıyla ülkemizi aşağıladı" dedi ve parlamentoda açıklama isteyeceklerini belirtti.

Corriere della Sera gazetesi de Demokrat Senatör Filippo Sensi'nin gazetecilerin iki lidere soru sormasına izin verilmemesini eleştirdiğini aktardı.

Gazeteye göre Sensi, "Belki de demokrasi ve haklar hakkında ve İstanbul Belediye Başkanı'nın siyasi tutuklu olması hakkında soru sorabilirlerdi; İtalyan hükümeti bunları sormaktan özenle kaçınıyor" dedi.

Corriere della Sera gazetesi gazetesi zirveyle ilgili haberinde bunun Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın İmamoğlu'nun tutuklanmasının ardından ilk Avrupa ziyareti olduğuna dikkat çekti.

Gazete, "Dün İtalya'ya yapılan ziyaretin yalnızca imzalanan çok sayıda ticaret anlaşması açısından değil aynı zamanda Ankara'nın bir süredir duraksayan Avrupa Birliği'ne katılım yolunda ilerleme arzusu açısından da büyük önem taşıyordu" ifadeleri kullanıldı.

Corriere, "Dönemin İtalya Başbakanı Mario Draghi'nin Türkiye Cumhurbaşkanı'nı 'ihtiyacımız olan bir diktatör' olarak nitelendirmesiyle 2021'de yaşanan gerginlik artık çok uzakta" diye devam etti.

Il Foglio gazetesi, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Roma'ya indiği saatlerde İstanbul'da "artık geleneksel hale gelen" gözaltıların yapıldığını yazdı.

Haberde "Erdoğan, daha önce ülkenin medyasını, yargısını ve devlet kurumlarını yeniden şekillendirdiği gibi şimdi de muhalefeti yeniden şekillendirmekle meşgul" dendi ve şu ifadeler kullanıldı:

"Uluslararası alanda, hukukun üstünlüğünün geleneksel garantörleri [AB ve ABD], jeopolitik bir acil durum döneminde Türkiye ile daha iyi ilişkiler adına bu sorumluluktan vazgeçiyorlar."

La Stampa gazetesi de benzer bir değerlendirme yaptı:

"Erdoğan ülkesinin sınırları içinde, ve Batılı hükümetlerin sessizliğiyle, muhaliflerini ve gazetecileri hala hapishanelere gönderirken dışarıda dünyanın önde gelen liderleri arasında saygıdan kusur edilmeyen bir pozisyona geldi."

'Türkiye'nin Avrupa güvenlik mimarisine girmesini sağladı'

İstinye Üniversitesi Öğretim Üyesi Profesör Doktor Fahri Erenel, Roma'daki görüşmelerin hükümetlerarası bir zirvenin ötesinde Avrupa güvenlik mimarisi, Akdeniz güvenliği, Orta Doğu'daki gelişmeler ve Rusya-Ukrayna savaşının geleceği açısından da önem taşıdığını söyledi.

BBC Türkçe'ye konuşan Erenel, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Başbakan Meloni arasında yapılan görüşmede Rusya ve Ukrayna arasındaki arabuluculuk yapmak için kurulan gönüllüler koalisyonunda nasıl bir yol izleneceğinin ele alınabileceğini ifade etti.

Emekli tuğgeneral, Türkiye-İtalya ilişkilerinin 1850'lerden bu yana kesintisiz devam ettiğinin altını çizdi ve özellikle son dönemde savunma alanında atılan adımlar hakkında şunları söyledi:

"Baykar'ın İtalya'da iki önemli üst düzey savunma sanayi şirketiyle bu çalışmaları yapıyor olması Türkiye-İtalya savunma iş birliğinin gelişmesine de katkıda bulunacaktır.

Avrupa'nın yeni savunma ve silahlanma projeleri açısından bu iş birliği önemli.

Bu, Türkiye'nin Avrupa güvenlik mimarisi içine girmesini de sağladı."

Erenel, Türkiye ve İtalya'nın Orta Doğu, Akdeniz ve Afrika bölgelerinde de iş birliğini artırmak üzere adımlar atabileceği yorumunu yaptı.

Özel'den İtalyan basınına röportaj

Erdoğan'ın Roma ziyaretinin gerçekleştiği gün, İtalyan Corriere Della Sera gazetesi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) lideri Özgür Özel ile yaptığı bir röportajı yayınladı.

Özel, röportajda şu ifadeleri kullandı:

"Erdoğan bugün Türkiye'de demokrasi olduğunu ve geriye dönüş olmadığını söyleyecek. Eğer siyasetçileri ve İtalyan halkını buna inandırırsa, o zaman Pisa Kulesi'nin eğik olmadığını söylediğinde de ona kimse karşı çıkmayacak.

"[Kulenin] eğik olduğu nasıl bir hakikatse ülkemizde darbe olduğu da bir hakikattir."

Erdoğan'ın ziyaretinden iki gün önce Ekrem İmamoğlu'nun fotoğrafı Floransa'daki Vecchio Sarayı'nın duvarına yansıtıldı.

Demokratik Parti'den Avrupa Parlamentosu milletvekili olan Dario Nardella, konuyla ilgili 27 Nisan'da yaptığı bir paylaşımda "Her gün hakları, özgürlükleri ve demokrasi için mücadele edenlerin yanındayız" ifadelerini kullandı.

Erdoğan'ın ziyareti ertelenmişti

Erdoğan'ın günübirlik ziyaretinin 17 Nisan'da yapılması planlanıyordu.

Erdoğan'ın o tarihte Roma'ya gideceği iki başkent tarafından da duyurulmamış, ancak DEİK İtalya-Türkiye İş Forumu'nu 17 Nisan'da yapacağını açıklamıştı.

İtalya Başkabakanlık ofisi, o dönem BBC Türkçe'nin ziyaretle ilgili sorularına yanıt verirken "Kesin program zaten henüz belirlenmemişti" demişti.

İş forumu ve zirve için yeni bir tarih üzerinde çalışılıp çalışılmadığı ve ertelemenin İmamoğlu'nun tutuklanması ile bağlantılı olup olmadığı sorularına ise "Yorum yok" yanıtı verilmişti.

Daha sonra Başbakan Meloni, 17 Nisan'da ABD Başkanı Donald Trump'la görüşmek için Washington'a gitmiş, Trump'ı yeni döneminde ziyaret eden ilk AB lideri olmuştu.