İran'ın Katar'daki ABD üssüne füze saldırısı hakkında neler biliyoruz?

İran'la ilgili son gelişmeleri BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

İran, Katar'daki ABD hava üssü El-Udeid'e füze saldırısı düzenledi. ABD Başkanı Trump, "zayıf" olarak tanımladığı saldırıda kullanılan 14 füzenin 13'ünün düşürüldüğünü açıkladı.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) üste can kaybı yaşanmadığını bildirdi.

Doha yakınlarındaki El-Udeid Hava Üssü, ABD'nin Ortadoğu'daki hava operasyonlarının merkezi konumunda bulunuyor.

Tasnim haber ajansı, İran'ın ABD saldırılarına "güçlü ve muzaffer" yanıtını vermeye başladığını söyledi.

Katar hükümeti, El-Udeid Hava Üssü'ne yönelik saldırıyı "güçlü şekilde kınadıklarını" açıkladı.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mecit El-Ensari, Katar hava savunma sistemlerinin "saldırıyı başarılı bir şekilde püskürttüğünü ve İran füzelerini vurduğunu" açıkladı.

Ayrıca üssün saldırıdan önce tahliye edildiği de kaydedildi.

Bu saldırı sonrası birçok havayolu şirketi uzun süreli iptaller açıkladı.

Reuters haber ajansının aktardığına göre, Ryan Air, 30 Eylül'e kadar İsrail'e ve İsrail'den yapacağı tüm uçuşları iptal etti.

Pegasus Havayolları da İran'a uçuşları 30 Temmuz'a, Irak, Lübnan ve Ürdün'e uçuşları ise 30 Haziran'a kadar iptal etti.

Trump: Önceden uyarı yaptığı için İran'a teşekkür etmek istiyorum

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın, nükleer tesislerine yönelik saldırıya "zayıf bir yanıt verdiğini" ve bunu beklediklerini söyledi.

Trump, "Belki de artık İran bölgede bir barışa ve uyuma doğru ilerleyebilir, İsrail'den de aynısını yapmasını bekliyorum" dedi.

Trump, "İran'a önceden uyarı yaparak can kaybı ve yaralanma olmamasını sağladığı için teşekkür etmek istiyorum" dedi.

Trump ayrıca 14 füzenin ateşlendiğini, 13'ünün düşürüldüğünü, birine ise tehdit oluşturmadığı için dokunulmadığını söyledi.

Hiçbir Amerikalının zarar görmediğini ve herhangi bir hasar oluşmadığını dile getiren Trump, "daha fazla nefretin olmamasını" umduğunu söyledi.

Öte yandan ABD Başkanı Trump, Katar Emiri'ne "bölgede barış adına yaptığı her şey için" teşekkür etti ve büyük harflerle "Tebrikler dünya, şimdi barış zamanı" yazdı.

İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney de bir açıklama yaparak, İran'ın kimseye zarar vermediğini, ancak ülkeye dönük hiçbir saldırganlığı kabul etmeyeceklerini söyledi.

ABD ve İngiltere 23 Haziran'da Katar'daki vatandaşlarına, ikinci bir duyuruya kadar sığınaklara girmelerini tavsiye etmişti.

Amerikan üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkeleri, ABD'nin 22 Haziran'da İran'ın nükleer tesislerine yaptığı saldırının ardından Tahran'ın misilleme yapma ihtimaline karşı teyakkuza geçmişti.

İran, ABD'nin Fordo'da tesisine saldırısının karşılıksız kalmayacağını duyurmuştu.

'Hesaplanmış bir saldırı'

BBC'nin kıdemli güvenlik muhabiri Frank Gardner, İran'ın El-Udeid üssüne yönelik saldırısını 'hesaplanmış' bir operasyon olarak niteledi.

İran'ın saldırısının ilk bakışta gerilimi tırmandırabilecek bir adım olduğunu ve Körfez'deki Arap ülkelerini savaşa sürükleyebileceğini kaydeden Gardner, diğer yandan, saldırının "planlı" ve "hesaplanmış" bir yanıt olduğunu dile getirdi.

Saldırının Tahran tarafından önceden bildirildiği ve saldırı sonucunda can kaybı yaşanmadığını belirten Gardner, 2020'de Kasım Süleymani'nin suikastinden sonra İran'ın verdiği yanıtın da benzer şekilde planlandığını hatırlattı.

İran'ın çok daha fazla füzeyle saldırabilecekken operasyonu sınırlı tutmasının da dikkate değer olduğunu belirten Gardner, Tahran'ın niyetinin, söz verildiği gibi "ülkeye dönük saldırıları yanıtsız bırakmadığını" göstermek olduğunu kaydetti.

Gardner'a göre şimdi top Trump'ta. Eğer Trump gerilimi bu noktadan daha da tırmandırmamayı seçerse, bu önemli bir dönüm noktası olacak. Eğer tersini yaparsa, Körfez'i oldukça sıcak bir yaz bekliyor olabilir.

El-Udeid Hava Üssü hakkında bilinenler

Katar'ın başkenti Doha yakınlarındaki El-Udeid Hava Üssü, Amerikan hava kuvvetlerinin Ortadoğu'daki merkezi konumunda ve yaklaşık 8 bin ABD askerini barındırıyor.

İngiliz askerler de üssü belirli rotasyonlarla kullanıyor.

Irak'taki ABD operasyonlarının da lojistik üssü ve karargahı konumundaki hava üssü, Körfez ülkeleri arasında en uzun iniş pistine sahip.

Katar El-Udeid Hava Üssü'nün kullanımını 2000 yılında ABD'ye verdi. 2001'de üssü devralan Amerikalılarla Doha arasında 2002 yılında ABD'nin üsteki varlığını resmen tanıyan bir anlaşma imzalandı.

2024'te ABD bu üssün kullanımını 10 yıl daha uzatan bir anlaşmaya vardı.

Devrim Muhafızları: Saldırının düzenlendiği yeri belirledik

İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) da, İran'ın "ABD'nin saldırısının düzenlendiği yeri belirlediğini" açıkladı.

Yazılı açıklama, Devrim Muhafızları'na bağlı Tasnim Haber Ajansı'nda yer aldı.

Bölgedeki Amerikan askeri üslerinin yaygınlığının "bir güç olmadığı" savunulan açıklamada, tam tersi bunun ABD'nin "savunmasızlığını artırdığı" savunuldu.

Körfez bölgesinde Suudi Arabistan, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde ABD üsleri bulunuyor.

Bahreyn, ABD Donanması'nın 5. Filosu'nun karargahına ev sahipliği yapıyor.

Irak, Ürdün ve Suriye'de de ABD üsleri var.

İran geçmişte ABD üslerine saldırı düzenledi mi?

İran daha önce bölgedeki bir ABD üssüne doğrudan saldırı düzenledi.

2020'de İran, Devrim Muhafızları'nı sınır ötesi kolu olan Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'nin ABD tarafından öldürülmesine misilleme olarak, Irak'taki ABD güçlerinin bulunduğu hava üslerine balistik füze saldırısı düzenlemişti.

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nde Ortadoğu Politikası kıdemli üyesi Hasan el Hasan da Reuters haber ajansına verdiği demeçte, ABD'nin saldırısının bölge ülkelerini çatışmaya sürükleme riski taşıdığı konusunda uyardı.

"ABD'nin doğrudan müdahalesi, özellikle büyük ABD askeri tesislerine ev sahipliği yapan Bahreyn, Kuveyt ve Katar olmak üzere Körfez ülkelerini çatışmaya sürükleme riski taşıyan kritik bir eşik" yorumunu yaptı.

Uçuş iptalleri ile ilgili neler biliniyor?

Fransız KLM şirketi, Tel Aviv'e olan uçuşlarını 14 Temmuz'a, Beyrut'a ve Beyrut'tan olan uçuşlarını ise 25 Haziran'a kadar askıya aldı.

KLM, Tel Aviv'e ve Tel Aviv'den olan tüm uçuşlarını en az 1 Temmuz'a kadar iptal ettiğini söyledi.

Air France de Dubai ve Riyad'a olan uçuşlarını 24 Haziran'a kadar iptal ediyor.

Etihad, Abu Dabi ile Tel Aviv arasındaki uçuşları 15 Temmuz'a kadar iptal ettiğini duyurdu.

Emirates, İran ve Irak'a yapılacak ve bu ülkelerden yapılacak uçuşları 30 Haziran'a kadar geçici olarak askıya aldığını duyurdu.

Lufthansa, Beyrut'a ve Beyrut'tan tüm uçuşları 30 Haziran'a kadar, Tel Aviv ve Tahran'a ve Tel Aviv ile Tahran'dan tüm uçuşları ise 31 Temmuz'a kadar askıya aldığını duyurdu.

Lufthansa Amman ve Erbil'e ve Amman'dan tüm uçuşlar ise 11 Temmuz'a kadar iptal edildi.

Türk Hava Yolları henüz uzun tarihli bir iptal açıklamadı.