Büyük Mısır Müzesi açılıyor: Tutankamon'un gizli hazineleri ilk kez birarada

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Antik dünyanın ayakta kalan son harikası Büyük Giza Piramidi'nin gölgesinde inşa edilen ve uzun zamandır beklenen Büyük Mısır Müzesi nihayet kapılarını açıyor.

Fransa'daki Louvre Müzesi'nin iki katı büyüklüğündeki 120 dönümlük alanda 70 bin ila 100 bin arasında nesne sergilenecek.

Çocuk kral Tutankhamun'un mezarından daha önce görülmemiş hazineler de bunlara dahil.

2002 yılında açıklanan ve 2012'de açılması planlanan müze, maliyet, siyasi çalkantılar, Covid-19 salgını ve bölgesel çatışmalar nedeniyle defalarca ertelendi.

Mega proje yaklaşık 1,2 milyar dolara mal oldu.

Yatırımın büyük kısmı Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı'ndan alınan kredilerle finanse edildi.

Liderler de açılışa katılacak

Başbakan Mustafa Madbouli'nin Mısır'ın "dünyaya armağanı" olarak tanımladığı müze, zor durumdaki ekonomiyi canlandırmayı amaçlıyor.

Kahire Üniversitesi'nden Prof. Salima İkram, "Antik Mısır herkesi büyülüyor" diyor:

"Yunanlar, Romalılar ve Fenikeliler bile Mısır'ı bir gizem ve bilgi ülkesi olarak görüyorlardı."

Müze aynı zamanda günümüz Mısır halkını miraslarıyla yeniden buluşturmayı umuyor.

Prof. İkram "Bu, büyük bir ulusal gurur yaratacak" diyor ve "Bu eski Mısır'ı günlük hayata ve Mısırlıların milliyetçi söylemlerine daha fazla taşıyacak" diye ekliyor.

Aralarında Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier ve Belçika Kralı Philippe'in de bulunduğu yaklaşık 60 dünya liderinin, bir defaya mahsus resmi tatil ilan edilen 1 Kasım 2025'deki açılışa katılması bekleniyor.

Etkinlik TikTok üzerinden canlı olarak yayınlanacak ve meydanlarda büyük ekranlarda gösterilecek.

Tutankamon'un eve dönüşü

Tutankamon'un unutulmuş mezarını İngiliz Mısırbilimci Howard Carter 1922'de bulmuştu.

Mezar o günden bu yana insanları büyülüyor.

Mezardan çıkan hazineler on yıllar boyunca dünyanın dört bir yanındaki şehirleri gezdikten sonra, şimdi altın maskesi, tahtı ve birlikte gömüldüğü beş binden fazla hazine ilk kez tam olarak sergilenecek. Bu eserlerin çoğu ilk kez görülecek olanlar.

Prof. İkram "Tutankamon'un mezarının tek bir yerde olması muhteşem olacak" diyor.

Büyük Mısır Müzesini daha önce ziyaret etmiş olan Manchester Müzesi Mısır ve Sudan küratörü Dr. Campbell Price "Gelecekteki tur gruplarının çoğunun Tutankamon'un galerilerine odaklanacağını ve müzenin geri kalanını meraklılara bırakacağını düşünüyorum" diyor.

"Ana galeriler de aynı şekilde nefes kesici ve her bir öğeye nefes alması için alan sağlıyor. Derinden tatmin oldum. Beni duygulandırdı."

Müzede Kral Tut'un hazineleri ve ana salonda ziyaretçileri karşılayan 3.200 yıllık Büyük Ramses heykeli de dahil pek çok önemli parça yer alıyor.

Heykel, M.Ö 7000'lere kadar uzanan diğer hazinelerin çoğu gibi renkli bir yolculuk geçirdi.

Yeni evine taşınmadan önce 51 yıl boyunca Kahire'nin ana tren istasyonunun önünde durdu. Sonra da geçit töreniyle taşındı.

Müzede ayrıca Kral Khufu'nun güneş teknesine, yani dünyanın en eski ve en iyi korunmuş deniz araçları arasındaki 4.600 yıllık mezar gemisine ayrılmış özel bir bölüm de bulunuyor.

Mısır'ın mirasını geri almak

Ancak "Mısır'ın Indiana Jones'u" olarak anılan açık sözlü arkeolog Zahi Hawass için müzenin açılışı, bir hazineyi sergilemekten çok daha fazlası.

Bu, yumuşak gücün bir ifadesi ve Mısır'ın mirasını geri kazanmaya yönelik bir çaba.

Hawass "Artık kendi anıtlarımızın bilim insanları olmamızın zamanı geldi" diyor.

"Krallar Vadisi'nde 64 kraliyet mezarı bulundu. Bunları tek bir Mısırlı bile kazmadı."

Hawass, uzun zamandır Mısırlıların kendi miraslarını inceleme ve koruma konusunda öncülük etmeleri gerektiğini savunuyor ve bunu hayatının misyonu haline getirmiş bir isim.

Luksor Eski Eserler Genel Müdürü Dr. Abdelghafar Wagdi de müzenin bu yönde atılmış bir adım olduğunu vurguluyor.

"2002'den bu yana Mısır'da Mısırbilim yeni ve dinamik bir döneme girdi" diyor.

"Artan bir sahiplenme duygusu var ve Mısırlı akademisyenler ve koruma uzmanları artık birçok büyük kazı ve miras projesine liderlik ediyor."

Müze tüm Mısırlılar için bir alan olarak tasarlanmış olsa da bazıları giriş maliyetini pahalı bulabilir.

Mısırlılar için yetişkin bileti 200 Mısır poundu (yaklaşık 4 dolar). Yabancı ziyaretçilerden alınan 1.200 poundun (25 dolar) küçük bir kısmı olsa da birçok Mısırlı aile için çok pahalı.

Prof. İkram "Sadece ölülerle ilgilenemezsiniz, yaşayanlarla da ilgilenmeniz gerekir" diyor.

Yeni bir arkeoloji dönemi

Hawass'a göre Büyük Mısır Müzesi'nin açılışı sadece geçmişin korunması değil, aynı zamanda Mısır'ın bir arkeolojik keşif merkezi olarak geleceğinin de güvence altına alınması anlamına geliyor.

Kompleks, anıtsal galerilerinin ötesinde, bölgedeki en gelişmiş koruma ve araştırma laboratuvarlarından bazılarına ev sahipliği yapıyor.

Mısırlı ve uluslararası ekiplerin önümüzdeki on yıllar boyunca çalışmaya, restore etmeye ve yeni bulguları ortaya çıkarmaya devam edecekleri alanlar.

Hawass "Şu anda Luksor'da, Krallar Vadisi'nde kazı yapıyorum. Sakkara'da kazı yapıyorum" diyor.

"Anıtlarımızın yalnızca %30'unu bulduk - yine de kumun altında %70'i var."

Müze geniş salonlarını halka açarken bile, Mısır'ın en büyük hazineleri hala çöllerinin altında bekliyor. Yeni arkeoloji çağı daha yeni başladı.

* Katkıda bulunan: BBC News Arapça

* Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisi için yapay zekadan da faydalanıldı.