Proje okul nedir, öğretmenler nasıl atanıyor?

Proje okul öğretmen atamalarıyla ilgili tartışmalar sürüyor.

8 Nisan'da, proje okullarda görev yapan binlerce öğretmenin görev yerleri değiştirildi.

İstanbul, Ankara ve İzmir'de yoğunlaşan öğrenci eylemlerinin ardından, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tartışmalı öğretmen atamalarına dair açıklama yaptı.

Tekin, proje okullarda görev yapan 38 bin öğretmenin görev süresinin dolduğunu söyledi.

Bunların yüzde 80'inin görev süresinin uzatıldığını, altı bininin ise uzatılmadığını belirtti.

Proje okullarında çalışan öğretmenlerin görev süresi, 2020 yılında yapılan bir değişiklikle 4+4 yıl olmak üzere sekiz yıl ile sınırlandırılmıştı.

Peki, yürürlüğe girdiğinden beri çeşitli tartışmalara sebep olan proje okul sistemi nedir?

Proje okullar nasıl kuruldu?

2014 yılında yürürlüğe giren "proje okul" uygulamasıyla birlikte, içlerinde köklü okulların da bulunduğu bazı okulların niteliği ve öğretmenlerinin atanma şekli değiştirildi.

Dönemin Milli Eğitim Bakanı Nabi Avcı, TBMM'de yaptığı konuşmada, "proje okul sayısının üç-beşi geçmeyeceğini" söyledi.

Avcı, bu nitelikli okulların amacının, özel olarak ulusal ve uluslararası projeler üretmek olduğunu ifade etti.

Eğitim İş Sendikası Samsun Şube Başkanı Onur Gündüz, 17 Nisan'da yaptığı basın açıklamasında, projenin "mimarının" o dönem Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarı olan Bakan Tekin olduğunu savundu.

Kaç proje okul var?

Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'de 2.153 proje okulu bulunuyor.

Bu okullarda 79 bin 286 öğretmen ve 5.318 yönetici görev yapıyor.

Farklı alanlarda uzmanlaşma eğitimi veren proje okulları olduğu gibi, bazı fen ve sosyal bilimler liseleri de bu kapsamda yer alıyor.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkan Yardımcısı Suat Özçağdaş, Türkiye genelindeki 366 fen lisesinin 363'ünün, imam hatip liselerinin ise yüzde 44'ünün proje okulu olduğunu söylüyor.

"Proje okullar" arasında Kadıköy Anadolu Lisesi, Cağaloğlu Anadolu Lisesi, İstanbul Erkek Lisesi, Vefa Lisesi, Beşiktaş Anadolu Lisesi ve İzmir Atatürk Lisesi gibi köklü okullar da var.

Öğretmenler nasıl atanıyor?

Devlet okullarında öğretmen atamaları, görev yaptıkları süre ve bölgeye göre değişen "hizmet puanı" esasına göre yapılıyor.

Ancak proje okullarına öğretmen atama sistemi, diğer okullardaki tayin sisteminden farklı.

Öğretmenlik Meslek Kanunu'nda proje okullarına yapılacak öğretmen atamaları ve yönetici görevlendirmelerinin doğrudan Milli Eğitim Bakanı tarafından yapılacağı belirtiliyor.

Bu okullarda görev yapan öğretmenlerin çalışma süresi ise 4+4 yıl olmak üzere en fazla sekiz yıl ile sınırlanıyor.

Aynı proje okulunda ilk dört yılını dolduran bir öğretmenin görev süresi, ancak bakan onayı ile dört yıl daha uzatılabiliyor.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Özçağdaş, Bakan Tekin'in, bu okullara atanacak 85 bin kişilik kadroyu bizzat belirlemesinin mümkün olmadığını söylüyor.

14 Nisan'da Kadıköy Anadolu Lisesi önünde açıklama yapan Özçağdaş şöyle konuştu:

"Böyle bir akıl tutulması kabile devletlerinde bile görülmeyecek, hiçbir standardı olmayan, ölçütü olmayan atama olur mu?"

"Sizin yapmanız gereken Milli Eğitimin tüm alanlarında olduğu gibi, 59 bin okulda olduğu gibi hizmet puanı üstünlüğü üzerinden okullardaki kadroları belirlemektir."

Atamalar neden eleştiriliyor?

Eğitim sendikaları doğrudan bakan tarafından yapılan öğretmen ve yönetici atamalarının, muhalif öğretmenleri tasfiye etme ve siyasi kadrolaşma amacıyla gerçekleştiğini savunuyor.

Yıllar içerisinde proje okullarına atanan kadroların, hükümet yanlısı sendikalar ve aynı siyasi görüşten kişilerce doldurulduğu ve böylece köklü liseler başta olmak üzere okullarda kadrolaşma sağlandığı iddia ediliyor.

Eğitim-Sen atamaların "şeffaflıktan uzak ve liyakat ilkesini hiçe sayan bir anlayışla" gerçekleştirildiğini savunuyor.

Sendikanın 11 Nisan'da yaptığı açıklamada proje okullarına yapılan atamalarda somut ve ölçülebilir hiçbir kriterin olmadığı savunuldu.

Sendika "Proje okullarında öğretmen ve yönetici atamaları uzun süredir siyasi sadakatin belirleyici olduğu bilinmektedir" ifadelerini kullandı.

Hükümet eleştirilere nasıl yanıt veriyor?

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından BBC Türkçe'ye yapılan yazılı açıklamada proje okullarda muhalif öğretmenlerin hedef alındığı iddiası reddedildi.

Proje okullarına bazı sendikalara bağlı öğretmenlerin özel olarak atandığı iddiasının gerçek dışı olduğu, "proje okullarında sendikalı veya sendikasız, yani her görüşten öğretmenlerin görev aldığı" belirtildi.

Yeni atamalarla birlikte proje okullarındaki tüm sendikalı öğretmen oranlarındaki değişimin %3 oranında olduğu ifade edildi.

Bunun yanında proje okullarında görev yapan öğretmenlerden hiçbir sendikaya bağlı olmayan öğretmen oranının yüzde 18,6 olduğu kaydedildi.

Nisan ayı atamaları neden tartışma yarattı?

Proje okullarında dört ya da sekiz yılını dolduran bazı öğretmelerin ataması 8 Nisan'da yapıldı.

Kimi mevcut okulunda kaldı, kimi tercihlerinde yer almayan başka okullara gönderildi ya da norm fazlası durumunda kaldı.

Bu atamaların dönem ortasına denk gelmesi eleştirilere neden oldu.

Milli Eğitim Bakanlığı, görev süresi dolan ve proje okullarında norm fazlası durumda olan öğretmenlerin mağdur olmalarını önlemek için boş kadrosu bulunan okullara atandıklarını açıkladı.

Öğretmenlerin mevcut okullarındaki görevlerine, Haziran ayında eğitim öğretim dönemi bitene dek devam edeceği vurgulandı.

Norm fazlası, bir öğretmenin çalıştığı okulda idari ya da teknik planlamalar sonucu "istihdam alanın daralması" şeklinde özetleniyor.

Örneğin bir dersin haftalık saatinde yapılacak azaltma, o branştaki öğretmenlerden birinin norm fazlası durumuna düşmesine neden olabiliyor.

Milli Eğitim Bakanlığı, bu dönemdeki görevlendirmelerin, ülkedeki protesto eylemleri ve siyasi tartışmalarla bir ilgisinin olmadığını söylüyor:

"Proje okulları görevlendirmeleri, dört yıl süreli bir iştir ve süre bitiminde yeniden değerlendirme sonucunda yapılır. Yani buraya seçilen kişi dört yıl sonra bu görevinin sona erebileceğini bilmektedir."

"Yıllardır aynı usulden yapılan bir işin sadece denk gelmesinden dolayı ülkedeki siyasi gelişmelere bağlamak eğitim ailesine haksızlıktır."