ABD'nin yeni gümrük vergileri devreye giriyor, etkisi ne olacak?

Donald Trump'ın yeni gümrük vergilerine ve gündemdeki diğer haberlere hızla ulaşmak için Whatsapp kanalımıza katılmak için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, 2 Nisan'da otomobil ve otomobil parçalarına yönelik getireceği yeni gümrük vergileri açıklayacak.

Trump, "Kurtuluş Günü" olarak adlandırdığı 2 Nisan'da adil olmadığını düşündüğü ticari uygulamaları engellemek için farklı ticaret ortaklarına karşı gümrük vergileri uygulayacağını duyurdu.

ABD daha önce çelik ve alüminyum ithalatına ve Kanada, Çin ile Meksika'dan gelen ürünlere yüksek gümrük vergileri getirmişti.

Şimdi ise ticaret açığı verdiği Asya, Avrupa ve Güney Amerika'daki birçok ülkeye yeni gümrük vergileri getirebilir.

Trump'tan yaptırım tehdidi

ABD Başkanı Pazar günü yaptığı açıklamada yeni gümrük vergilerinin sadece ABD ile en büyük ticaret açıklarını veren ülkelerle sınırlı kalmayacağını vurguladı.

Gazetecilere konuşan Trump, "Bütün ülkelerle başlamalıyız, sonra ne olacağını göreceğiz" dedi.

Trump, NBC'ye verdiği röportajda ayrıca Rusya'ya ve Rus petrolü satın alan ülkelere ekonomik yaptırım sinyali de verdi.

Açıklamaların ardından Asya ve Avrupa borsalarında sert düşüş yaşandı.

Trump şimdiye kadar hangi vergileri getirdi?

Donald Trump otomobil ithalatına yönelik yüzde 25'lik gümrük vergisinin 2 Nisan'da yürürlüğe gireceğini duyurmuştu.

Otomobil parçalarına yönelik yeni vergilerin ise Mayıs'tan sonra başlaması bekleniyor.

ABD yılda sekiz milyon otomobil ithal ediyor. Ülkenin yıllık otomobil ithalatı yaklaşık 240 milyar dolar (yaklaşık 9.1 trilyon lira).

ABD 4 Mart'ta Kanada ve Meksika'dan ithalata yüzde 25, Kanada'dan enerji ithalatına ise yüzde 10'luk ek vergi getirdi.

ABD, Meksika ve Kanada arasındaki serbest ticaret anlaşmasına uygun üretilen motorlu araç ve parçalar şimdilik bu vergilerden muaf tutulacak.

Beyaz Saray, uygulanan gümrük vergilerinin Kanada ve Meksika hükümetlerini ABD'ye yasadışı göçmen akışını ve uyuşturucu üretimini durdurmaya ikna etmeyi amaçladığını savunuyor.

ABD 4 Şubat'ta Çin'den gelen tüm mallara yüzde 10 gümrük vergisi getirdi.

4 Mart'ta bu oran yüzde 20'ye çıkarıldı.

Ancak 800 doların altındaki gönderiler bu vergiden muaf tutuluyor.

Çin, misilleme olarak ABD'den ithal edilen tarım ürünleri gibi mallara yüzde 10-15 vergi koydu.

Kanada da ABD'den gelen 40 milyar dolar değerinde ürüne vergi getirdi.

Meksika henüz ABD'ye vergi ile karşılık vermedi.

ABD 12 Mart'ta tüm ülkelerden ithal edilen çelik ve alüminyum ürünlerine yüzde 25 gümrük vergisi getirdi.

Bu durum özellikle Kanada, Brezilya, Meksika, Güney Kore, Vietnam ve Japonya gibi büyük ihracatçıları etkiledi.

Avrupa Birliği (AB) 1 Nisan itibarıyla ABD'den gelen 28 milyar dolar değerindeki mallara gümrük vergisi uygulayacağını duyurdu.

Vergilendirilecek ürünler arasında tekne, alkol ve motosiklet gibi kalemler bulunuyor.

Washington 25 Mart'ta Venezuela'dan petrol alan ülkelerden gelen tüm ürünlere yüzde 25 vergi koydu.

Beyaz Saray, bu kararın Venezuela hükümetine baskı yapmak ve ABD'de faaliyet gösterdiğini söylediği çeteleri engellemek amacıyla alındığını belirtti.

Moody's Analytics adlı araştırma kuruluşuna göre mevcut gümrük vergileri 1,4 trilyon dolar değerinde malları kapsıyor.

Kuruluş, ABD'nin ithal mallara uyguladığı ortalama gümrük vergisi oranının yüzde 3'ten yüzde 10'a çıkarıldığını ve bunun İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en yüksek seviye olduğunu söylüyor.

2 Nisan'da beklenen yeni vergiler neler?

Trump seçim kampanyası döneminde tüm ithalata yüzde 10 veya yüzde 20 oranında genel vergi uygulamaktan bahsetmişti.

Ancak son dönemde "karşılıklı" vergiler uygulayacağını, yani ABD'ye uygulanan vergilere benzer vergiler koyacağını dile getirdi.

24 Mart'ta Newsmax televizyon kanalına verdiği röportajda bu planları yumuşatacağını öne sürerek "birçok ülkeye muafiyet tanıyabileceği" mesajı verdi.

ABC News'in kaynaklarından aktardığına göre yeni gümrük vergileri, ABD'ye ithal ettiklerinden çok daha fazlasını ihraç eden ülkelere odaklanacak.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, geçtiğimiz günlerde, "Bu sadece yüzde 15'lik bir ülke grubunu etkileyecek ama ticaret hacmimizin çok büyük bir kısmını oluşturuyor" dedi.

Bu açıklamalara göreticaret fazlası veren ülkeler hedefte olabilir. 2024 yılında ABD ile büyük ticaret fazlası veren ülkeler şöyle:

Trump, özellikle Kanada ve Avrupa Birliği gibi geleneksel müttefiklere karşı sert eleştirilerde bulundu. Geçen hafta, "Dostlar çoğu zaman düşmandan daha kötü oldu" dedi.

Trump 2 Nisan'da yürürlüğe giren ek otomobil vergilerinin yanında yabancı ilaç ürünlerine ve bilgisayar çiplerine de gümrük vergisi getirmek gibi bazı tehditlerde bulundu.

Ülkeler ne tepki veriyor?

Başta ABD'nin ticaret ortakları olmak üzere birçok ülkeden Trump'ın gümrük vergisi hamlesine tepki geldi.

İngiltere "en kötüsüne" hazırlandığını ancak ABD'den gelecek olası ek vergilere yönelik itidalli bir yaklaşım benimseyeceğini duyurdu.

Avrupa Birliği "sağlam ve ölçülü" bir karşılık sinyali verdi. AB yetkilileri, gümrük vergileri konusunda önceliğin hizmetler yerine ürünlerde olacağını söyledi.

Çin, Japonya ve Güney Kore 30 Mart'ta yapılan bir toplantıda bölgedeki serbest ticaret ağını güçlendirme konusunda anlaştı.

Washington ile ticaret anlaşması müzakerelerini sürdüren Hindistan, ABD'ye yönelik gümrük vergilerini bazı ürünlerde düşürdü.

Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD yaptırımlarına Kanadalı üreticileri dezavantaja sokmayacak "akıllıca" bir karşılık vereceklerini vurguladı.

İsrail ise ABD ithalatlarına yönelik tüm gümrük vergilerini kaldıracağını duyurdu.

Trump neden gümrük vergisi koymak istiyor?

Gümrük vergileri, Trump'ın ekonomik stratejisinin ana eksenlerinden biri.

Trump Amerika'nın ithalat-ihracat açığını kapatmak, ticaret dengesini yeniden kurmak istiyor.

ABD, 2024'te 900 milyar dolar ticaret açığı verdi.

Trump'ın en üst düzey ticaret danışmanı Pete Navarro kısa süre önce gümrük vergilerinin büyük gelir getireceğini ve istihdam yaratacağını savundu.

Navarro, "Sadece otomobil ithalatına koyduğumuz vergi yıllık 100 milyar dolar gelir sağlayacak. Tüm vergilerle 600 milyar dolar, yani ABD'ye yapılan toplam mal ithalatının yaklaşık beşte biri kadar gelir elde edebiliriz" dedi.

Beyaz Saray yüzde 10'luk genel ithalat vergisinin yaklaşık üç milyon yeni iş yaratabileceğini öne sürdü.

Vergilerin etkisi ne olacak?

Gümrük vergilerinden başlıca ABD'ye mal getiren şirketler etkilenecek.

Ancak vergilerin artmasıyla firmaların bu maliyetleri azaltma yolları araması mümkün.

Pek çok firma fiyat artışına gitmeye hazır olduklarını söylüyor. Ancak fiyatları çok yükseltirlerse de tüketiciler alışveriş yapmamayı tercih edebilir.

Bu ekonomik dinamikler, ABD içinde ve küresel çapta ekonomik bir durgunluk riskini artırıyor.

Trump, şirketlerin vergi ödememek için ABD'de üretim yapabileceğini söylüyor.

Ancak bu, yüksek istihdam maliyetleri ve yeni fabrikalar kurmanın zorlukları göz önüne alındığında hızlı veya kolay bir çözüm değil.

Ayrıca döviz kurlarındaki dalgalanmalar ve diğer ülkelerden gelebilecek misilleme önlemleri de bu süreçte belirsizlik yaratıyor.

Bu nedenle Trump'ın küresel ticareti yeniden şekillendirme girişiminin etkileri uzun süre boyunca hissedilebilir.

Ekonomistler, gümrük vergilerinin ABD'de fiyatları artıracağını ve ABD'li üreticilerin maliyetlerini yükselteceğini belirtiyor.

Ayrıca, diğer ülkelerin misilleme vergileri ABD ihracatına zarar verebileceği konusunda da uyarılar var.

Moody's Analytics'e göre yeni gümrük vergileri, ABD ekonomisinin büyümesini önümüzdeki yıl yüzde 0,6 azaltabilir ve 250 bin ABD'li iş kaybı yaşayabilir.

Araştırma şirketine göre, ihracatta ABD'ye büyük ölçüde bağımlı olan Kanada ve Meksika ekonomik durgunluğua sürüklenebilir.