Ali Laricani: İsrail'in öldürdüğünü iddia ettiği İranlı yetkili kimdir?

İsrail, 17 Mart'ta İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani'nin düzenlediği hava saldırısında öldürüldüğünü iddia etti.

İran ise henüz İsrail'in iddiasıyla ilgili açıklama yapmadı.

Ancak iddia doğrulanırsa, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a düzenledikleri saldırılarla başlayan savaşta Laricani, dini lider Ayetullah Ali Hamaney'den sonra öldürülen en üst düzey İranlı yetkili olacak.

Laricani, İran'da köklü bir aileden geliyor ve ülke siyasetinde güçlü bir isim.

Batı medyası, Laricani ailesini, ABD'de başkan ve başkan adayları çıkarmış Kennedy ailesine benzetiyordu.

Ali Laricani, üç kez cumhurbaşkanı adayı olabilmek için başvuru yaptı.

Son başvurusu, 2024'te Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin helikopter kazasında ölmesinin ardındandı ama adayları değerlendirmekle görevli Anayasa Koruma Konseyi, Laricani'nin başvurusunu reddetmişti.

Amerikan New York Times gazetesi, İran savaşı başlamadan günler önce, Laricani'nin Hamaney tarafından hükümetin ayakta kalmasını sağlamakla görevlendirdiğini iddia etmişti.

İran, bu habere ilişkin resmi bir açıklama yapmamıştı.

Son dönemde yaptığı açıklamalar göz önüne alındığında Laricani, ABD ile yapılan nükleer görüşmelerle ilgili kararlarda da rol oynamış görünüyor.

Laricani ailesi

Ali Laricani, 1957'de Irak'ın Necef şehrinde doğdu. Babası 1930'ların başlarında kente göç etmiş ve 1961'de ailesiyle birlikte İran'a geri dönmüştü.

Laricani, matematik eğitimi gördü. Tahran Üniversitesi'nden Batı felsefesi alanında yüksek lisans ve doktora yaptı.

Babası Mirza Haşemi Amoli, Kum'daki medreseden bir din alimiydi.

Ali Laricani'nin dört erkek kardeşi var ve hepsi devlet kurumlarında üst düzey görev aldı.

Kardeşi Sadık Laricani, Yüksek Danışma Kurulu Başkanı. Daha önce de Uzmanlar Meclisi ve Anayasa Koruma Konseyi üyesi, ardından da yargı erkinin başkanı olarak olarak görev aldı.

Sadık Laricani, ABD tarafından hedef alınan isimler arasındaydı.

Kardeşi Muhammed Cevad Laricani, İnsan Hakları Konseyi Sekreteri olarak görev yaptı ve şu anda Temel Bilimler Araştırma Enstitüsü Direktörü.

Cevad Laricani milletvekilliği de yaptı.

Bir diğer kardeşi Dr. Bakır Laricani, Tahran Tıp Bilimleri Üniversitesi Endokrinoloji ve Metabolizma Enstitüsü başkanlığına atandı.

Diğer kardeşi Fazıl Laricani ise İran'daki Azad Üniversitesi'nin rektörü ve daha önce de Kanada'nın Ottawa şehrindeki İran kültür ataşesiydi.

Ali Laricani, Humeyni'ye yakın din alimlerinden Morteza Motahhari'nin kızıyla evli.

Devrim Muhafızlığı'ndan Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'ne

Ali Laricani, 1980'lerin başında İran'da resmi televizyon kanalında kısa süre çalıştıktan sonra İran Devrim Muhafızları saflarına katıldı ve İran-Irak Savaşı'nda (1980-1988) görev yaptı.

Laricani, 1990'ların başından itibaren, Ali Hamaney döneminde siyasi çalışmalarla anılmaya başladı.

1992'de, Muhammed Hatemi'nin cumhurbaşkanı olmasıyla onun yerine Kültür ve İslami Rehberlik Bakanı görevini üstlendi.

1994'te İran Devlet Televizyonu'nun başına getirildi. Bu dönemde Laricani, İran medyasında İslam Cumhuriyeti ideolojisinin resmi anlatısının oluşturulmasında rol oynadı.

1996'da Hamaney tarafından üç yıllığına dini liderin Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Temsilcisi olarak atandı. 1997'de de, parlamento ve Anayasayı Koruyucular Konseyi arasındaki anlaşmazlıklarda devreye giren Devletin Yararını Değerlendirme Konseyi üyesi oldu.

Devlet mekanizmasında üst düzey görevler sonrası 2005 seçimlerinde ilk kez cumhurbaşkanlığı yarışına girdi. Seçimde altıncı sırada yer aldı.

2005 yazında, İran'ın Avrupa Birliği (AB) ile yaptığı nükleer müzakerelerden sorumlu yetkili olarak atandı. İran resmi haber ajansına göre 2007'de "kişisel nedenlerle" istifa edene kadar bu görevde kaldı.

Ali Laricani 2008'de parlamentoya girdi ve sonrasında meclis başkanı olarak 2020'ye dek bu görevde kaldı.

2020'de Hamaney'in danışmanı yapıldı.

2021 ve 2024'te cumhurbaşkanlığı seçimine girmek istedi ama adaylığı reddedildi.

Ağustos 2025'te ise Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı olarak atandı.

İran'ın diplomasideki yüzü

Ali Laricani, ülkenin Batı ile nükleer müzakerelerinde de aktif rol oynadı.

Laricani, Gazze ve Lübnan'daki savaşlarda da devlet politikasını belirleyen elit yetkililer arasındaydı.

İran genelinde Ocak ayında yaşanan protestolarda "kaos ile şiddeti kışkırtan örgütlü ve yıkıcı" grupları suçladı.

ABD yönetimi, protestoların binlerce ölüme yol açarak bastırılmasını koordine etmekle suçladığı Ali Laricani ve diğer bazı isimlere yaptırımlar uyguladı.

Hamaney ve birçok İranlı liderin öldürülmesi sonrası nükleer müzakerelerdeki pragmatizmiyle bilinen Laricani'nin açıklamaları sertleşti.

Laricani, İran'ın ABD ile müzakere etmeyeceğini, ülkesinin uzun vadeli bir savaşa da olduğunu söylemişti.