Hollanda seçimlerini kazanan aşırı sağcı, İslam karşıtı Wilders'ten sağ koalisyon çağrısı ve ‘Camileri kapatmayacağız’ mesajı

Yusuf Özkan | Lahey

Hollanda’da oyların neredeyse tamamı sayıldı. Kesin olmayan sonuçlara göre aşırı sağcı Wilders büyük bir seçim zaferi elde etti.

Wilders liderliğindeki Özgürlük Partisi (PVV), 37 milletvekili çıkardı.

Resmi olmayan seçim sonuçlarına göre halk, hükümet partilerini cezalandırdı. Mark Rutte başkanlığındaki son hükümette yer alan 4 parti de ciddi oy kaybı yaşadı. 

PVV lideri Wilders, ilk sonuçların ardından yaptığı açıklamada, “Kuran ve camilerin yasaklanması gibi demokratik olmayan ya da anayasaya aykırı tedbirler almayacağız” dedi.

Wilders “Hollanda’yı geri alacağız. Hollanda'nın umudu, insanların ülkelerini geri alması. Sığınma tsunamisinin sınırlanması ve insanların cüzdanlarına daha fazla para girmesi” diye konuştu.

Aşırı sağcı lider, kendisi ile koalisyona sıcak bakmayan diğer partilere seslenerek, "kendi gölgelerini aşmaya" ve birlikte çalışmaya çağırdı.

Wilders şöyle konuştu:

“Birbirimizle iş yapmak zorundayız, çünkü Hollanda'da işler farklı olmak zorunda. Birbirimizle bir araya gelmek için çaba sarf edelim ve başarılı olacağımıza inanıyorum. Kuran ve camilerin yasaklanması gibi demokratik olmayan ya da anayasaya aykırı tedbirler almayacağız. Hollandalı yine önce gelmeli; konuşacağımız şey bu. Hükümet oluşumu sol ile olmayacak. Ben merkez sağa, VVD ve NSC'ye bakıyorum. Biz de dahil olmak üzere hepimiz taviz vermek zorunda kalacağız."

Wilders, partisinin zaferinden sonra Hollanda’daki Müslüman toplumunda yaşanan endişeye ilişkin bir soru üzerine, birçok Müslümanın da partisine oy verdiğini belirterek, "Eğer başbakan olursam, dinleri, cinsel tercihleri, renkleri, cinsiyetleri ya da her ne olursa olsun tüm Hollandalıların yanında olacağım. Eğer başbakansanız, muhalefet liderliğinden farklı bir rolünüz olmalı" dedi.

Wilders seçim arifesindeki televizyon tartışmasında da göç ve sığınmacılar konusunda "Artık yeter. Hollanda daha fazlasını kaldıramaz. Artık kendi halkımızı öncelikli olarak düşünmeliyiz. Sınırlar kapandı. Sıfır sığınmacı" demişti.

Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Wilders'i ilk kutlayan lider oldu ve "Değişim rüzgarları geldi!" dedi.

Hangi parti kaç sandalye çıkardı?

Özgürlük ve Demokrasi İçin Halk Partisi (VVD), Demokratlar 66 Partisi (D66), Hıristiyan Demokrat Parti (CDA) ve Hıristiyan Birliği Partisi’nin 78 olan toplam sandalye sayısı 41’e düştü.

Dilan Yeşilgöz liderliğindeki VVD, 2006’dan bu yana ilk kez en büyük parti olamadı.

Sosyal demokrat ittifak 25 sandalye ile Meclis'te ikinci parti olurken, onu 24 sandalye ile Dilan Yeşilgöz liderliğindeki VVD izledi. İlk kez seçime giren Yeni Sosyal Sözleşme Partisi (NSC) 20 üyelik elde etti.

NSC koalisyon pazarlıkları için kilit parti konumuna geldi.

Wilders’in işaret ettiği, PVV, NSC, VVD koalisyonu 81 milletvekiline sahip oluyor. Hükümet oluşumu için 150 üyeli mecliste salt çoğunluğu bir fazlası olan 76 sandalye gerekiyor.

Senato'da çoğunluğa sahip olan Çiftçi Vatandaş Haraketi’nin (BBB) de katılımıyla, sağcı koalisyon hem meclis hem de senatoda ezici bir üstünlük sağlıyor.

Sosyal demokrat ittifak, VVD, NSC ve Demokratlar 66’nın yer alacağı sol - sağ koalisyonu ise, 78 sandalyeye ulaşıyor.

Pieter Omtzigt, seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından Wilders’la koalisyon için açık kapı bıraktı.

Dilan Yeşilgöz de işbirliğine yönelik mesaj verdi. VVD yetkili kurulları toplanarak, koalisyon seçeneklerini ele alacak.

Yeşilgöz: Sonuç hayal kırıklığı

Dilan Yeşilgöz liderliğindeki Özgürlük ve Demokrasi İçin Halk Partisi 2021 seçimlerine göre 11 milletvekili kaybederek, 24 sandalye ile 3. gözüküyor. VVD lideri Dilan Yeşilgöz de seçim merkezinde yaptığı açıklamada yenilgiyi kabul etti.

Geert Wilders, Frans Timmermans ve Pieter Omtzigt'i tebrik eden Yeşilgöz, “Bizim için sonuç hayal kırıklığı yarattı. Bundan alacağımız büyük dersler var. Yeterince dinlenilmedi, yeterince uygulanabilir çözümler sunulmadı. Liderlik bizde değil. Bu bizim için yeni bir sayfa. Bugünden aldığımız derslerle inandığımız bir Hollanda inşa edeceğiz” dedi.

Frans Timmermans liderliğinde seçime giren İşçi Partisi (PvdA) - Yeşil Sol Parti (GL) ittifakı, 25 sandalye ile 2. sırada yer alıyor.

Pieter Omtzigt liderliğindeki merkez sağ Yeni Sosyal Sözleşme Partisi'nin (NSC) de 20 milletvekili kazanacağı hesaplanıyor.

46 sandalyeninse daha küçük partilerce paylaşılacağı öngörülüyor. Bunlar arasında iki sandalyeyle Türkiye ve Fas kökenli seçmenlerin oy verdiği DENK Partisi de var.

DENK Partisi lideri: Birçok insanda korkuya yol açıyor

DENK Partisi lideri Stephan van Baarle, Wilders'in seçim galibiyetinin insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne yönelik bir tehdit olduğunu savunarak, “Bu durum "birçok insanda korkuya yol açıyor" dedi.

Van Baarle, Wilders’i seçim zaferinden dolayı tebrik etmek istemediğini belirtti ve "Korkmayacağız, ilk günden itibaren bu ülkede aşırı sağ söylemlere karşı siper olup azınlıklar için mücadele edeceğiz. Irkçılık ve ayrımcılıkla mücadelede düşünmeye her zamankinden daha fazla ihtiyaç var. Dışlama ve Müslüman nefretiyle mücadele bizim DNA'mız” diye konuştu.

Koalisyon formülleri

Sandık çıkış anketlerine göre, koalisyon hükümeti için en az 4 partinin bir araya gelmesi gerekiyor ancak siyasi partilerin bugüne kadar yaptığı açıklamalar bunun zor olacağını gösteriyor.

Aşırı sağcı küçük partiler dışındaki diğer siyasi oluşumlar Wilders ile hükümet ortaklığına sıcak bakmıyor.

Seçim kampanyası başlangıcında Wilders ile koalisyona yeşil Işık yakan Dilan Yeşilgöz seçime iki gün kala, aşırı sağcı liderin başkanlığındaki bir hükümete girmeyeceğini açıkladı.

Sosyal demokratlar ve Pieter Omtzigt liderliğindeki NSC de, Wilders ile hükümet ortağı olmayacağını belirtmişti.

Seçimin kaybedenleri

İlk sonuçlara göre, Dilan Yeşilgöz’ün Hollanda tarihinin ilk kadın başbakanı olma olasılığı ortadan kalkıyor.

Seçimin en büyük kaybedenlerinden biri Dilan Yeşilgöz liderliğindeki VVD olacak gibi görünüyor. Yıllardır Hollanda’nın en büyük partisi olan liberal sağcı VVD, 2021’de elde ettiği 34 sandalyeden 10’unu kaybediyor.

Sol liberal Demokratlar 66 (D66) da, 24 milletvekilinden 14’ünü kaybediyor.

Merkez sağ Hıristiyan Demokrat Partisi’nin (CDA) de, 15 olan sandalye sayısı 5’e iniyor.

Aşırı sağcı Demokrasi Forumu Partisi (FvD), 8 sandalyeden 3’e, Sosyalist Parti de 9 sandalyeden 5’e geriliyor.

Türkiye ve Fas kökenli seçmenlerin desteklediği Denk Partisi de, sahip olduğu 3 milletvekilinden birini kaybediyor.