Papa'nın Türkiye ziyareti: İznik'te dua töreni

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Türkiye ziyaretine Perşembe günü Ankara temaslarıyla başlayan Papa 14. Leo bugün İznik'te Patrik Bartholomeos ile birlikte "ekümenik dua" törenine katıldı.

Papa Cuma günü İstanbul Şişli'deki Saint Esprit Katedrali'nde ve sonrasında Bomonti Fransız Fakirhanesi'nde programlara katıldı.

Ardından Türkiye Hahambaşı ile özel bir görüşme sonrası helikopterle Bursa'nın ilçesi İznik'e geçti.

Papa burada Fener Rum Ortodoks Patriği Bartholomeos ve diğer Hıristiyan ruhani liderleriyle birlikte MS 325'te toplanan Birinci İznik Konsili'nin 1700. yıl dönümünü kutladı.

Dini liderler, antik Aziz Neofitos Bazilikası arkeolojik kazıların yakınındaki platforma alay halinde ilerledi ve İsa ve Konsil ikonlarının önünde mum yaktı. İlahiler ve duaların okunduğu törende Patrik ve Papa birer konuşma da yaptı.

Patrik Bartholomeos, "Aradan geçen bunca yüzyıla ve bunların getirdiği tüm çalkantılara, zorluklara ve bölünmelere rağmen, bu kutsal anmaya ortak bir saygı ve ortak bir umut duygusuyla yaklaşıyoruz" dedi. "İznik inancının coşkusunu yüreğimizde hissederek, Hristiyan birliği yolunda ilerleyelim" çağrısı yaptı.

Papa burada yaptığı konuşmada, "bu önemli yıldönümünün uzlaşma, birlik ve barış meyveleri vermesini" diledi.

"Bugün, şiddet ve çatışmaların pençesindeki tüm insanlık uzlaşma için feryat ediyor" diyen Papa şöyle devam etti:

"Etnik köken, milliyet, din veya kişisel bakış açılarından bağımsız olarak evrensel bir kardeşlik vardır... Dinin savaşı, şiddeti veya herhangi bir köktencilik ya da fanatizm biçimini meşrulaştırmak için kullanılmasını şiddetle reddetmeliyiz."

Aforozların iptalinin yıldönümü

Papa'nın İznik Konsili'nin 1700. yıldönümü için bu kente gitmesi "hac" ziyareti niteliği taşıyor. Birinci İznik Konsili, Hristiyan dünyasındaki ayrılıklar öncesinde tüm kilise temsilcilerini bir araya getirmesi ve bugün de Hristiyanların ortak inancı olan İsa'nın tanrısal vasfı temelli inanç belgesinin burada ortaya çıkması nedeniyle tarihi önemde görülüyor.

Hristiyan dünyasında 11. yüzyılda yaşayan "büyük bölünme" ile Doğu ve Batı kiliselerinin (Katolik ve Ortodoks) ayrılmasından sonra karşılıklı aforozların kaldırılması ancak 1965'te mümkün olmuştu.

İznik'te bugün yapılan buluşma aynı zamanda, bu tarihi anın 60. yıldönümüne kısa süre kala gerçekleşmiş oldu. 7 Aralık 1965'te, dönemin Papası ile Rum Patriği tarafından imzalanan ortak bildirge, aynı anda Roma ve İstanbul'da okunmuştu.

O dönemden bu yana iki kilise arasındaki diyalog çalışmaları devam ediyor. Papaların Türkiye ziyaretleri de Ortodoks dünyasında "eşitler içinde birinci" kabul edilen Rum Patrikhanesi ile bu yakınlaşma çabalarının göstergesi.

Öte yandan Papa 14. Leo ve Patrik Bartholomeos'un yanı sıra başka Hristiyan liderlerin de buluştuğu İznik'te birlik mesajları verilse de tam bir birliğin uzak olduğu yorumlarına yol açan işaretler de vardı. Ortodoks dünyasının önemli bir unsuru olan Rus Ortodoks Kilisesi'nin törende olmaması dikkat çekti.

2018'de Patrik Bartholomeos'un Ukrayna Kilisesi'ne "özerklik" vermesinin ardından Rus Ortodoks Kilisesi ile Rum Patrikhanesi arasındaki çalkantılı ilişkiler daha da gerilmişti.

İtalyan La Repubblica gazetesi Papa'nın Türkiye gezisiyle ilgili haberinde bu unsura da vurgu yaptı ve şu analizi paylaştı:

"Başlangıçta tüm Hristiyan kiliselerini dahil etmek hayal edilmişti, ancak Rus Patriği'nin de onayladığı Ukrayna savaşı, Moskova ile İstanbul arasındaki gergin ilişkileri daha da kötüleştirdi. (Rus Patrik) Kirill, İznik'e asla gelmezdi.

"Bu çıkmazı aşmak için, uzak geçmişte Hristiyanlığı yöneten beş patriğin davet edilmesine karar verildi. Nihayetinde İznik'te Papa, Bartholomeos ve İskenderiye Patriği bulunacak ama Moskova'ya sıkı sıkıya bağlı Kudüs ve Antakya Patriği olmayacak."

27 Kasım'da Türkiye ziyaretine başlayan Papa, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Beştepe'de resmi törenle karşıladı.

Papa, Erdoğan ile görüşmesinden sonra burada bulunan Millet Kütüphanesi'nde bir konuşma yaptı.

14. Leo, "Sayın Cumhurbaşkanı, Türkiye'nin adil ve kalıcı bir barışa hizmet ederek halklar arasında bir istikrar ve yakınlaşma kaynağı olmasını dilerim" dedi.

Kendisinden önceki Papa Francesco'nun günümüzde "parça parça bir Üçüncü Dünya Savaşı yaşandığı" tespitini hatırlatan Papa Leo, "Buna izin vermemeliyiz! İnsanlığın geleceği bahis konusu" dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da konuşmasında Ortadoğu sorununa değindi ve "Doğu Kudüs'ün tarihi kimliğine zarar verecek her türlü mütecaviz eyleme karşı birlikte hareket etmeyi sürdüreceğimize inanıyorum" şeklinde konuştu.

Papa 30 Kasım'a kadar Türkiye'de olacak, ardından 2 Aralık'a kadar Lübnan'ı ziyaret edecek.

Papa, 29 Kasım'da Sultan Ahmet Camii'ni ziyaret edecek. Bu ziyarette "kısa bir dua" anı öngörülüyor.

Papa daha sonra Mor Efrem Süryani Ortodoks Kilisesi'ne ve Aya Yorgi Patrikhane Kilisesi'ne gidecek ve Patrik Bartholomeos ile bir ortak bildirge imzalayacak.

Aynı gün Volkswagen Arena'da, yaklaşık dört bin kişinin katıldığı bir Kutsal Ayin yönetecek.

30 Kasım'da Ermeni Apostolik Katedrali'ne "dua ziyareti" yaptıktan sonra Fener Rum Ortodoks Kilisesi'nde Aziz Andreas Yortusu törenine katılacak.

Azınlıklar vurgusu

Vatikan, papaların Türkiye ziyaretlerinin hem Ortodoks kilisesiyle birlik ufku hem de İslam ile diyalog temeline dayandığını vurguluyor.

Öte yandan, "Türkiye Anayasası ibadet özgürlüğünü tanısa da" dini azınlıkların zorluklar yaşayabildiği belirtiliyor ve "Türkiye'deki Katolik Kilisesi, son 10 yılda 2006'da Trabzon'da Peder Andrea Santoro'nun ve Haziran 2010'da İskenderun'da öldürülen Anadolu Apostolik Vekili Monsenyör Luigi Padovese'nin suikastlarıyla dramatik anlar yaşadı" hatırlatması yapılıyor.

Katolik Kilisesi verilerine göre Türkiye'de 33 bin civarı Katolik yaşıyor. Bu, toplam nüfusun 10 binde dördüne denk geliyor.

Türkiye'ye giden beşinci papa

Türkiye'ye ilk papa ziyareti 1967'de 6. Paul tarafından yapılmıştı.

14. Leo, Türkiye'ye resmi ziyarette bulunan beşinci Papa olacak.

1960'larda papalar İtalya dışına seyahat etmeye başladığından beri, biri hariç hepsi Türkiye'yi ziyaret etti.

Bu geleneğin tek istisnası, 1978'de göreve gelmesinden 33 gün sonra ölen 1. John Paul idi.

Vatikan papalık gezileri açısından Türkiye'nin "ayrıcalıklı" bir konuma sahip olduğunu belirtiyor.

Bunu, Hristiyanlığın ilk dönemleri için bugün Türkiye'nin yer aldığı toprakların önemiyle, örneğin kilisenin ilk sekiz konsilinin Türkiye topraklarında yapılmış olmasıyla açıklıyor.

Ayrıca İstanbul'daki Rum Ortodoks kilisesi ile yakınlaşma çabaları da Türkiye ziyaretlerinin baş nedenlerinden.

Beyrut programı

Papa 14. Leo'nun Türkiye'den sonra 30 Kasım-2 Aralık arasında Lübnan'ı ziyaret etmesi planlanıyor.

Beyrut, Annaya, Harissa, Bkerke ve Jal el Dib'e gidecek olan Papa, 2020'deki patlama anısına Beyrut Limanı'nda dua edecek ve bir ayin yönetecek.

Ekim ayında Vatikan'ı ziyaret eden Ürdün Kraliçesi Rania'nın Papa'ya "Lübnan'a seyahat etmenin güvenli olduğunu düşünüyor musunuz?" diye sorduğu duyulmuştu. Fotoğraf çekimi sırasında kameraların kaydettiği bu soruya Papa, "Eh, gidiyoruz" diye yanıt vermişti.

23 Kasım'da İsrail'in Beyrut'ta düzenlediği hava saldırısı sonrası da Papa'nın Lübnan gezisinin güvenlik boyutu tekrar gündeme geldi.

Vatikan, gerekli güvenlik önlemlerinin alındığını belirtiyor. Papa da 25 Kasım'da günü gazetecilerin bu konudaki sorularını yanıtlarken, bu gezide "barış mesajı" vereceğini söyledi.