Tahıl Koridoru Anlaşması bir kez daha uzatıldı

Ukrayna ve Rusya’nın tahıl ve diğer gıda ürünlerini Karadeniz üzerinden dünya pazarlarına ulaştırabilmesi için imzalanan Tahıl Koridoru Anlaşması bir kez daha uzatıldı. Anlaşmanın uzatıldığını Cumhurbaşkanı Erdoğan Çanakkale Savaşı anma konuşmasında yaptı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Tahıl Koridoru Anlaşması'na ilişkin "Her iki tarafla da yaptığımız görüşmeler sonunda 19 Mart'ta bitecek olan anlaşma süresinin uzatılmasını sağladık." dedi.

Ancak anlaşmanın ne kadar uzadığı belirsiz.

BM, Türkiye ve Ukrayna 120 günlük bir uzatma istiyordu ancak Rusya 60 günlük bir uzatmayı kabul etti ve Rus tarım sektörüne yönelik tedarik zincirine uygulanan yaptırımların hafifletilmesini talep etti.

Moskova anlaşmanın 18 Mayıs sonrasına taşınması için bu şartı öne sürüyor.

Türkiye ve Birleşmiş Milletler’in girişimleriyle 22 Temmuz 2022’de imzalanan anlaşmanın süresi bu Cumartesi dolacaktı.

Anlaşma 18 Kasım'da ikinci kez 120 gün uzatılmıştı.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres yaptığı yazılı açıklamada, "Ukrayna'dan tahıl, gıda maddeleri ve gübre ihracatının güvenli seyrini kolaylaştırmak için Karadeniz Tahıl Girişimi'ni sürdürme konusunda tüm tarafların anlaşmasını memnuniyetle karşılıyorum" dedi.

Ukrayna Altyapı Bakanı Oleksandr Kubrakov Twitter mesajında kararın, "küresel gıda kriziyle mücadele atılmış bir diğer önemli adım" olduğunu söyledi.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova da, anlaşmanın içeriğinde herhangi bir değişiklik olmadığını açıkladı.

24 Şubat’ta Rusya’nın Ukrayna’yı işgale başlamasıyla çıkan savaşın en önemli yan sonuçlarından biri küresel gıda bunalımını başlatmış olması oldu.

Dünya tahıl gereksiniminin yaklaşık yüzde 30’unu karşılayan; mısır, arpa ve gübre konusunda da önemli ihracatçılar arasında yer alan Ukrayna ve Rusya’nın savaş yüzünden ihracat yapamaması başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere dünyada gıda tedariki konusunda sorun yarattı. 

Mayıs ayında başlayan müzakereler sonucunda, Rusya ve Ukrayna, Türkiye ve BM ile 22 Temmuz’da ayrı ayrı anlaşmalar imzaladı ve Karadeniz’de oluşturulan koridor üzerinden tahıl ihracatı başladı. 

Rusya neden ihracat yapamadı?

Geçen sürede sadece Ukrayna’nın gıda ürünlerinin ihraç edilebilmiş olması, Rusya’nın gübre ve tahılını satamamış olması Moskova’nın anlaşmanın devamına ilişkin itirazlarına neden oldu.

Rusya’nın ihracatının önündeki engeller, ABD ve Avrupa Birliği’nin uyguladığı yaptırımlardan kaynaklanıyor. Gübre ve gıda ürünlerinin satışı yaptırımlardan muaf olsa da bu ihracatın gerçekleştirilmesi için gerekli taşımacılık hizmetleri, sigortalanmaları ve bankacılık işlemlerinin yaptırım kapsamında olması Rusya’nın satış yapmasını engelledi. 

Bu sorunların aşılması için 4 aydır yapılan teknik çalışmaların sonuç vermemesi üzerine Moskova, anlaşmanın uzatılmayacağına ilişkin mesajlar vermişti.

Rusya’nın talebi başta gübre ve diğer gıda ürünleri olmak üzere Rus limanlarından yapılacak taşımacılık faaliyetlerinin ABD ve AB yaptırımlarından tamamen muaf olması ve bunun garantisinin verilmesiydi.

Ödemelerin sağlıklı yapılması için tarımsal faaliyetleri destekleyen Rus kamu bankalarının yaptırımdan muaf tutulması da talepler arasındaydı.