Rümeysa Öztürk duruşması: ABD'deki doktora öğrencisinin durumu hakkında neler biliniyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD'de gözaltına alınan doktora öğrencisi Rümeysa Öztürk'ün, Louisiana eyaletindeki göçmen gözaltı merkezinden çıkarılıp Vermont eyaletinde bir merkeze nakledilmesine karar verildi.

Avukatları bu taleple Vermont'ta bir mahkemeye başvurmuştu.

18 Nisan'da kararını açıklayan mahkeme, Öztürk'ün 1 Mayıs'a kadar Vermont'a gönderilmesi ve yasal sürecin bu eyalette devam etmesine karar verdi.

Öztürk'ün kefaletle serbest bırakılması talebi için 9 Mayıs'ta bir duruşma yapılması da kararlaştırıldı.

Öztürk'ün avukatları, Louisiana eyaletindeki mahkemeye de kefaletle serbest bırakılma başvurusu yapmış fakat eyaletteki bir göçmenlik yargıcı 16 Nisan'da, Öztürk'ün kaçma riski bulunduğuna ve "toplum için bir tehdit olduğuna" hükmederek bu talebi reddetmişti.

CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Cumartesi akşamı sosyal medya hesabında yaptığı paylaşımda kefaletle serbest bırakılma talebinin reddedilmesine tepki gösterdi.

Hükümeti bu konuda adım atmamakla eleştiren Özel, "Dün Trump'ın bir telefonuyla Rahip Brunson'u serbest bırakanlar bugün Rümeysa'nın özgürlüğünü talep edemiyor. Bu suskunluk, teslimiyettir" dedi.

Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) de Öztürk'ün yasal süreçlerini takip ediyor.

ACLU, Rümeysa Öztürk aleyhine mahkemeye sunulan tek kanıtın üç kişiyle birlikte, üniversite gazetesi The Tufts Daily'ye yazdığı bir köşe yazısı olduğunu aktarıyor.

Öztürk, ABD'de Filistin yanlısı eylemlere katıldıktan sonra gözaltına alınan veya vizeleri iptal edilen öğrenciler arasında yer alıyor.

Avukatları, Öztürk'ün tutulduğu Basile kentindeki Göç ve Gümrük Kurumu (ICE) gözaltı merkezindeki koşulların "insanlık dışı, hijyensiz ve güvensiz" olduğunu savunuyor.

Bugün duruşmaya bakacak federal yargıç ayrıca, dosyanın Louisiana'dan Vermont'a taşınması talebini de inceleyecek.

Öztürk geçen hafta mahkemeye sunduğu belgelerde gözaltı koşullarını anlatmış, 14 kişilik koğuşta 24 kişi kaldıklarını belirtmişti.

AP ajansının aktardığına göre Öztürk, Louisiana'daki gözaltı merkezinde geçirdiği ilk haftada açık havaya çıkarılmadığını, iki hafta boyunca kısıtlı yiyecek verildiğini ve dört kere astım krizi geçirmesine rağmen ihtiyaç duyduğu sağlık hizmetlerine erişim sağlamakta zorlandığını ve ilaç olarak ağrı kesici ibuprofen verildiğini anlattı.

Rümeysa Öztürk 25 Mart'ta kaldırımda yürürken maskeli ICE ajanları tarafından gözaltına alınmıştı.

Öztürk'ün gözaltına alındığı anlara ait videoda doktora öğrencisinin iftara giderken yolda sivil giyimli yetkililer tarafından çevrelendiği görülüyordu.

Görevliler daha sonra Öztürk'ü ters kelepçeleyerek bir araca götürüyordu.

Hükümetin açıklamasına göre Rümeysa Öztürk önce Massachusetts eyaletindeki Methuen'den Vermont eyaletine, ertesi sabah da bir uçakla Louisiana eyaletine götürüldü.

Rümeysa Öztürk'ün gözaltına alınmasının ardından Boston'daki bir yargıç, Vermont'ta yargılanmasına hükmettiyse de Amerikan hükümeti bu karara itiraz etti.

Daha önce Bölge Mahkemesi Yargıcı Denise Casper, yetki tartışması konusunda karar verilene dek Trump yönetiminin Öztürk'ü sınır dışı etmesini engelleyen bir karar vermişti.

Öztürk'ün avukatları da, Boston'daki Bölge Mahkemesine verdikleri dilekçede, Başkan Trump ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio'dan şikayetçi olmuştu.

Avukatları, 30 yaşındaki doktora öğrencisi Öztürk'ün, geçen yıl Tufts Üniversitesi Kampüsü'ndeki Filistin yanlısı görüşleri nedeniyle hedef alındığını savunuyor. Bu şekilde de, ABD Anayasası'yla güvence altına alınan ifade özgürlüğü hakkının ihlâl edildiğini iddia ediyorlar.

Öztürk'ün vizesinin neden iptal edildiği hâlâ net değil ve avukatı Mahsa Khanbabi, müvekkiline yöneltilmiş herhangi bir suçlama olmadığını belirtiyor.

ABD'de gündem olan Öztürk'ün gözaltı görüntüleriyle ilgili konuşan Dışişleri Bakanı Marco Rubio Öztürk'ün vizesinin iptal edildiğini doğrulamıştı.

Rubio, "Size eğitim almanız için vize verdik; kampüslerimizi yerle bir eden bir sosyal aktivist olmanız için değil. Vizenizi bunu yapmak için kullanırsanız, vizenizi geri alırız. Her ülkeyi de aynısını yapmaya teşvik ediyorum" dedi.

Rubio, 300 kadar öğrencinin vizesinin benzer şekilde iptal edildiğini de açıkladı.

Mayıs 2024'te Gazze savaşına verilen desteği protesto için ABD'deki birçok üniversitede kitlesel öğrenci protestoları başladı.

Eğitim vizesi iptal edilen Öztürk'ün Hamas yanlısı hareketlere katıldığı iddia ediliyor.

'İfade özgürlüğü hakkını kullandığı için hedef alınıyor'

Rümeysa Öztürk'ün avukatı Mahsa Khanbabai, BBC Türkçe'ye yaptığı yazılı açıklamada genç kadınla 27 Mart akşamı ilk kez konuşabildiğini kaydetti.

Müvekkilinin gözaltına alındığı anlara değinen avukat, "Bu videodaki hiçbir şey kolluk kuvveti çalışanları olduklarını ve hangi kurumdan geldiklerine işaret etmiyor. Bu durum herkesi oldukça endişelendirmeli" ifadelerini kullandı.

Khanbabai, Öztürk'ün Tufts Üniversitesi'nde Fulbright bursuyla okuyan başarılı bir doktora öğrencisi olduğunun altını çizdi ve Trump yönetiminin Hamas destekçisi olduğu yönündeki iddialarının "asılsız" olduğunu vurguladı.

Avukat, yazılı açıklamasında şu ifadelere de yer verdi:

"Rümeysa tıpkı Amerika'daki herkes gibi görüşlerini özgürce ifade etme hakkına sahip. Şu anda Filistinlilerin temel insan haklarına sahip olması için çağrı yapılan bir görüş yazısının altında imzası olduğu için hukuksuz biçimde Trump yönetimi tarafından hedef alınıyor."

Khanbabai, Öztürk'e yönelik bir suçlama bulunmadığını ve yetkililerin yasa dışı faaliyet iddialarına dair kanıt sunmadığını söyledi.

Avukat, "Anlaşılan o ki Rümeysa yalnızca ifade özgürlüğü hakkından dolayı hedef alınıyor" ifadelerini kullandı ve Öztürk'ün serbest bırakılması için çalışmayı sürdürdüklerini kaydetti.

Washington Büyükelçiliği: Takipteyiz

Tufts Üniversitesi BBC Türkçe ile paylaştığı yazılı açıklamada "Yetkililerle irtibat halindeyiz. Rümeysa'ya kanuni haklarını kullanarak kendini aklama fırsatı sağlanmasını umuyoruz" dedi.

Türkiye'nin Washington Büyükelçiliği Öztürk'ün gözaltına alınmasıyla ilgili açıklamasında durumun yakından takip edildiğini ve ailesinin düzenli olarak bilgilendirildiğini söyledi.

Elçilik "Vatandaşımızın haklarının korunması için gerekli konsolosluk hizmetlerinin ve hukuki desteğin sağlanması amacıyla her türlü çaba gösterilmektedir" dedi.

Gözaltıya ABD ve Türkiye'den tepkiler

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç İstanbul'da yaptığı değerlendirmede gözaltıyı "şiddetle kınadığını" söyledi ve olayın "sözde demokratik ülkelerde düşünce özgürlüğünün olmadığının, insan haklarına saygı duyulmadığının kanıtı" olduğunu savundu.

Öztürk'ün gözaltına alındığı Massachusetts eyaletinden Senatör Ed Markey, "Kişilerin böyle kaybolması Trump'ın temel hak ve özgürlüklere olan topyekün saldırısının bir parçası" mesajı verdi.

Markey, X hesabından yaptığı paylaşımda "Bu otoriterliktir ve biz buna izin vermeyeceğiz" ifadelerini kullandı.

Massachusetts eyaletinin başsavcısı Andrea Joy Campbell da yaptığı açıklamada Federal idarenin Öztürk'ü "pusu kurarak" gözaltına almayı seçmesinin alarm verici bir duruma işaret ettiğini kaydetti.

Başsavcı Campbell, Öztürk'ün siyasi görüşleri nedeniyle gözaltına alındığını ve olayın bir gözdağı verme amacı taşıdığının değerlendirildiğini de ifade ediyor.

CHP lideri Özgür Özel de gözaltıyı kınadı ve paylaşımında "dayanaksız bir şekilde, vicdansızca tutuklanan Türkiye'deki yüzlerce öğrenci de aynı mağduriyeti yaşıyor" ifadelerini kullandı.

Üniversitenin bulunduğu Boston'daki yerel Boston Globe gazetesi, gözaltıyı protesto eylemine iki bin kişinin katıldığını aktarıyor.

Doktora öğrencisi

Rümeysa Öztürk, Tufts Üniversitesi'nde Çocuk Eğitimi ve İnsan Gelişimi bölümünde doktora yapıyor.

ABD'de yasal oturma hakkı bulunan Öztürk'ün Filistinlileri destekleyen eylemlere katıldığı belirtiliyor.

Öztürk, Beyaz Saray'ın ABD kampüslerinde "Yahudi karşıtlığı" olarak tarif edilen faaliyetlere yönelik adımlar atılacağının duyurulmasından sonra geldi.

Beyaz Saray'ın hamlesini eleştirenler ABD yetkililerinin öğrencilerin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini ve Filistinlileri destekleyenlerin Yahudi karşıtlığıyla suçlanmasının yanlış olduğunu söylüyor.

ABD İçişleri Bakanlığı Sözcüsü Tricia Mclaughlin, X hesabından yaptığı bir paylaşımda Öztürk'ün "Amerikalıların öldürülmesinden keyif alan bir yabancı terör örgütü olan Hamas'ı destekleyen faaliyetlerde bulunduğunu" söyledi.

Öztürk'ün gözaltına alındığı andan bir kare paylaşan sözcü, "Vize hak değil ayrıcalıktır" ifadelerini kullandı.

Öztürk'ün hangi suçlamalarla gözaltına alındığı ve Hamas'ı desteklediğine dair iddialara yönelik kanıtların ne olduğu bilinmiyor.

Tufts Üniversitesi'nin yayın organı Tufts Daily'de Öztürk'ün de yazarları arasında olduğu bir makalede, üniversite yönetimi protestolara verdiği tepki nedeniyle eleştiriliyordu.

Öztürk, ABD tarafından Filistinlileri destekleyen faaliyetlerde bulunduğu için gözaltına alınan ve tutuklanmaya çalışılan ilk öğrenci değil.

Filistinlilere destek eylemlerine katılan Columbia mezunu Mahmoud Khalil de Louisiana'daki bir gözaltı merkezinde hakkında hiçbir suçlanma olmadan tutuluyor.

ABD'li göç yetkilileri, ABD Başkanı Donald Trump'ın Ocak'ta imzaladığı Yahudi karşıtlığıyla mücadele kararname kapsamında faaliyetlerini artırdı.

Beyaz Saray ayrıca ülke genelinde birçok öğrenciyi sınırdışı ediyor ve öğrencilerin "kendilerini sınır dışı etmelerini" talep ediyor.

Yetkililer bu politikayı ABD Dışişleri Bakanlığı'nın "ülkenin dış politikası ve ulusal güvenlik çıkarlarına hasmane olan" yabancı ülke vatandaşlarının sınır dışı edilmesine olanak veren bir yasaya dayandırıyor.