75 yaşındaki çevreci Hatice Kocalar, maden şirketi çalışanı yaralamaktan suçlu bulundu

Denizli’nin Tavas ilçesine bağlı Avdan Mahallesi’nde açılmak istenen kömür madenine karşı mücadele eden 75 yaşındaki Hatice Kocalar, şirket çalışanı birden fazla kişiyi "basit yaralamadan" suçlu bulundu. 5 yıla kadar hapsi istenen Kocalar, 4480 TL para cezasına çarptırıldı.

Hatice Kocalar mahkeme çıkışı yaptığı açıklamada, "Benim şanım kalsın toprağımı koruduğum için. Kepçeyle çiğneyecek oldular; korkmadım, yılmadım...Toprağımı koruduğum için onurluyum, gururluyum, mutluyum" dedi.

Duruşmaya katılan gıda mühendisi ve hak savunucusu Bülent Şık ise BBC Türkçe'ye yaptığı açıklamada, Avdan'da tarım alanları ve zeytinliklerin "alt üst edildiğini" ve "insanların göçe zorlandığını" savundu.

Süreç nasıl başladı?

Avdanlıların bölgedeki mücadelesi yaklaşık 5 yıl önce Avdan Madencilik tarafından Denizli’de kurulması planlanan termik santral projesiyle başladı.

Avdanlılar, Avdan Platformu adı altında projeye karşı örgütlendi.

Yerel ölçekte farklı siyasi kesimlerin de destek verdiği süreç sonunda termik santral projesi 2020'de iptal edildi.

2 yıl sonra, 14 Ocak 2022 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Avdan’da yaklaşık 3,8 milyon metrekare büyüklüğünde tarım arazisi, linyit işletme ruhsatlı sahalarda maden üretimi için acele kamulaştırıldı.

Avdanlılar, kararın ardından şirketin maden çalışmalarına başlamak için arazilerine girmeye başladığını söylüyor. Avdan'da buna direnelerden biri de Hatice Kocalar oldu.

Kocalar hakkında maden şirketi çalışanlarını "darp ettiği" gerekçesiyle dava açıldı.

'Ben tek başımaydım, 2 kişiye nasıl vururum?'

Hatice Kocalar hakkındaki iddiaların "iftira" oladuğunu söyledi ve Mart ayındaki ilk duruşmada kendini bu cümlelerle savundu:

"İki kamyon geldi. Kepçe geldi. Tarlayı kazmak istediler, karşı çıktım. Kendilerine şirketin yetkililerinin gelmesini söyledim. İki mühendis geldi.

"Vurmadım, aramızda münakaşa oldu. Elimde sopa yoktu. Hakkımdaki iddiaları kabul etmiyorum. Beraatimi istiyorum."

Bugün suçlu bulunarak para cezasına çarptırıılan Hatice Kocalar'ın avukatları, davayı Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) taşıyacaklarını söyledi.

Avdanlıların hukuk mücadelesi ise acele kamulaştırma kararıyla yeniden başlamıştı.

Danıştay 15 Mart 2023’te Büyük Menderes İnisiyatifi gibi çevreci grupların katkısıyla yürütmeyi durdurma kararı verdi.

Avdan Madencilik şirketi ise Ocak ayında yaptığı açıklamada, çalışmalarını öne sürüldüğü gibi Danıştay kararları nedeniyle değil mevsimsel koşullar nedeniyle geçici olarak durdurduğunu duyurdu.

Açıklamada şu ifadeler yer aldı:

“Danıştay 6. Dairesi açılan 36 davadan 17’sini reddetti. Geçici durdurma kararını kaldırdı. Şu an incelemede olan ve 3. Etap bölgede kalan arazilerden 6’sı için kabul kararı verdi. 13 dava için de kısmi kabul kısmi ret kararı verdi. 3.Etap tarım dışı arazilerin kullanım izninden sonra geri kalan davalar da reddedilmiş olacak.

“Şu anda bu kararın netleşmesini bekleyen Avdan’da çalışmalar mevsimsel hava koşulları nedeniyle durduruldu. İddia edildiği gibi Danıştay’ın kararı dolayısıyla değildir. Şirket isterse Avdan’daki 564 parselden 550’sinde çalışmalarını yürütebilir.”

'Avdan'da tarım alanları, bahçelik ve zeytinlikler altüst edildi'

Geçen yıl, Mekanda Adalet Derneği (MAD) ile birlikte Avdan dahil Büyük Menderes Havzası'ndaki enerji ve maden yatırımlarının çevresel etkilerini incelediklerini aktaran Gıda Mühendisi Bülent Şık ise Avdan'ın devasa bir linyit ocağının açılmasından sonra "tarım alanları, bahçelik ve zeytinliklerin birçoğunun alt üst edildiğini" gördüklerini savunuyor.

BBC Türkçe'ye konuşan Şık, "Edilmeyenlerde de tarım yapmak imkansız çünkü açık linyit ocağından yükselen tozlar içinde sağlığınızı riske atıyorsunuz" diyor ve ekliyor:

"Atadan dededen kalan topraklara el konuluyor, sonrasında bölgedeki enerji ve maden süreçlerinde toprak, hava, su gibi yaşam alanları yaşanılamaz kılınarak (insanlar) göçe zorlanıyor."

Türkiye 2023'te Avrupa'da termik santral kapasitesi artan tek ülkeydi

Dünya genelinde en hızlı bırakılması gereken fosil yakıt olan kömür, hala en büyük enerji kaynağı.

Türkiye bu konuda bir istisna değil. 2022'de Türkiye'de üretilen elektriğin yüzde 35'i termik santrallerden sağlandı.

"2053'te net sıfır" hedefini açıklasa da Türkiye yeni kömürlü termik santrallerin geliştirilmesi konusunda Avrupa'daki tek istisna.

İklim ve enerji alanında çalışan Ember'ın analizine göre Türkiye 2023'te Avrupa'da termik santral kapasitesi artan tek ülkeydi.

2000 yılında Almanya'nın kömürden enerji üretimi Türkiye'nin 6 katıydı. Şimdiyse Türkiye bu alanda Almanya'yı geçti.

Kömürü azaltmaya devam eden Almanya, 2030'a kadar tüm termik santrallerini kapatacağını açıkladı.

Türkiye ise 2023'te geliştirilmekte olan kömürlü termik santral projelerinin kapasitesi açısından Çin ve Hindistan'ın ardından üçüncü sırada yer aldı.