İran ve ABD heyetlerinin Katar'daki ilk tur görüşmeleri sonlandı

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

İran ve ABD heyetlerinin, kalıcı bir barış anlaşması için 30 Haziran'da Katar'da başladığı müzakerelerin ilk turu sonlandı. İki ülkeden kalıcı barışa doğru ilerleme kaydettiklerine dair bir açıklama yapılmadı.

Reuters'a konuşan, görüşmelerle ilgili bilgi sahibi kaynaklar, iki ülkenin müzakerecilerinin Doha'da Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği ve İran'ın fonlarının üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması konularını görüştüğünü söyledi. Bu iki konu kritik öneme sahip.

Katar Dışişleri Bakanlığı, bir sonraki toplantının, ABD saldırısında hayatını kaybeden İran'ın eski dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için düzenlenecek cenaze törenlerinin ardından 9 Temmuz'da yapılacağını açıkladı.

Teknik konuları görüşen heyetler birbirleriyle doğrudan iletişime geçmek yerine Pakistan ve Katarlı arabulucular üzerinden müzakereyi yürüttü.

Görüşmelerde nükleer konusunun gündeme gelip gelmediği ile ilgili farklı açıklamalar var.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance gazetecilere yaptığı açıklamada, "Açıkçası nükleer mesele konusunda endişeliyiz, bunun hakkında konuşmaya başlayacağız" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump ise "Nükleer silahsızlanma konusundaki ilerleme çok olumlu. Çok iyi toplantılar yapıldı" dedi.

Fakat Reuters ajansı kaynaklarına dayanarak, müzakerelerde nükleer silahsızlanma konusunun görüşülmediğini yazdı.

Müzakerelerde İran'ı temsil eden Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Katar'ın başkenti Doha'da Katar Başbakanı Muhammed es Sani'yle görüştükten sonra yaptığı açıklamada ABD ile müzakerelerin ilerlemesi için, ateşkes anlaşmasında öngörüldüğü şekilde çalışma gruplarının oluşturulduğunu fakat bu grupların nihai anlaşmaya giden yolda henüz çalışmaya başlamadığını söylemişti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise müzakereler olumlu sonuçlanırsa İran'ın nükleer silahlara sahip olmayacağı, "terörizm ve bölgenin istikrarsızlaşmasını" fonlanmayacağı ve küresel ekonomiye entegre olacağını savundu.

"Bu hem Amerikan halkı için hem de İran için olumlu" diyen Vance, müzakerelerin sonuç vermemesi halinde ise nükleer programları ve geleneksel ordusunun yine yok edileceğini ve ABD'nin güçlü pozisyonunu koruyacağını da ekledi.

İki ülke arasındaki müzakerelerde Hürmüz Boğazı'nın nasıl yönetileceği de önemli bir yer tutuyor.

İran 1 Temmuz'da yaptığı açıklamada, belirledikleri rotadan çıkarak sığ sulara giren bir geminin karaya oturduğunu belirtti.

Reutes ajansına konuşan petrol piyasası analizi şirketi Vanda Insights'ın kurucusu Vandana Hari, "Hürmüz açık olmaya devam ediyor fakat mevcut durum öngörülemez ve şeffaftan uzak" ifadelerini kullandı.

Boğazda geçen hafta iki gemiye düzenlenen saldırıların ardından ABD de İran'a hava saldırısı düzenlemişti.

Öte yandan İsrail ile İran arasındaki gerilim devam ediyor.

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz'ın "gerekirse" İran'a tekrar saldıracakları açıklamasına yanıt veren İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu durumda İsrail'e "sert bir saldırı" düzenleyeceklerini söyledi.

Arakçi, ABD ile varılan anlaşma kapsamında İsrail'in de saldırılarının sonlandırması gerektiğini ve ABD'nin bundan sorumlu olduğunu da ekledi.