โลกร้อน : จากไฟป่าในไซบีเรียสู่น้ำท่วมที่นิวยอร์ก ย้อนดูเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้วในปีนี้

อย่างน้อย 45 ราย คือจำนวนผู้เสียชีวิตจากพายุไอดาที่เข้าถล่มภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือของสหรัฐอเมริกาในช่วงไม่กี่วันมานี้ ประธานาธิบดีโจ ไบเดน เตือนถึง "วิกฤตด้านสภาพภูมิอากาศ" โดยบอกว่าสหรัฐฯ "ต้องเตรียมตัวให้ดีกว่านี้" ในอนาคต

วิดีโอบันทึกเหตุน้ำท่วมทะลักเข้าสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินในนครนิวยอร์กที่เผยแพร่กันในโซเชียลมีเดียดูน่าตกใจก็จริง แต่เมื่อเรามองย้อนดูปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นในประเทศต่าง ๆ ในปีนี้ จะเห็นได้ว่าเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้ว (extreme weather) กำลังกลายเป็นสิ่งที่โลกต้องเจอบ่อยมากขึ้นเรื่อย ๆ

บีบีซีชวนย้อนดูปรากฎการณ์ลักษณะนี้ในประเทศต่าง ๆ ที่หลายคนมองว่าเป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ

น้ำท่วมในสหรัฐอเมริกา

พายุไอดาที่เข้าถล่มบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือของสหรัฐฯ ทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 45 ราย ครัวเรือนหลายแสนครัวเรือนในรัฐลุยเซียนา รัฐนิวยอร์ก รัฐเพนซิลเวเนีย และรัฐมิสซิสซิปปี ยังไม่มีไฟฟ้าใช้

ที่นครนิวยอร์ก น้ำท่วมฉับพลันทำให้ระบบรถไฟใต้ดินเกือบทั้งหมดต้องหยุดชะงัก มีคนอย่างน้อย 14 รายเสียชีวิต โดย 11 คนในจำนวนนี้จมน้ำขณะติดอยู่ในที่พักชั้นใต้ดิน

ฟิล เมอร์ฟี ผู้ว่าการรัฐนิวเจอร์ซีย์ บอกว่าที่รัฐมีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 23 ราย โดยส่วนใหญ่ติดอยู่ในรถขณะที่ระดับน้ำสูงขึ้นอย่างฉับพลัน

ประธานาธิบดีโจ ไบเดน จะเดินทางไปลุยเซียนาวันศุกร์นี้ โดยนี่เป็นรัฐแรกที่เผชิญพายุไอดาซึ่งทำให้เกิดเหตุดินถล่ม และมีถึง 9 แสนครัวเรือนที่ไม่มีไฟฟ้าใช้ในตอนนี้

"นี่เป็นเรื่องของความเป็นความตาย และเราทุกคนต้องเผชิญกับมันด้วยกัน" ปธน. ไบเดน กล่าว "นี่เป็นความท้าทายที่ใหญ่หลวงที่สุดในยุคนี้แต่ผมก็มั่นใจว่าเราจะจัดการได้"

ผู้นำสหรัฐฯ บอกว่า การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศเป็นสาเหตุของน้ำท่วมในครั้งนี้ และบอกว่าต้องมี "การลงทุนครั้งประวัติศาสตร์" เพื่อจัดการกับวิกฤตดังกล่าว

ฝนตกเป็นประวัติการณ์ในจีน

ภาพน้ำท่วมสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินในนครนิวยอร์กอาจทำให้ใครหลายคนนึกถึงเหตุการณ์ที่จีนเมื่อช่วงเดือน ก.ค.

เหตุน้ำท่วมครั้งใหญ่ที่เป็นผลจากฝนที่ตกหนักเป็นประวัติการณ์ในภาคกลางของจีนทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 12 ราย และประชาชนกว่า 100,000 คน ต้องอพยพออกจากบ้าน มีกว่า 12 เมืองในมณฑลเหอหนานที่ได้รับผลกระทบ ซึ่งรวมถึงเมืองเจิ้งโจวซึ่งเป็นศูนย์กลางของมณฑลนี้ด้วย วิดีโอที่เผยแพร่ในโลกออนไลน์แสดงภาพน้ำท่วมถึงเอวคนบนท้องถนนและในสถานีรถไฟฟ้า

ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง กล่าวเมื่อวันที่ 20 ก.ค ว่า การรับมือกับน้ำท่วมเป็นไปอย่าง "ยากยิ่ง" และอยู่ใน "สภาวะวิกฤต" ในตอนนั้น ทางการของมณฑลเหอหนาน ซึ่งมีประชากรทั้งหมด 94 ล้านคน ได้ประกาศเตือนภัยทางภูมิอากาศขั้นสูงสุด โดยทางการท้องถิ่นบอกว่าสถานการณ์น้ำท่วมแบบนี้ ร้อยปีมีครั้ง

ฝนตกหนักที่ยุโรป

ยุโรปเองก็เผชิญกับฝนตกหนักจนทำให้เกิดน้ำท่วมรุนแรงเมื่อเดือน ก.ค. โดยนักวิทยาศาสตร์ระบุว่าน่าจะเกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

น้ำท่วมในเยอรมนี เบลเยียม และอีกหลายพื้นที่ ทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 220 คน สร้างความตกตะลึงให้แก่บรรดานักพยากรณ์อากาศและเจ้าหน้าที่ทางการท้องถิ่นอย่างมาก โดยนักวิจัยระบุว่า โลกร้อนมีโอกาสทำให้เกิดเหตุฝนตกหนักเช่นนี้ในยุโรปตะวันตกมากขึ้นเป็น 9 เท่า ขณะที่ปริมาณน้ำฝนในภูมิภาคเพิ่มขึ้นอยู่ที่ 3-19% เนื่องจากปัญหาโลกร้อนที่เกิดจากมนุษย์

นอกจากมีผู้เสียชีวิตจำนวนมากแล้ว ยังมีบ้านเรือน ถนนและทางรถไฟได้รับความเสียหายจากน้ำที่ไหลทะลักเข้าท่วมอย่างรวดเร็ว

คลื่นความร้อนในสหรัฐฯ และแคนาดา

ฝั่งตะวันตกของแคนาดาและสหรัฐฯ ต้องเจอกับคลื่นความร้อนที่รุนแรงเป็นประวัติการณ์เพราะโดมความร้อน (heat dome) หรือปรากฏการณ์โดมความร้อน โดยหมู่บ้านลิตตัน ทางฝั่งตะวันตกของแคนาดา อุณหภูมิสูงถึง 49.6 องศาเซลเซียส จากที่แคนาดาเคยอุณหภูมิสูงสุดแค่ 45 องศาเซลเซียส

นักวิทยาศาสตร์ระบุว่า ปรากฏการณ์เมื่อปลาย มิ.ย. "แทบจะเป็นไปไม่ได้เลย" หากไม่มีการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ

ทีมนักวิจัยด้านสภาพภูมิอากาศนานาชาติ 27 คน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มเครือข่ายความร่วมมือด้านสภาพภูมิอากาศนานาชาติ หรือ World Weather Attribution บอกว่า หากมนุษย์ไม่ได้สร้างผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศอย่างที่ทำมา สิ่งที่เกิดขึ้นจะมีโอกาสเกิดขึ้นน้อยลงถึง 150 เท่า

หลังจากหมู่บ้านลิตตันของแคนาดาเผชิญอุณหภูมิสูงสุดเป็นกระวัติการณ์ไม่นานก็เกิดเหตุไฟป่าลุกลามทำลายพื้นที่จำนวนมาก

ในสหรัฐฯ หลายเมืองในรัฐออริกอน และรัฐวอชิงตัน ต้องเผชิญกับอุณหภูมิสูงกว่า 40 องศาเซลเซียสมาก

อุณหภูมิที่สูงมากลักษณะนี้เป็นอันตรายถึงขั้นทำให้มีผู้เสียชีวิต และมีผู้ต้องเข้ารับการรักษาตัวเพิ่มขึ้นจากอาการป่วยที่มีสาเหตุมาจากอากาศร้อน

ไฟป่าครั้งมโหฬารในไซบีเรีย

หายนะไฟป่าครั้งรุนแรงที่เขตไซบีเรียในปีนี้ สร้างความเสียหายแก่สิ่งแวดล้อมโลกอย่างมหาศาล โดยเหตุเพลิงไหม้ป่าสนหิมะได้ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สู่ชั้นบรรยากาศมากเป็นสองเท่าของสถิติเมื่อปีที่แล้ว และผลักให้อัตราการปล่อยคาร์บอนจากไฟป่าทั่วโลกในปีนี้ พุ่งขึ้นสู่ระดับสูงสุดในรอบ 2 ทศวรรษ

สำนักงานควบคุมดาวเทียมคอเปอร์นิคัสเพื่อการติดตามสภาพบรรยากาศโลกแห่งยุโรป (CAMS) เผยว่าไฟป่าในไซบีเรียซึ่งครอบคลุมพื้นที่กว้างใหญ่ ตั้งแต่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของรัสเซียไปจนถึงภูมิภาคอเมริกาเหนือ ได้ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สู่ชั้นบรรยากาศโลกแล้วกว่า 800 ล้านตัน นับแต่เดือนมิถุนายนเป็นต้นมา

ตัวเลขดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าจากสถิติในเหตุไฟป่าไซบีเรียเมื่อปีที่แล้ว ทั้งยังสูงกว่าอัตราการปล่อยคาร์บอนทั้งปีของประเทศเยอรมนี ซึ่งเป็นผู้ปล่อยคาร์บอนในปริมาณสูงสุดของยุโรปและอยู่ในอันดับ 6 ของโลก

ผู้เชี่ยวชาญประมาณการว่าไฟป่าไซบีเรียในปีนี้กินพื้นที่กว้างถึง 161,300 ตารางกิโลเมตร โดยอาจเป็นไฟป่าครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์โลกเท่าที่เคยมีการบันทึกมา โดยพื้นที่ซึ่งเกิดเพลิงไหม้ในเขตไซบีเรียเมื่อช่วงสัปดาห์ที่แล้ว มีขนาดใหญ่กว่าบริเวณที่กำลังเกิดไฟป่าในขณะนั้นทั่วโลกมารวมเข้าด้วยกัน

การเกิดไฟป่ารุนแรงในเขตอากาศหนาวจัดเช่นนี้ สะท้อนถึงสถานการณ์ปัจจุบันของภาวะโลกร้อนที่ยิ่งเลวร้ายลงทุกที โดยสำนักข่าวเอเอฟพีรายงานว่า เจ้าหน้าที่ของกลุ่มกรีนพีซประจำรัสเซียได้ชี้ถึงสาเหตุของไฟป่าขนาดใหญ่ ว่าเกิดจากความละเลยไม่ใส่ใจของภาครัฐ ทั้งยังมีกฎหมายห้ามไม่ให้จัดการดับไฟ หากหน่วยปฏิบัติการผจญเพลิงต้องเสียค่าใช้จ่ายสูงเกินมูลค่าความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง หรือในกรณีที่ไฟป่าไม่ได้ไหม้ลามถึงเขตที่อยู่อาศัย