พรรคฮุนเซนไร้คู่แข่งหลักเลือกตั้ง 2018 หลังศาลสั่งยุบ CNRP

9 เรื่องน่ารู้การเมืองกัมพูชา หลังศาลพิพากษายุบพรรคกู้ชาติกัมพูชา หรือ CNRP ที่ถูกกล่าวหาวางแผนโค่นล้มรัฐบาล กำจัดคู่แข่งสำคัญของพรรครัฐบาลในการเลือกตั้งปีหน้า

ศาลกัมพูชามีคำสั่งวันที่ 16 พ.ย. ตัดสินยุบพรรค CNRP จากข้อกล่าวหาว่าวางแผนโค่นล้มรัฐบาล ทำให้สมาชิกของพรรคทั้งหมดถูกห้ามยุ่งเกี่ยวกับการเมืองนาน 5 ปี ส่งผลให้การเลือกตั้งทั่วไปปีหน้า พรรครัฐบาลที่นำโดยสมเด็จฮุนเซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชา ไร้คู่แข่งสำคัญ นี่คือ 9 เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับเหตุการณ์นี้

1. CNRP ก่อตั้งขึ้นในปี 2012 จากการรวมตัวของ พรรคสมรังสี (Sam Rainsy Party) และพรรคสิทธิมนุษยชน (Human Rights Party) กวาดที่นั่งในสภาผู้แทนราษฎร มาทั้งหมด 55 จาก 123 ที่นั่ง จากการเลือกตั้งทั่วไป ปี 2013 จนเกือบเอาชนะพรรคประชาชนกัมพูชา หรือ Cambodian People's Party (CPP) ของสมเด็จฮุนเซนได้ และทางพรรคก็ทำผลงานได้ดีในการเลือกตั้งท้องถิ่นเมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมาด้วย ทำให้ถูกมองว่าจะเป็นผู้ชนะในการเลือกตั้งปีหน้า

2. นายเกิม โซะคา หัวหน้าพรรค CNRP ถูกบุกจับกุมที่บ้านพักเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา จากข้อหากบฏ สมรู้ร่วมคิดกับสหรัฐฯ กระทำการอันเป็นปรปักษ์ต่อรัฐบาล ซึ่งหากพบว่ามีความผิดจริง เขาอาจถูกจำคุกสูงสุดถึง 30 ปี ปัจจุบันเขาถูกควบคุมตัวอยู่ที่เรือนจำแถบชายแดน หลังจากนั้นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) หลายสิบคนของ CNRP รวมถึงนางมู ซกฮัว รองหัวหน้าพรรค ต่างลี้ภัยออกนอกประเทศ เพราะเกรงการกวาดล้างจับกุม

3. นายดิท มุนตี ประธานศาลฎีกาของกัมพูชา ผู้เป็นสมาชิกอาวุโสของพรรค CPP และใกล้ชิดกับสมเด็จฮุนเซน กล่าวระหว่างการตัดสินว่า การที่ CNRP ไม่ส่งทนายความเข้ามาทำหน้าที่ในระหว่างการไต่สวน ถือว่าได้รับสารภาพต่อข้อกล่าวหาวางแผนก่อการปฏิวัติแล้ว

4. คำตัดสินยุบพรรคมีผลให้สมาชิกพรรค CNRP 118 คน ถูกห้ามยุ่งเกี่ยวกับการเมือง 5 ปี และส่งผลใหั พรรค CPP ลงแข่งขันโดยไร้คู่แข่งสำคัญในการเลือกตั้งปีหน้า

5. ก่อนคำสั่งยุบพรรค สมเด็จฮุนเซน อดีตสมาชิกเขมรแดงที่เวียดนามแต่งตั้งให้เป็นนายกรัฐมนตรีมาตั้งแต่กลางทศวรรษ 1980 และดำรงตำแหน่งมานาน 32 ปี เรียกร้องให้ ส.ส. ของ CNRP ย้ายมาสังกัด CPP โดยเขากล่าวแสดงความมั่นใจว่า CNRP จะถูกยุบอย่างแน่นอน "ผมกล้าเดิมพันด้วยชีวิตว่าจะเกิดเรื่องนี้ขึ้น"

6. รัฐบาลกัมพูชาผ่านการแก้ไขกฎหมายที่อนุญาตให้คณะกรรมการการเลือกตั้งจัดการเลือกตั้งใหม่ได้ในเขตที่พรรคที่ถูกยุบเคยมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอยู่

7. นายสม รังสี อดีตหัวหน้าพรรค CNRP ลี้ภัยไปยังฝรั่งเศสในปี 2015 เพื่อหนีการจับกุมในคดีหมิ่นประมาท ต่อมาได้ลาออกจากการเป็นสมาชิกพรรค CNRP เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา แต่เขาได้กล่าวเมื่อวันพุธว่า เขาจะหวนกลับสู่การเมือง

8. ก่อนหน้าที่จะมีคำตัดสิน ฮิวแมนไรท์วอทช์เรียกร้องให้ผู้พิพากษาต้านทานแรงกดดันจากรัฐบาลที่ต้องการให้ยุบพรรคคู่แข่ง และเตือนว่าสมเด็จฮุนเซน กำลังอยู่บนหนทางที่จะนำพาประเทศไปสู่การเป็น "รัฐที่มีพรรคการเมืองเดียวโดยพฤตินัย"

9. นักการทูตอาวุโสในกรุงพนมเปญกล่าวกับรอยเตอร์ว่า คำตัดสินนี้จะทำให้ "ไม่มีฝ่ายค้านทางการเมืองที่น่าเชื่อถือในกัมพูชา" เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ 1993 ซึ่งเป็นปีที่มีการเลือกตั้งที่จัดขึ้นโดยสหประชาชาติทำให้เกิดรัฐบาลผสมระหว่างเจ้านโรดมรณฤทธิ์ และฮุนเซน ในช่วงนั้น ประเทศมีสื่อที่มีเสรีภาพที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และมีการเคลื่อนไหวอย่างคึกคักของภาคประชาสังคม