ซาอุดีอาระเบียกับอิหร่าน จะทำสงครามกันหรือไม่?

ซาอุดีอาระเบียและอิหร่าน คู่อริในตะวันออกกลาง สู้รบกันผ่านตัวแทนหลายแห่งในภูมิภาค และกำลังอาจจะเปิดแนวรบใหม่ในเลบานอน พอล อาดัมส์ ผู้สื่อข่าวสายการทูตของบีบีซี วิเคราะห์และอธิบายถึงความสัมพันธ์อันเปราะบางของ 2 ชาติยักษ์ใหญ่ในโลกมุสลิม

พอล อาดัมส์ ผู้สื่อข่าวสายการทูตของบีบีซี กล่าวว่า ถ้าซาอุดีอาระเบียกับอิหร่านทำสงครามกันจริง จะเกิดหายนะอย่างใหญ่หลวง แต่ไม่มีใครคิดว่ามันจะเกิดขึ้นจริง

"แต่ทั้งสองประเทศผิดใจกันอย่างมาก เผชิญหน้ากัน หรือถึงขั้นสู้รบผ่านตัวแทนในภูมิภาค" อาดัมส์ กล่าว

เหตุใดทั้งสองประเทศจึงเป็นคู่อริกัน?

อาดัมส์ กล่าวว่า เป็นเพราะการแย่งชิงอำนาจกันในช่วงเกือบ 40 ปีที่ผ่านมา

โดยซาอุฯ เป็นที่ตั้งของสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดของศาสนาอิสลาม 2 แห่ง และคิดมาตลอดว่าประเทศตนเป็นผู้นำของโลกมุสลิมแบบไร้ข้อกังขา แต่ในปี 1979 ได้เกิดการปฏิวัติอิสลามในอิหร่าน นำโดยอยาตอลลาห์ โคไมนี มีประชาชนจำนวนมหาศาลออกมาสนับสนุนโคไมนีอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน ซาอุฯ จึงเริ่มมีศัตรูนับจากนั้น

เมื่อกลับมาดูสถานการณ์ในปัจจุบัน อิทธิพลของรัฐบาลอิหร่านแผ่ขยายเป็นวงกว้างในตะวันออกกลาง โดยอิหร่านอยู่ทางตะวันออกของซาอุฯ เลบานอนอยู่ทางตะวันตก ทำให้ซาอุฯ รู้สึกถูกคุกคามในระยะประชิด นอกจากนี้ ทั้งอิหร่านและซาอุฯ ต่างเป็นตัวแทนของสองนิกายที่ขัดแย้งกันในศาสนาอิสลาม

"ซาอุฯ เป็นซุนนี ส่วนอิหร่านเป็นชีอะห์ ดังนั้นความเป็นศัตรูกันในแง่ภูมิรัฐศาสตร์ จึงมีนัยยะทางศาสนาด้วยอย่างเลี่ยงไม่ได้" อาดัมส์ กล่าว

ทั้งสองประเทศสู้รบกันที่ไหน? อย่างไร?

  • สงครามกลางเมืองในเยเมน ซาอุฯ สนับสนุนฝ่ายรัฐบาล ส่วนอิหร่านสนับสนุนฝ่ายกบฏฮูธี
  • ในซีเรีย อิหร่านสนับสนุนประธานาธิบดีอัสซาด ส่งกำลังทหารและกลุ่มติดอาวุธไปช่วยรบ ส่วนซาอุฯ สนับสนุนเงินและอาวุธแก่กลุ่มกบฏ
  • ในอิรัก หลังการล่มสลายของซัดดัม ฮุสเซน อิหร่านก็มีอิทธิพลเพิ่มขึ้นอย่างมาก เมื่อไม่นานนี้ ซาอุฯ ก็เริ่มขยายอิทธิพลเข้าไปในอิรักเช่นกัน
  • ในเลบานอน ประเทศที่ซับซ้อน ซึ่งพยายามรักษาสมดุลทางอำนาจอันเปราะบาง อิหร่านสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธชีอะห์และพรรคการเมืองเฮซบอลเลาะห์มาหลายสิบปีแล้ว เฮซบอลเลาะห์เป็นส่วนหนึ่งของรัฐบาลเลบานอน แต่ก็ยังคงสู้รบในซีเรียและมีกองกำลังในเยเมนและอิรักด้วย

แล้วต่อไปจะเกิดอะไรขึ้น?

อาดัมส์ กล่าวว่า มกุฎราชกุมารแห่งซาอุฯ ซึ่งทรงบริหารประเทศในขณะนี้ทรงมีท่าที่ที่แข็งกร้าวมากขึ้นต่ออิหร่าน และทรงกล่าวหาอิหร่านว่าพยายามครอบงำโลกมุสลิม ผู้คนส่วนใหญ่เชื่อว่า ที่จริงแล้ว มกุฎราชกุมารซาอุฯ ทรงสั่งให้นายกรัฐมนตรีของเลบานอนลาออกเมื่อไม่นานนี้ โดยนายกรัฐมนตรีซาอัด ฮาริรี ของเลบานอนได้ประกาศลาออกในซาอุฯ อย่างไม่มีใครคาดถึง

นายฮาริรี กล่าวว่า "ผมอยากจะบอกอิหร่าน และผู้สนับสนุนทั้งหลายว่า พวกเขากำลังพ่ายแพ้ในการแทรกแซงโลกอาหรับ"

ผู้สื่อข่าวสายการทูตของบีบีซี วิเคราะห์เรื่องนี้ว่า มีการตั้งข้อสงสัยว่า ซาอุฯ กำลังพยายามเผชิญหน้ากับกลุ่มเฮซบอลเลาะห์ เพื่อลดอำนาจและอิทธิพลของอิหร่านที่มีต่อเฮซบอลเลาะห์

"ถ้าเป็นเช่นนั้น นี่จะกลายเป็นพื้นที่อันตราย อาจเป็นการเปิดแนวรบใหม่ในสงครามเย็นระหว่างซาอุฯ และอิหร่าน ในประเทศอย่างเลบานอน ซึ่งเผชิญกับความขัดแย้งมากอยู่แล้ว" อาดัมส์ กล่าวสรุป