กรุงเทพฯ
“เมืองเทพสร้าง”
กับปัญหาที่รอ
ผู้ว่าฯ คนใหม่แก้

ปัญหารถติดของกรุงเทพมหานคร เป็นที่พูดถึงไปทั่วโลก เป็นปัญหาที่ดูเลวร้ายกว่าในหลายเมืองใหญ่ของโลก

ปี 2016 บริษัทวิเคราะห์ข้อมูลการจราจร INRIX ได้จัดอันดับให้กรุงเทพฯ เป็นเมืองที่มีรถติดมากที่สุดเป็นลำดับที่ 12 โดยประชาชนจะเสียเวลาอยู่บนท้องถนนเฉลี่ยที่ 64.1 ชั่วโมงต่อปี

ขณะที่ตัวเลขรถจดทะเบียนสะสมในกรุงเทพมีปริมาณเพิ่มขึ้นทุกปี โดยตัวเลขล่าสุดจากรายงานของกรมขนส่ง เมื่อ 30 เม.ย. 2565 อยู่ที่ 11 ล้านคัน 

ตรงกันข้ามกับพื้นที่ถนนในกรุงเทพฯ ที่คิดรวมแล้วมีเพียง 8% จากพื้นที่ทั้งหมด

ซึ่งเมื่อคำนวณแล้วถนน 8% มีความสามารถรองรับปริมาณรถได้เพียง 1.5 ล้านคันเท่านั้น

อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้ รองผู้อำนวยการศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมือง (UddC) ให้ความเห็นว่า รถติด เป็นเพียงยอดน้ำแข็งของปัญหาในเรื่องการเดินทางในเมือง ซึ่งต้องพูดไปไกลกว่าการเดินทางบนถนนโดยใช้รถยนต์อย่างเดียว

เขาอธิบายว่าการเดินทางในเมือง คือโครงข่ายระบบการเดินทางที่หลากหลาย ตั้งแต่ การเดินเท้า การใช้ระบบขนส่งสาธารณะ และสุดท้ายถึงเป็นเรื่อง รถยนต์ส่วนบุคคล  โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ทุกชีวิตในเมือง สามารถเดินทาง เคลื่อนที่ ในเมืองได้อย่างสะดวก ปลอดภัย และมีต้นทุนที่ลดลง

ดังนั้นแล้วหาก กทม. อยากแก้ไขปัญหารถติด เขาเสนอว่าควรลงทุนในระบบขนส่งสาธารณะ ทั้งในเเง่ของเส้นทางการให้บริการที่ครอบคลุมมากขึ้น เชื่อมต่อได้หลากหลาย และต้นทุนควรถูกกว่าการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล เพื่อดึงดูดประชาชน ขณะเดียวกันการสร้างพื้นที่จอดรถในเขตชั้นนอก ที่มีระบบเชื่อมต่อกับระบบขนส่งสาธารณะ ก็เป็นอีกหนึ่งทางเลือก

ส่วนในระยะยาว เขาเห็นว่า กทม. ควรส่งเสริมพื้นที่เมืองที่เป็นมิตรกับการเดินทางที่ไม่ใช้เครื่องยนต์ ด้วยการเพิ่มทางเดินเท้าให้สะดวกและปลอดภัย เป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการสัญจรของประชาชน

"น้ำขังรอการระบาย" "ท่วมทุกปี" กลายเป็นสองวลีที่คุ้นหูสำหรับชาวกรุงเทพฯ ในวันที่ฝนกระหน่ำ

ซึ่งปัญหาเรื่องน้ำท่วมนี้ หน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงคือ สำนักการระบายน้ำ กทม.

ตามแผนปฏิบัติการปี 2565 ระบบการระบายน้ำของ กทม. มีประสิทธิภาพรองรับน้ำฝนได้ไม่เกิน 78 มม. ใน 1 วัน (ใน 1 วัน โดยเฉลี่ย แล้วฝนตกประมาณ 3 ชั่วโมง) หรือแปลงเป็นความเข้มของฝนไม่เกิน 58.7 มม. ต่อชั่วโมง

ฝนที่ตกลงมาจะถูกระบายผ่านท่อระบายน้ำ ลงสู่คูคลอง หากระดับน้ำเกินควบคุม น้ำบางส่วนก็จะถูกระบายผ่านอุโมงค์ยักษ์หรืออุโมงค์ขนาดเล็ก ก่อนจะถูกสูบหรือผ่านประตูระบายน้ำออกสู่แม่น้ำเจ้าพระยา ขณะที่บางส่วนก็ถูกผันเข้าสู่ระบบแก้มลิงที่เอาไว้รองรับน้ำ

อย่างไรก็ตามท่อระบายน้ำความยาวรวม 6,564 กม. และอุโมงค์ยักษ์อีก 4 แห่งความยาวรวม 19.37 กม. ที่ กทม. มีอยู่ ดูจะยังไม่สามารถแก้ไขเรื่องนี้ได้

แล้วอะไรกันคือสาเหตุของปัญหานี้

ในปี 2563 สมพงษ์ เวียงแก้ว ที่ปรึกษาของผู้ว่ากรุงเทพฯ ในยุคผู้ว่าฯ อัศวิน ขวัญเมือง เคยให้สัมภาษณ์กับสื่อมวลชนชี้ว่าหนึ่งในปัญหาหลักที่ กทม. ไม่สามารถระบายน้ำท่วมขังได้ทันท่วงที เป็นเพราะระบบท่อระบายน้ำที่ก่อสร้างมานาน มีขนาดเล็ก เส้นผ่าศูนย์กลางเฉลี่ยที่ 30-60 ซม. มีประสิทธิภาพรองรับน้ำฝนได้ไม่เกิน 60 มม./ชม. เท่านั้น

ปัจจุบันถึงแม้ในบางพื้นที่ของ กทม. ได้มีการปรับเปลี่ยนท่อระบายน้ำมาเป็นแบบ Pipe Jacking ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1.2 เมตร ที่มีประสิทธิภาพรองรับน้ำฝนได้ปริมาณมากขึ้น ทว่าปัญหาน้ำรอการระบายก็ยังไม่หมดไป

อีกสิ่งที่ดูจะเป็นสาเหตุทำให้การระบายน้ำทำไม่ทัน ดูเหมือนจะเป็นขยะต่าง ๆ ที่ลอยอยู่ตามคูคลอง

ซึ่งมีมากมาย ตั้งแต่เศษขยะชิ้นเล็ก ๆ ไปจนถึงขยะชิ้นใหญ่ อย่าง ที่นอน หมอนข้าง ต้นกล้วย 

ดังนั้นแล้ว หากมีการสร้างอุโมงค์ยักษ์เพิ่มขึ้น ทว่าคน กทม. ยังคงทิ้งขยะเรี่ยราด ก็คงเป็นไปไม่ได้เลยที่ปัญหาน้ำท่วมนี้จะหมดไป