พระพุทธรูปเก่าแก่ 2,000 ปี ชี้มีพุทธศาสนิกชนในอียิปต์ยุคโบราณ

ทีมนักโบราณคดีนานาชาติแถลงผลการขุดค้นที่น่าทึ่ง โดยระบุว่าพบพระพุทธรูปอายุเก่าแก่ราว 1,900 - 2,000 ปี ขณะตรวจสอบซากวิหารโบราณของเมืองเบเรนิเก (Berenike) หรือเบเรนิซ (Berenice) ซึ่งเป็นเมืองท่าริมฝั่งทะเลแดงของอียิปต์

ทีมนักโบราณคดีดังกล่าวนำโดยผู้เชี่ยวชาญจากหลายสถาบันวิจัยในสหรัฐฯ รวมทั้งศูนย์โบราณคดีภูมิภาคเมดิเตอร์เรเนียนของโปแลนด์ (PCMA) ซึ่งได้ร่วมกันแถลงข่าวพร้อมด้วยเจ้าหน้าที่กระทรวงการท่องเที่ยวและโบราณคดีของอียิปต์ว่า พระพุทธรูปที่ค้นพบนั้นเป็นหลักฐานแสดงถึงความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างอินเดียและอียิปต์โบราณ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่อียิปต์อยู่ภายใต้การปกครองของจักรวรรดิโรมัน

พระพุทธรูป ซึ่งอยู่ในปางประทับยืนมีความสูง 71 เซนติเมตร สลักขึ้นจากหินอ่อนเมดิเตอร์เรเนียน พระหัตถ์ซ้ายกุมจีวร ส่วนพระเศียรมีรัศมีเป็นแฉกคล้ายแสงอาทิตย์ และมีดอกบัวประดับอยู่ข้างองค์พระด้วย

พระพุทธปฏิมานี้มีลักษณะคล้ายกับศิลปะคันธารราฐ (Ghandara) ซึ่งเป็นพุทธศิลป์ที่ได้รับอิทธิพลจากกรีก นับเป็นพระพุทธรูปองค์แรกที่ถูกค้นพบในซีกโลกตะวันตกที่อยู่เลยเขตแดนของประเทศอัฟกานิสถานออกไป อย่างไรก็ตาม บางส่วนขององค์พระด้านขวาและพระเพลา (ขา) ฝั่งขวาได้สูญหายไปอย่างน่าเสียดาย

ทีมนักโบราณคดีเชื่อว่า ช่างแกะสลักในเมืองอเล็กซานเดรียของอียิปต์อาจเป็นผู้สร้างพระพุทธรูปนี้ เพื่อให้ชุมชนของพ่อค้าอินเดียที่ลงหลักปักฐานในเมืองเบเรนิเกได้นำไปบูชา นับเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงว่ามีพุทธศาสนิกชนอยู่ในอาณาจักรอียิปต์โบราณด้วย

มอสตาฟา อัล วาซิรี ประธานสภาโบราณคดีของอียิปต์บอกว่า เมืองเบเรนิเกซึ่งก่อตั้งขึ้นเมื่อราว 300 ปีก่อนคริสตกาลนั้น ถือเป็นเมืองท่าสำหรับการค้าทางทะเลที่ใหญ่ที่สุดของอียิปต์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่ยังอยู่ภายใต้การปกครองของจักรวรรดิโรมัน โดยเรือที่มาจากอินเดียจะนำสินค้าจำพวกเครื่องเทศ หินกึ่งมีค่า ผ้าไหม และงาช้าง มาจำหน่ายที่เมืองท่าแห่งนี้เป็นประจำ จนกระทั่งเมืองถูกทิ้งร้างไปในช่วงปี ค.ศ. 600

นอกจากพระพุทธรูปดังกล่าวแล้ว ก่อนหน้านี้ยังมีการค้นพบศิลาจารึกภาษาสันสกฤตที่เมืองเบเรนิเกด้วย โดยจารึกดังกล่าวมีอายุเก่าแก่ย้อนไปถึงรัชสมัยของจักรพรรดิมาร์คัส จูเลียส ฟิลิปปัส ผู้มีสมญานามว่า “ฟิลิปชาวอาหรับ” เนื่องจากประสูติในซีเรียแต่ได้ครองบัลลังก์จักรวรรดิโรมันระหว่างช่วงปี ค.ศ. 244-249

หลักฐานของสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างอินเดียกับอียิปต์โบราณ ยังได้แก่การค้นพบไหบรรจุเม็ดพริกไทยหนักเกือบ 8 กิโลกรัม ถูกฝังไว้ใต้พื้นลานวิหารของเมืองเบเรนิเกเมื่อปี 1999 โดยเครื่องเทศนี้มีอายุเก่าแก่ย้อนไปถึงราว ค.ศ. 100 ซึ่งในยุคดังกล่าวมีการปลูกพริกไทยเฉพาะที่ภาคตะวันตกเฉียงใต้ของอินเดียเท่านั้น

ดร. สตีเวน ไซด์บอแธม ผู้นำทีมนักโบราณคดีชาวอเมริกันจากมหาวิทยาลัยเดลาแวร์ บอกว่า “ผู้คนทุกวันนี้พูดกันถึงโลกาภิวัฒน์ว่าเป็นเรื่องของยุคสมัยใหม่ โดยไม่ได้ล่วงรู้เลยว่า เคยมีระบบเศรษฐกิจระดับโลกที่เชื่อมโยงภูมิภาคยุโรป แอฟริกา และเอเชียเข้าด้วยกันมาก่อน ในช่วงศตวรรษแรกของคริสตกาล”