พวกมันอยู่ทุกที่ แต่กลับมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า ทำความรู้จักโลกจิ๋วระดับจุลภาคของราเมือก

A close up image of some slime mould. The sporangium have red and white heads, and there are water droplets stuck to them.

ที่มาของภาพ, Barry Webb

คำบรรยายภาพ, ภาพ "ราเมือกที่กำลังเปล่งประกาย" (Glistening Slime Mould) ของแบร์รี เว็บบ์ คว้ารางวัลขวัญใจมหาชน (People's Choice) ในประเภทภาพมาโคร จากเวทีรางวัลภาพถ่ายแห่งสหราชอาณาจักร (British Photography Awards) ปี 2025
    • Author, วิกตอเรีย คุ๊ก
    • Role, บีบีซีนิวส์

ข้อต้อนรับสู่โลกแห่งราเมือก (slime mould)

ภาพที่คุณกำลังจะได้เห็นต่อจากนี้ ถ่ายโดย แบร์รี เว็บบ์ ช่างภาพผู้มอบมุมมองระดับใกล้ของสิ่งมีชีวิตราเมือกชนิดเซลล์เดียวให้กับเรา นี่คือภาพที่มนุษย์เราไม่อาจมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

การใช้เลนส์มาโครกำลังขยายสูงร่วมกับการนำภาพนิ่งหลายภาพมาซ้อนทับกัน เว็บบ์เผยให้เราเห็นโครงสร้างขนาดเล็กจิ๋วเหล่านี้ ซึ่งสามารถเจริญเติบโตได้ในสภาพแวดล้อมหลากหลาย ตั้งแต่ป่าไปจนถึงทะเลทราย

ผลงานของเว็บบ์ได้รับรางวัลมาแล้วหลายเวที โดยงานถ่ายภาพของเขาส่วนใหญ่มุ่งเน้นไปยังพื้นที่ทางตะวันตกของกรุงลอนดอน

ล่าสุดเขายังคว้ารางวัลขวัญใจมหาชนในสาขาภาพมาโคร จากเวทีรางวัลภาพถ่ายแห่งสหราชอาณาจักร (British Photography Awards) อีกด้วย

เว็บบ์บอกว่า เขา "ไม่เคยรู้มาก่อนเลยว่ามัน[ราเมือก]มีอยู่" จนกระทั่งได้รู้จักกับโลกของพวกมันในปี 2019

แม้เขาจะมีอาชีพหลักเป็นช่างทำสวน แต่เว็บบ์ก็ยังเป็นช่างภาพสมัครเล่นตัวยง และช่วงล็อกดาวน์จากโรคโควิด-19 ทำให้เขามีเวลาออกไปกลางแจ้งมากขึ้น เพื่อตามหาสิ่งมีชีวิตชนิดนี้

"มันไม่ใช่เห็ดรา ไม่ใช่พืช และก็ไม่ใช่สัตว์ มันมีความใกล้เคียงกับอะมีบามากกว่า" เขาอธิบาย

งานถ่ายภาพของเขามุ่งเน้นไปที่ ส่วนดอกเห็ด หรือที่เรียกว่า "ฟรุตติ้งบอดี" (fruiting bodies) ของราเมือก ซึ่งเป็นช่วงที่สีสันและความน่าตื่นตาตื่นใจเด่นชัดที่สุด และเป็นบริเวณที่มีการปล่อยสปอร์ออกมา

เขายังอธิบายว่า ราเมือกกินแบคทีเรีย สาหร่าย และเชื้อราบางชนิดเป็นอาหาร และถือเป็นส่วนสำคัญของระบบนิเวศ

ด้านราชสมาคมพืชสวนแห่งสหราชอาณาจักร (Royal Horticultural Society) ระบุว่า ราเมือกถูกนำไปใช้ใน "การประยุกต์ใช้งานเชิงปฏิบัติที่น่าทึ่ง" หลายด้าน รวมถึงการจำลองระบบขนส่งในเมือง และการวิจัยเพื่อค้นหาสสารมืด (dark matter)

Barry Webb kneels on the forest floor amongst the leaves and branches looking into his camera, and explaining the process to reporter Victoria Cook who is kneeling next to him
คำบรรยายภาพ, เว็บบ์แสดงให้ดูขั้นตอนการทำงาน โดยชุดอุปกรณ์ขนาดเล็กของเขาประกอบด้วยกล้องตัวเล็ก ขาตั้งกล้อง และแผ่นรองเข่า (ผู้สื่อข่าวคนนี้คงต้องจำไว้ว่า ครั้งหน้าควรเตรียมแผ่นรองเข่ามาด้วย)

การถ่ายภาพราเมือกไม่ใช้กระบวนการที่เรียบง่าย ทว่าเทคโนโลยีทำให้มันง่ายขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา

เว็บบ์อธิบายว่า เนื่องด้วยขนาดของสิ่งที่เขาต้องการถ่าย "ภาพเพียงภาพเดียวจึงไม่สามารถถ่ายทอดความงดงามของมันออกมาได้อย่างครบถ้วน เพราะแทบจะไม่มีส่วนไหนอยู่ในระยะโฟกัสเลย"

เขาอธิบายว่า ตนเองใช้เทคนิคที่เรียกว่า "focus bracketing" ซึ่งเป็นการถ่ายภาพหลายสิบภาพ

"คุณต้องถ่ายภาพหลายภาพ บางครั้งมากกว่า 100 ภาพ แต่ละภาพจะโฟกัสเพียงชั้นบาง ๆ เล็กจิ๋ว จากนั้นนำภาพทั้งหมดเข้าโปรแกรมซอฟต์แวร์ เพื่อสร้างเป็นภาพสุดท้ายออกมา"

เว็บบ์เล่าว่า เมื่อหลายปีก่อนเขาต้องปรับโฟกัสเองทีละภาพสำหรับภาพทั้งร้อยภาพ แต่ปัจจุบันกล้องสามารถทำให้เขาได้แล้ว

"มันเป็นเทคโนโลยีที่ฉลาดมากจริง ๆ" เขาบอก