Dinbych v Tir Mawr
Cafodd yr ornest yma o'r Talwrn ei recordio yng Nghlwb Rygbi Blaenau Ffestiniog ar 14eg o Fehefin 2005
Dinbych
Tir Mawr
Cwpled caeth ar ddrws y Fatican
Neges. Gwell lwc tro nesa.
Nid yw'r pab yn rhydd. Dydd da.
Berwyn Roberts
8 1/2 Pwynt
Cwpled caeth ar ddrws y Fatican
Nid Duw sydd yma'n y ty,
O hyd, ei le yw'r beudy.
Gareth Neigwl
9 Pwynt
Pennill Ymson wrth fwrw pleidlais
Os caiff y Glas fy sws fach i, be' ddaw i mi yfory?
Dim, gan mai drosto'i hun y saif pob un sy'n Dori.
Os caiff y Coch fy sws yn fraint, a fydda'i rywfaint callach?
Dim, gan mai gwella'i fyd wna Llafur, hefyd, bellach.
Os caiff yr Oren sws gen i, a welir bri ar Walia?
Go brin, 'does gen i fawr o go' y bu 'na Gymro ffor'ma.
Os caiff y Gwyrdd fy sws i'w gwaith, a fydd fy iaith yn ffynnu?
Go brin, a'u Cymry hwy'n y bôn yn Saeson ar deledu.
Os nad oes un o'r pleidiau gwael yn haeddu cael fy swsus,
Mi sleifia'i o'ma 'nôl i'r t i'w rhannu efo'r musus.
Eifion Lloyd Jones
9 Pwynt
Pennill ymson wrth fwrw pleidlais
Roi groes i hwn yn groes i'r graen
Os gwnaiff hwyluso fy ffordd ymlaen
Huw Erith
9 Pwynt
Cywydd (heb fod dros 12 llinell): Unrhyw ddodrefnyn
Bwrdd
Yn amser prinder, pob pryd
a fu yn rhan o fywyd
yr aelwyd, rhan i'w dreulio'n
ddwy res wrth ei dderw o.
Hanner awr o sgwrsio braf
a lle i lais y lleiaf
yn y dweud am hynt y dydd
a'r hyn a ddigwydd drennydd.
Heddiw'r wledd sy' ar fwrdd-ar-lin
a gwag yw bwrdd y gegin
a'n haelwydydd mewn tlodi
yn nydd ein digonedd ni.
John Glyn Jones
10 Pwynt
Cywydd (heb fod dros 12 llinell): Unrhyw Ddodrefnyn
Cadair Hen Löwr
Mewn cornel wrth y gwely
mae cadair isel, ddel, ddu
hen wncwl gwyn: clyw y gwyn
yn nhraul ei phedair olwyn.
Yn eu gwich, mae poeri gwaed;
gwich ysgyfaint yn gochwaed
a'r rheg gudd gan y wraig gaeth
a'i holwynai at luniaeth.
Y tawelwch a'r tyle'n
rhy hir, un dydd, i'w ffon bren
a welaf; mae Trehafod
anadl a fu'n dal i fod.
Myrddin Ap Dafydd
9 1/2 Pwynt
Limrig yn ymwneud â thanwydd
Tancar olew oedd ESSO 13 (thyrtîn)
Ond fe grasiodd rhyw sbîd cop i'w thîn,
Arllwysodd y petrol!
Bu ffwrnais uffernol!
"Am Losgfa", yn ôl Wil Paraffîn.
Elwyn Wilson Jones
8 1/2 Pwynt
Limrig yn ymwneud â thanwydd
Aeth Aled i weled ei Dduw
Wrth drwsio tanc petrol car Huw
Mae yn debyg taw Sian
A aeth ato am dân
Oedd yr olaf i'w weld o yn fyw
Gareth Jones
9 1/2 Pwynt
Englyn Cywaith: Drws Cefn
Ni faliwn am gyfweliad - a doedd
fy mod i'n ddibrofiad
yn ddim, a chaf ddyrchafiad
a nhw yn adnabod 'nhad.
Berwyn Roberts
9 Pwynt
Englyn: Drws Cefn
Yn ol y 'sgidia hoelion, yn hyglyw
Drwy swn rhiglo'r gweision,
Deil gwlad i siarad a son
A hulio croeso'r galon.
Gareth Neigwl
8 1/2 Pwynt
Cân (heb fod dros 20 llinell: Yr Ymddiswyddiad
(Martin O'Neill o Celtic)
Mae balchder yn y môr o wyrdd a gwyn
A thonnau siantio'r côr yn tywallt clod:
Penllanw'r holl ymdrechion hyd yn hyn
A gobaith seithfed ton fydd eto'i ddod.
Mae grym y cerrynt sydd yn serio'r co'
Yn atsain enw'r un a'u llywiodd hwy
I hafan buddugoliaeth lawer tro,
A'r criw yn chwennych anrhydeddau mwy.
Ond gwelodd na all llwyddiant munud awr
Ei warchod rhag rhyferthwy'r storom gref;
Er gwerthfawrogi'r cyfeillgarwch mawr,
Ni allai'r llu liniaru'i wewyr ef.
Gadawodd ar ei ôl y brol a'r bri
Pan glywodd alwad fud ei hangen hi.
Elwyn Wilson Jones
10 Pwynt
Cân (heb fod dros 20 llinell): Yr Ymddiswyddiad
(ar gerdyn post)
Cyfarchion feirdd cocos! o Doremolinos
Rwyf yma heb Llinos a'r plant
Rwyf yn y jacwzi a gwin yn fy llaw i
Tu allan mae'n agos at gant
Os cofiwch chi'r llynnedd doedd gen i ddim 'mynedd
Fe gollwch chi eto'r tro yma
Sut mae hi yn 'Stiniog ? yn wlyb ac yn niwlog ?
Ha ha ! mae hi'n chwilboeth yn fa'ma.
Mae dwy awr mewn cader am bum marc a hanner
yn amser dychrynllyd o hir
Rwy'n wir ymddiheuro nad ydwyf i yno,
wel nag ydwyf a ddwedyd y gwir
Bydd Gerallt dan artaith wrth glywed eich bratiaith
a'ch Eingl- Gymraeg yn y Blaena'
Gaf i recomendio eich bod yn concedio
y funud cyrhaeddwch chi yna.
Wrth i mi ddychmygu chi'ch tri yn stryffaglu
Rwyf bron iawn a thaflu i fyny
Mi ddewch, gydag amsar - na, rydwi'n cellwar
All neb fyw cyn hired a hyny
Wrth fy ymyl mae Bwji, un melyn bach cwji
Mae'n odli yn well na chi'ch tri
Anghofiwch eich cerddi a glynwch at weddi
yw'r cyngor a gewch chi gen i
Efo cymorth gan Dduw fe all awen Huw
drio dod nol yn fyw - gallwch lwyddo!
ac fe gaiff Dixie Dean ei goroni yn Gwin
Hei lwc bois, rydw i'n ymddiswyddo
Gareth Jones
9 Pwynt
Pennill telyn yn cynnwys 'Yr oedd hafau fy mhlentyndod'
Yr oedd hafau fy mhlentyndod
yn bur gynnes gyda'r genod,
ond â'r hydre' yn dynesu
y mae un sy'n dal i 'ngh'nesu.
Eifion Lloyd Jones
9 Pwynt
Pennill Telyn yn cynnwys 'Yr oedd hafau fy mhlentyndod'
Yr oedd hafau fy mhlentyndod
Ar y pryd yn ddi rhyfeddod
Ac aethant heb im sylweddoli
Mai dim ond yr rhain oedd I mi
Huw Erith
9 Pwynt
Ateb llinell ar y pryd
Yn fy henaint gofynnaf
Yn chwerw iawn am ddechrau haf
0 Pwynt
Ateb llinell ar y pryd
Yn fy henaint gofynnaf
 Mai mor hwyr 'ble mae'r haf'
1 Pwynt
Telyneg: Pridd
O adael ffridd am oleuadau'r dre',
bu'n sgwrio'r pridd oddi ar ei 'sgidiau cain;
bu hithau'n crafu staen a diosg gwe'r
hen gartre' tlawd oddi ar ei haeliau main:
dau'n cefnu ar fagwraeth lom y gwynt
er mwyn cael dod ymlaen yn hyn o fyd
i rannu sylw sêr y sgrîn i'w hynt
a ffalsio 'nabod pawb yn wên i gyd.
Ond heb i'r gwadnau gydio yn y tir,
mae'r pen yn chwyddo'n ysgafn fel baln
gan hedfan ymaith tua'r angof hir
a thraha'i ymffrost yno'n ddim ond sn.
Diflannu'n y cymylau dros y ffridd
mae seren sydd heb wreiddiau yn y pridd.
Eifion Lloyd Jones
9 1/2 Pwynt
Telyneg: Pridd
(Eisteddfod yr Urdd yng Nghanolfan y Mileniwm)
Roedd ein llechfaen yno'n haenau
Eisoes, a tharian ein metelau,
A'r pileri glo o ddyfnder y siafftau
Yn arwain at y llygedyn golau.
Roedd y clai yno o wely ac aber afon:
Teils cynnes yn codi am y galon,
Ond heb y dyfnder dan furiau cochion
Mae'r crochan yn wag o flas arogleuon.
Yna daeth y plant yn eu gwisgoedd
A'u logos ysgolion, gan gario'n mynyddoedd
A'n dolydd iddi, rhosydd a ffriddoedd,
Ein bryniau a'n caeau, a'n holl ddyffrynnoedd.
Daeth daear gwlad i mewn i'r gragen,
Gwrtaith blodau gwylltion ein hawen,
Fforchiad arall dan yr hen dderwen
I godi'r gwanwyn i frig pob cangen.
Myrddin Ap Dafydd
9 1/2 Pwynt
Englyn ar y pryd
Blaenau
Rhwygo'i chalon ohoni- ei rheibio
A rhoi rwbel drosti
Ond mae enaid i'w meini
A thegwch i'w hagrwch hi
8 1/2 Pwynt CYFANSWM Y PWYNTIAU: 82 CYNIGION ERAILL Cwpled Caeth ar ddrws y Fatican
Ar y daith, un waith, hwn oedd
hefyd yn ddrws i'r nefoedd.
Arhoswch, nid oes croeso
i neb o'i elynion O.
I dy droed fynd mewn drwy'r drws
Actia fel Benedictws.
Berwyn Roberts
Pennill ymson wrth fwrw pleidlais
Daeth mynyddoedd o bamffledi acw drwy'r pôst,
Ddarllenais i 'run , er cymaint eu côst.
Doedd dim yn y neuadd, na neb 'di bod heibio '
Ro'n i mewn penblath i bwy i fotio.
Ond mi ês draw i'r ysgol i fwrw nghroes:
Bum yn sganio'r rhestr, nes cael cramp yn fy nghoes!
Ceuis fy llygid, cymrais êm yn ara'
A sticio'r bensil yn un o'r sgwaria.
'Dwi'n gwbod dim am yr M.P. newydd,
Ond fe dry'n fuan yn bwdl bach ufudd.
Elwyn Wilson Jones
Cywydd (heb fod dros 12 llinell): Unrhyw Ddodrefnyn
Un ras yw ein byd prysur
a rhown fod i dorri'n fyr
yr ennyd i gael rhannu
rhyw gyfrinach fach a fu
a hwyl a chawn o'i gylch o
y byd, a hefyd cofio
elw y rhoi o ysgol rhad
rhyw oes arall, a'r siarad
yn llinyn, pob un a'i bwt
yn ddihareb, - a'i dderw
tywyll yno'n glust dawel.
Mae ias byw yma am sbel.
Berwyn Roberts
Englyn ar y pryd: Ploryn
(y lle parcio cychod pwer newydd y mae sôn y bydd yn dod i Bwllheli)
Ar lanw cwyr hwyr brynhawn- a'r hafan
A'r hen dref yn orlawn
Cyfyd drwy wyneb cyfiawn
Dwr y grym, a ffrwydro' i grawn.
9 Pwynt CYFANSWM Y PWYNTIAU: 83 CYNIGION ERAILL Cwpled caeth ar ddrws y Fatican
Ni chei osgoi'r brycheuyn:
Adeilad Duw, dwylo dyn.
Myrddin Ap Dafydd
Ar allor dan swyn corawl,
Mewn fflasg wy pasg Ioan Pawl
Huw Erith
Pennill ymson wrth fwrw pleidlais
Mae enw pob un plaid i lawr
ag eto, hyd y gwn i
mae pobun sydd o 'mlaen i nawr
yn Fonster Raving Loonie
Gareth Jones
Cywydd (heb fod dros 12 llinell): Unrhyw Ddodrefnyn
Gwely ward geriatreg.
Ar ei ffram ddur yn curo,
Ysu'i ddoe wna'i fysedd o;
Hen wr gwyn, synhwyra'i gau
Yn y feis rhwng cynfasau.
Unig raid, anadlu'i gri
Yn ei bwyll, drwy bibelli.
Henwr swrth, difrawder sydd
Yn binnau drwy'i obennydd;
Rhown ym mhlyg pob gwely gwyn
Ein gofal hefo gefyn,
Er oes a'i hesmwythdra'n drwch
I heneiddio mewn heddwch.
Gareth Neigwl
Limrig yn ymwneud â thanwydd
Rhoed nwy yn y pentra 'cw llynedd,
Ond hynod ddi-hid fuo'r gwasgedd,
Caed Deina ty pen
A'i thin am ei phen
Yn berwi dau wy ar ben Lliwedd.
Gareth Neigwl
Ni soniwyd 'run gair am y petrol
yn y c'nebrwng ym mynwent Ffostrasol
Er ei fod wedi marw
Roedd Seth dal yn feddw
A'r grat rownd ei wddw fel pedol
Gareth Jones
Egwyddor sy'n gyrru car Alwyn
Mae'n mynd dri chan milltir i'r galwyn
Fe aeth o Bencader,
Ymhen blwyddyn a hanner
Roedd bron iawn yn Aberganolwyn
Gareth Jones
Enillodd Grand Prix yn ei Ffiat
Gan fynd hyd y trac megis bwlat
Ac yn yr ymchwiliad
Fe welson fod Chwiad
Yn pedlio yn galad dan bonat
Gareth Jones
Trwmped Now Ben sy'n un da
Mae yn gweithio efo megin a ffa
Rol sbrowts a melynwy
Mae'n canu 'Myfanwy'
Hen odiant neu donic soh fah
Gareth Jones
Mae na si fod gan y Cyrnol
Frwsh dannedd sy'n ymbelydrol
I gael gwared a chaws
Does dim byd yn haws
Na'i blwgio'i Traws yn ddyddiol
Gareth Jones
Yn yr ymgyrch roedd Brynle yn gawr
Yn gyrru i fyny ac i lawr
Gan iddo ddefnyddio
Cefnforoedd o Esso
Y pris oedd yn treblu bob awr
Gareth Jones
dd moto' beic niwcliar gan Elwyn
A wnaethai gan milltir i'r galwyn
Fe aeth i Nepal,
A chyrraedd yn ol
Ddeg munud cyn iddo fo gychwyn
Gareth Jones
Cysylltodd le chwech Garej Gwalia
Trwy ddryswch yn syth mewn i'r pympia
Fe dynnodd y tsaen
Hedfanodd am Sbaen
A glaniodd ar graen yn Valencia.
Gareth Jones
Drws Cefn
Heibio beic, bin a bwci-bôs yn ddewr,
Ddwy waith bob pythefnos,
I dy Jên, drwy'r sied, âi Jôs
I gwcio sach o gocos.
Myrddin Ap Dafydd
Pennill Telyn yn cynnwys 'Yr oedd hafau fy mhlentyndod'
Yr oedd hafau fy mhlentyndod
Yn diferu haul trwy gawod;
Er dyheu yn llesg a llonydd,
Gyrru'n drymach mae'r cawodydd.
Gareth Neigwl
Yr oedd hafau fy mhlentyndod
Wedi ei treulio yn cweirio malwod
Gwaith go galed a rhai yn cicio
Ond chafodd r'un ddianc o'no.
Huw Erith
Yr oedd hafau fy mhlentydod
Wedi ei byw mewn gwal sgwarnogod
Ac mae fy nghlustiau yn sticio I fynu
Am nad oedd cresh y dyddiau hynny.
Huw Erith
Telyneg: Pridd
Bu eich llyfnu a'ch gilydd
Bu eich uniad yn hir,
Mae na afal mewn carreg
Sydd yn ddwfn yn y tir
Boed yn fawnog neu syntir
Yn dyndir neu yn 'ro
Mae yn nhoriad dy fogel
Lle y lladdwyd dy lo
Huw Erith
Chwilio
Amserlen
Ar yr awyr nawr
05:00Richard Rees
Richard Rees yn cyflwyno'r gerddoriaeth orau o bob cyfnod, o'r 70au a'r 80au hyd heddiw.
