Llanrug v Y Monwyr
Gerallt Lloyd Owen yn pwyso a mesur cynnyrch dau dîm o feirdd yn y rownd gyntaf o gyfres y Talwrn.
Llanrug
Y Monwyr
Cwpled Caeth yn cynnwys yn gair 'gwely'
Hel a hel wna rhai o hyd,
Gwely di- gwsg yw golud.
Richard Lloyd Jones
9 Pwynt
Cwpled caeth yn cynnwys yn gair "Gwely"
Nid yw'r Byd yn fyd a fu
A deil heb fynd i'w wely.
Isfron
8 Pwynt
Pennill Telyn: Pan fo'r machlud ar y gorwel
Pan fo'r machlud ar y gorwel,
Twrf y dydd yn cysgu'n dawel,
A gwrid yr haul i'r heli'n suddo,
Gwn fod fory'n hwylio'i ddeffro.
Dafydd Whiteside Thomas
8 1/2 Pwynt
Pennill telyn 'pan fo'r machlud ar y gorwel'
Pan fo'r machlud ar y gorwel
A miri'n dydd yn marw'n dawel
Anodd iawn yw peidio credu
Bwriad Duw yng ngwawr yfory.
Eurfon
8 1/2 Pwynt
Pennill Ymson mewn cawod
Hon ydyw'r gawod, ond nid hwn ydyw'r dwr;
Wnaiff hi lein agoriadol i soned? Dwi'm yn siwr;
Tra'n sefyll fan hyn mewn ymson uwch amser
Diflanodd y sebon, y shampw - a 'mhartner.
Dafydd Whiteside Thomas
9 Pwynt
Pennill ymson mewn cawod
Mae popeth yn llai
Mae hyn nôl y drefn,
Ond peidiwch gweld bai
Ar dyn 'seventy seven'
Sy'n cofio gwell amser,
Ac yn ddyn oedd o faint,
Gyda nyrsus gynifer
Oed yn ei chyfri hi'n fraint,
I lygadu pob modfedd
I fyny ac i lawr;
Ond darfu'r oes eurwedd
Ni wnaent hynny yn awr.
Owie Jones
7 Pwynt
Cywydd (heb fod dros 12 llinell) yn adrodd stori
Unwaith, mewn gwlad di-fynydd,
Un dasg bwysicaf y dydd
Ydoedd cau'r llifddorau'n dda
I'w heithaf, rhag difetha'r
Tir ffrwythlon gan y tonnau.
Un hwyr, cafwyd llawenhau,
Llifai'r medd, bu cyfeddach,
Yna bu i un dyn bach
Yn ei afiaith anhofio
Y fraint o warchod ei fro;
'Doedd un gwr a'r dwr yn dod,
Wyliai dros Gantre'r Gwaelod.
Hilma Lloyd Edwards
8 1/2 Pwynt
Cywydd (heb fod dros 12 llinell) yn adrodd stori
Y tri mochyn bach
Mewn cwt nad oedd ei dwtiach
Yn byw 'roedd tri mochyn bach;
O achos mai cwt bychan
Oedd i foch, cael newydd fan
I fyw ar wahân a fu,
Anodd i'r tri fu hynny;
I'r tŷ gwellt a'r tŷ o goed
Andros o flaidd buandroed
A ddaeth ac fe fwytodd ddau
A hynny i'w cynffonau
Ond di-fudd fu'r trydydd tro
I'r blaidd, a hir yw'r bloeddio.
Machraeth
8 1/2 Pwynt
Limrig i'w gorffen ar y pryd(Llinell olaf)
Mi glywais am wrig o Bwllheli
A'i henw os cofiaf oedd Neli
Beth oedd enw ei gwr
Wel dwi dim yn siwr
Ond asgwrn ei gefn oedd fel jeli!
8 1/2 Pwynt
Limrig i'w gorffen ar y pryd
Mi glywais am wrig o Bwllheli
A'i henw os cofiaf oedd Neli
Beth oedd enw ei gwr
Wel dwi dim yn siwr
Nid oedd ond nymbyr yn 'rarmi'
Isfron
8 Pwynt
Englyn cywaith: Crefft
Mae'r dur ym mêr y dewrion - yn herio
A'u gyrru'i eithafion.
Undarn â haearn yw hon,
Hi ei hun yw'r olwynion.
Richard Lloyd Jones
9 1/2 Pwynt
Englyn cywaith 'crefft'
Sut daeth hon dan y bondo- yna gwau
Mwd a gwair mor gryno,
A thrachefn pa ryw drefn dro
A'i denodd i fynd o 'no?
Richard Jones
8 Pwynt
Ateb llinell ar y pryd
Clamp o botsiar oedd Harri
Yn gawr wrth ochr ei gi
0 Pwynt
Ateb llinell ar y pryd
Clamp o botsiar oedd Harri
A'r gath yn ffastach na'i gi
1 Pwynt
Can (heb fod dros 20 llinell): Y Cwestiwnp>Oherwydd bygythiad terfysgaeth o'ch drygfyd,
A thynhau holl ddeddfau Diogelwch ac Iechyd,
Mae Is Bwyllgor Mynediad y Di-Gymraeg i'r Nefoedd
Mewn cyfyng-gyngor 'nglyn â'r eisteddleoedd
A fydd ar gael pan ddaw rhyw drychineb
I'ch cario chi o'cw atom ni i dragwyddoldeb.
Mae'r Angylion ar Gomisiwn er Cydraddoldeb Marwol
Yn poeni dragywydd am gyflwr ysbrydol
Yr eneidiau sy'n cynnig eu hunain am loches
Ond yn methu penderfynu ar seiliau eu proffes;
Ac mae'r ddadl oesol am Ddinas Noddfa
Yn llithro 'mhellach i lawr yr Agenda.
Mileniwmeidiau aeth heibio - a'r blydi seraffiaid
Sy'n cwyno am eu statws o'i gymharu a'r ceriwbiaid;
Yn mynnu cael newid Y Cyfansoddiad
Mewn Cyfarfod Blynyddol Anghyffredin Di-Enwad;
Ond yn methu cael cworwm am fod cyn-Annibynwyr
Yn gwrthod cyd-weithio â'r fyddin heddychwyr.
Be hoffwn i wybod, cyn rhoi sêl fy mendith
Ar y newidiada, ydi : pwy Ddiawl benderfynith?
Dafydd Whiteside Thomas
8 1/2 Pwynt
Cân (heb fod dros 20 llinell): Y Cwestiwn
Dod adre'n gyrff wna'r bechgyn fesul un
I'r Bala deg, a hefyd Arkansas,
Yn ddu a gwyn gan adael dim ond llun
Ym mynwes tad a mam mewn llawer bro,
Wrth wrando swn y gynnau uwch ei heirch
Yn diffodd fflamau cân ehedydd bach,
A'r wyn diniwed o dan draed y meirch,
A'r teulu'n gwrando ar ffiloreg gwrach
O enau swyddog wyddai'r geiriau i gyd,
A'i res medalau brwydro ar ei fron,
Y rhai enillodd y trydydd byd
Fu'n rhan o ymerodraeth y wlad hon.
Ac 'roedd un yno gyda chalon drom
A gofiai am hen eiriau'i daid a'i dad,
A'r brwydro caled yn Mametz a'r Somme
Lle'r oedd eu marw yn anrhydedd gwlad.
A dyma ni 'rôl chwalu llawer nyth
Yn brwydro eto mewn estronol fro,
A'r cwestiwn heb ei ateb inni byth
Ble mae'r holl arfau niwcliar ganddo fo?
Eurfon
8 Pwynt
Telyneg mewn mydr ac odl
Telyneg mewn mydr ac odl: Gofal
Gorweddai'n ddiymadferth ar y stryd
Yng nghanol berw'r traffig, ar ei hyd;
A'r ceir 'gyfrifwyd gan y camerâu
'N arafu, swerfio, pasio'n un deg dau....
Nes stopiodd gyrrwr bws ac estyn llaw
Drugarog i'r ferch ifanc yn y baw.
Tu hwnt i'r camerâu, be' wnaethwn i
Ai cynnig help, 'ta "gofal piau hi"?
John Roberts
8 1/2 Pwynt
Telyneg mewn mydr ac odl: 'Gofal'
Wrth fynd o ael i ael ar bnawn Dydd Llun
Arhosaf weithiau gydag ambell fam,
Gan ddotio ar ei baban tlws ei lun
A'r troli'n llawn o fwydydd iddo'n bram;
Ac wedi holi enw yr un bach
Af innau 'mlaen yn llawn atgofion ddoe,
O silff i silff gan ddewis bwydydd iach,
Ac aros wedyn am ychydig hoe
Cyn dod at un o'r aeliau olaf draw,
A gweld mewn cadair un r'un oed a mi,
Ac yna'i chyfarch, ond mi deimlais fraw
Pan winciodd 'r un a'i rhowliai arnaf fi.
A gwelais yno bennaf golud serch
A'r ferch 'di troi yn fam. A'r fam yn ferch.
Machraeth
8 1/2 Pwynt
Englyn ar y pryd
Englyn ar y pryd: Cyfeiriad
Rheidrwydd ar ddechrau blwyddyn- yw gosod
I'n gwysi i'w dilyn
I'w darfod ger rhyw derfyn
Llywio gwydd pob dydd wna dyn
8 Pwynt
CYFANSWM Y PWYNTIAU: 78
Englyn ar y pryd: Cyfeiriad
Mae'r creadur a'i fwriad- inni fyw
Yn ei fyd mewn cariad
Ni fyn Duw ein haddfwyn Dad
In farw'n ddigyfeiriad
8 Pwynt CYFANSWM Y PWYNTIAU: 73 1/2 CYNIGION ERAILL Cwpled caeth yn cynnwys yn gair "Gwely" 'Rwan taid, rhag drewi'n ty Daeth angel at ei gwely Â'i dad heb ddod 'n ôl i'w dy Sawl degau o sgiliau sy' Pennill telyn 'pan fo'r machlud ar y gorwel' Pan fo'r machlud ar y gorwel Englyn cywaith 'crefft' Rhoi rhin mewn pedair llinell- ni all dysg Llunio cyswllt, llawn, cyson- dyna gred Telyneg mewn mydr ac odl: Gofal
Gwyliwch â phiso'n gwely
Gan fyrhau ein dyddiau du.
Wylodd cyn mynd i'r gwely.
Williams i'th gael i'th wely?
Yn cusanu'r don yn dawel,
Na fachluded ar ddigofaint
'R un ohonom wyr ddioddefaint.
Ond gall dawn ein cymell,
Ac mae'n fraint sydd gymaint gwell
O ffyniannus ffynhonnell.
Un â graen i'w safon,
A thrwy i'n oll feithrin hon
Adwaenir gorau dynion.
Torrodd gysylltiad a'r capel
"Swyddogion di- asgwrn cefn"
a thyngai wrth ei gymdogion-
nad el ai byth yno drachefn.
Pan gollodd ei anwylyd
Ac yntau mewn chwithdod syn
Teimlodd yn gryman diogel
Ei fraich amdano'n dynn.
Isfron
Chwilio
Amserlen
Ar yr awyr nawr
05:00Richard Rees
Richard Rees yn cyflwyno'r gerddoriaeth orau o bob cyfnod, o'r 70au a'r 80au hyd heddiw.
