Ar Noswyl Nadolig

Philip Lane
Ar Noswyl Nadolig

Nigel Hess
A Christmas Overture

Prokofiev
Lieutenant Kijé Suite: Troika

Tchaikovsky
The Nutcracker Suite: Dance of the Sugar-Plum Fairy; Dance of the Mirlitons; Trepak

Rimsky-Korsakov
The Snow Maiden: Dance Of The Tumblers

Adam Saunders
Fairytale Sleighride

Alan Silvestri, trefn. Brubaker
The Polar Express: Concert Suite

Leroy Anderson
Sleigh Ride

Elin Llwyd Cyflwynydd   
Grant Llewellyn Arweinydd

Ar Noswyl Nadolig Philip Lane
Mae rhai straeon mor fythol fel eu bod yn apelio at bawb, ni waeth beth yw eu hoed. Mae The Night Before Christmas yn gerdd a ysgrifennwyd ar ddechrau’r 19eg ganrif gan Americanwr o’r enw Clement Clarke Moore. Ynddo, mae’n cyfleu cyffro’r aros am ddydd Nadolig; mae pawb yn y tŷ yn cysgu wrth i Siôn Corn a’i geirw alw heibio. Mae’r gerdd wedi cael ei diweddaru’n fodern gan Carol Ann Duffy (a’i chyfieithu i’r Gymraeg gan Ceri Wyn Jones): yn y fersiwn hon mae plentyn yn sleifio i lawr y grisiau i weld a yw Siôn Corn yn wir. Mae’r cyfansoddwr Philip Lane yn dod â drama a llawenydd y stori hon yn fyw.

A Christmas Overture Nigel Hess                                   
Mae A Christmas Overture yn ein hatgoffa ni beth yw ystyr y Nadolig. Mae cyfres o garolau traddodiadol yn plethu eu ffordd drwy’r gerddorfa – faint allwch chi eu hadnabod?

Lieutenant Kijé Suite: Troika Prokofiev                       
Ym 1934 cyfansoddodd Prokofiev gerddoriaeth i gyd-fynd â ffilm am filwr dychmygol, yr Is-gapten Kijé, a ddyfeisiwyd gan ei gyd-swyddogion fel bwch dihangol. Mae’r Troika yn gyfeiliant i daith dros gefn gwlad rhewllyd Rwsia mewn sled tri cheffyl, gyda’r clychau ar eu harneisiau yn tincial yn llawen. 

The Nutcracker Suite: Dance of the Sugar-plum Fairy; Dance of the Mirlitons; Trepak Tchaikovsky     
Mae bale Tchaikovsky, sef The Nutcracker, yn stori hudol am Noswyl Nadolig lle caiff anrhegion eu dosbarthu mewn parti mawreddog. Mae merch ifanc, Clara, yn cael dol nutcracker bren gan ei hewythr dirgel. Y noson honno mae’r nutcracker yn dod yn fyw, yn trawsnewid ei hun yn dywysog, ac yn mynd â Clara ar daith freuddwydiol drwy wlad ryfeddol aeafol i Deyrnas y Melysion, lle mae cyfres o ddawnsfeydd lliwgar yn ei difyrru. Mae The Dance of the Sugar-Plum Fairy yn cael ei thynerwch tinciog gan y selesta; mae Dance of the Mirlitons yn hyfryd, gyda dwy ffliwt; ac yn olaf, mae’r Trepak yn Ddawns Gocsacaidd fywiog o Rwsia.

The Snow Maiden: Dance of the Tumblers Rimsky-Korsakov      
Mae’r gaeaf wedi rhoi sylw hir i gyfansoddwyr o Rwsia – nid oes syndod gan fod cymaint o’r wlad mor oer! Mae chwedloniaeth liwgar Rwsia hefyd wedi rhoi digon o ysbrydoliaeth, mewn gwaith fel opera Rimsky-Korsakov, The Snow Maiden. Y forwyn sydd dan sylw yn y teitl yw plentyn natur, merch y Gwanwyn a’r Barrug. Yn y darn Dance of the Tumblers, mae’r Tsar yn cael ei ddifyrru wrth iddo oruchwylio cystadleuaeth lle mae dynion yn cystadlu i fod yn ŵr i’r Forwyn Eira.

Fairytale Sleighride Adam Saunders                      
Yn Fairytale Sleighride, gan y cyfansoddwr cyfoes Adam Saunders, mae’n hawdd dychmygu’r ceffylau’n trotian a chlychau’r car llusg yn canu. Mae hi bron yn swnio fel trac sain i ffilm Disney – gallwch chi ei dychmygu ar gyfer yr olygfa yn Beauty and the Beast lle mae’r ddau gymeriad yn chwarae yn yr eira – a dyw hynny ddim yn syndod oherwydd mae Adam yn ysgrifennu cerddoriaeth ar gyfer llawer o ffilmiau a rhaglenni teledu. Ac o ran gwneud iddi swnio fel chwedl hud a lledrith, mae hynny’n rhannol oherwydd ei fod yn aml yn cadw’r offerynnau i chwarae’n uchel; gwrandewch ar y chwythbrennau bywiog a’r llinynnau uchel sionc. Yna, allwch chi glywed yr offeryn sy’n clychseinio? Dyna’r offeryn ar y llwyfan sy’n edrych fel piano ond selesta yw hwn mewn gwirionedd, sef yr offeryn rydyn ni newydd ei glywed yn y darn The Dance of the Sugar-Plum Fairy.  

The Polar Express: Concert suite Alan Silvestri,trefn. Brubaker
Mae ffilm Robert Zemeckis, sef The Polar Express, yn animeiddiad cyfrifiadurol a grëwyd yn 2004. Mae wedi’i gosod ar drên yn llawn o blant sy’n teithio i Begwn y Gogledd i ymweld â Sion Corn wrth iddo baratoi ar gyfer y Nadolig. Mae’n dipyn o glasur erbyn hyn ond cafwyd adolygiadau cymysg ar y dechrau, er i’r brif gân Believe, sy’n cael ei chanu gan Josh Groban, gael ei nomineiddio am Oscar y flwyddyn ganlynol. Mae rhan gerddorfaol y trac sain, gan Alan Silvestri, yn cysylltu’r gyfres o ganeuon clasurol sy’n darparu llawer o awyrgylch y ffilm ac mae wedi dod yn boblogaidd y tu hwnt i’w chyd-destun seliwloid a gasglwyd at ei gilydd yn y gyfres foethus hon.

Sleigh Ride Leroy Anderson                          
Wnewch chi ddim credu hyn ond cafodd y cyfansoddwr Americanaidd, Leroy Anderson, y syniad am ei gân, Sleigh Ride, o 1946 yn ystod … haf chwilboeth yn America! Er na wnaeth orffen ei hysgrifennu tan Chwefror 1948. Byddwch chi’n adnabod bas araf a churiad siglo nodweddiadol Oes y Swing yn yr 1940au, a’r ffaith eich bod chi eisiau dawnsio. Yn wir, petaech chi ar lawr dawnsio gyda band dawns yr 1940au o America, mae’n siŵr y byddech chi’n dawnsio’r Foxtrot. 

^{Nodiadau gan David Threasher a Charlotte Gardner}

Er mwyn ein helpu i wella ein rhaglenni cyngherddau ar-lein, a fyddech cystal â llenwi’r arolwg 5-munud hwn?

Bywgraffiadau

Grant Llewellyn Arweinydd

Grant Llewellyn yw Cyfarwyddwr Cerdd Orchestre National de Bretagne a Chyfarwyddwr Cerdd Llawryfog Cerddorfa Symffoni North Carolina. Cafodd ei eni yn Nimbych-y-pysgod, De Cymru, ac enillodd Gymrodoriaeth Arwain i Ganolfan Gerdd Tanglewood ym Massachusetts lle bu’n gweithio gyda Leonard Bernstein, Seiji Ozawa, Kurt Masur ac André Previn.

Mae wedi arwain nifer o gerddorfeydd blaenllaw ac mae ganddo berthynas agos â Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC, y mae wed’i harwain ar daith i Dde America, gan gynnwys Patagonia. 

Mae hefyd yn arweinydd opera dawnus, gyda repertoire yn amrywio o Handel i gerddoriaeth gyfoes.

Mae’n arwain prosiectau addysg ac allgymorth. Yn 2017, fe arweiniodd Brom ‘Hamddenol’ cyntaf erioed y BBC gyda BBC NOW, sef cyngerdd wedi’i gynllunio’n arbennig ar gyfer pobl ag awtistiaeth, nam ar y synhwyrau ac anawsterau cyfathrebu, ac anableddau dysgu.

Elin Llwyd Cyflwynydd

Am 17 mlynedd mae Elin wedi gweithio fel actores, cantores, artist trosleisio a chyflwynwraig broffesiynol ar y llwyfan a’r sgrin. Yn fwyaf adnabyddus am ei rôl yn Pobol y Cwm ac, yn fwy diweddar efallai, am ei gwaith ar gyfresi drama Gwaith Cartref a 35 Awr ar S4C, Elin hefyd oedd llais Dashy yn yr addasiad Cymraeg o’r cartŵn Octonots.

Ymhlith ei hymddangosiadau ar lwyfan mae Tiger Bay, the Musical gan Cape Town Opera, ac mae ei pherfformiadau cerddorol a lleisiol yn cynnwys Tosca gyda Syr Bryn Terfel yn Eisteddfod Ryngwladol Llangollen a Gŵyl Abu Dhabi. Dechreuodd gyrfa gyflwyno Elin ar Tag; rhaglen gylchgrawn fyw wythnosol i bobl ifanc, ac ers hynny mae hi wedi cyflwyno rhaglenni amrywiol ar gyfer S4C gan gynnwys Eisteddfod yr Urdd, yr Ŵyl Cerdd Dant, Band Cymru ac Eisteddfod Ryngwladol Llangollen.

Mae Elin hefyd yn gyd-sylfaenydd ABC – Academi Berfformio Caerdydd, ac ABC y Fro, academi celfyddydau perfformio ar gyfer plant a phobl ifanc Caerdydd a Bro Morgannwg.