Konflikt w Strefie Gazy na mapach
Dwa lata walk zdewastowały Gazę.
Według ministerstwa zdrowia zarządzanego przez Hamas, izraelskie bombardowania i inwazja lądowa zabiły ponad 67 000 Palestyńczyków. Prawie cała ludność została zmuszona do przesiedlenia, a Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) twierdzi, że większość domów została uszkodzona lub zniszczona.
Ofensywa była odpowiedzią na bezprecedensowy atak transgraniczny Hamasu z 7 października 2023 r., w którym zginęło około 1200 osób, a 251 zostało wziętych jako zakładnicy.
Izrael twierdzi, że jego celem jest zniszczenie potencjału militarnego i struktur rządowych Hamasu – islamistycznej grupy, która kontroluje Gazę od 2007 r. i dąży do zniszczenia Izraela.
Prezydent USA Donald Trump poinformował, że Izrael i Hamas zgodziły się na pierwszy etap planu pokojowego dla Strefy Gazy. Jeśli zostanie on przyjęty, utoruje to drogę do zakończenia wojny, uwolnienia izraelskich zakładników i palestyńskich więźniów, wycofania izraelskich sił zbrojnych i dostarczenia pomocy humanitarnej do Strefy Gazy.
Gaza ma zaledwie 41 km długości i 10 km szerokości – to około jedna czwarta powierzchni Londynu. Jest otoczona z trzech stron zamkniętymi granicami z Izraelem i Egiptem, a od zachodu Morzem Śródziemnym, gdzie Izrael utrzymuje blokadę. Obszar ten zamieszkuje ponad 2 miliony ludzi.
Szacuje się, że ponad 90% domów zostało uszkodzonych lub zniszczonych; systemy opieki zdrowotnej i wodno-kanalizacyjne załamały się; a eksperci wspierani przez ONZ twierdzą, że w Gazie panuje głód.
Komisja śledcza ONZ twierdzi, że Izrael dopuścił się ludobójstwa na Palestyńczykach w Strefie Gazy – choć Izrael odrzucił raport komisji, określając go jako „zniekształcony i fałszywy”.
Ten wizualny przewodnik pokazuje, jak Gaza stała się w dużej mierze niezdatna do zamieszkania.
Jak rozprzestrzeniało się zniszczenie
Izraelska kampania początkowo koncentrowała się na północnej części Strefy Gazy, gdzie – jak twierdził Izrael– wśród ludności cywilnej ukrywali się bojownicy. Hamas zaprzeczył tym doniesieniom.
Przez cały okres wojny Hamas – uznawany za organizację terrorystyczną przez Izrael, Wielką Brytanię i wiele innych krajów – oraz inne sprzymierzone z nim grupy zbrojne toczyły zacięte walki z siłami izraelskimi na lądzie. Ostrzelały również tysiące rakiet w kierunku Izraela, zwłaszcza w pierwszych miesiącach wojny.
Jednak w Strefie Gazy całe dzielnice zostały zrównane z ziemią, szpitale i meczety zniszczone, a tereny rolnicze, na których kiedyś stały szklarnie, zamienione w piasek i gruz przez ciężkie pojazdy i czołgi używane przez wojska izraelskie do rozbiórki.
Izrael twierdzi, że Hamas wykorzystuje budynki cywilne, takie jak szpitale, do celów wojskowych – jednak Hamas temu zaprzecza.
„Przed wojną większość z 2,1 mln mieszkańców Gazy mieszkała w czterech głównych miastach – Rafah i Chan Junus na południu, Dajr al-Balah w centrum oraz w mieście Gaza.
Według agencji ONZ ds. uchodźców palestyńskich (UNRWA) w ciągu 10 dni od 7 października 2023 r. izraelska ofensywa zmusiła prawie połowę mieszkańców do opuszczenia domów”.
Szacuje się, że do czasu ogłoszenia zawieszenia broni 15 miesięcy później, około 1,9 mln osób zostało wewnętrznie przesiedlonych i nadal nie może powrócić do domów.
Rodziny przeprowadzały się wielokrotnie, ponieważ Izrael zmienił cel swoich działań. Początkowo nakazywał mieszkańcom północy przenieść się na południe od rzeki Wadi Gaza, która przecina Strefę Gazy mniej więcej na pół, a później nakazywał ludziom opuścić szereg „stref ewakuacyjnych” na południu.
Ulotki zrzucane przez armię izraelską ostrzegały ludzi przed działaniami wojennymi w tym rejonie. Jednak nie wszystkie izraelskie ataki są poprzedzone ostrzeżeniami.
Ograniczone obszary rosną
Od czasu zakończenia zawieszenia broni Izrael wyznaczał coraz więcej obszarów Gazy jako strefy zamknięte – gdzie obowiązują ograniczenia – lub poddawał je rozkazom opuszczenia,co oznacza, że mieszkańcy Gazy otrzymali nakaz całkowitego ich opuszczenia.
Początkowo nakazy ewakuacji obejmowały dwa obszary – w prowincji Północna Gaza i Chan Junus – z obszarem zamkniętym wzdłuż całej granicy.
Agencje pomocowe muszą koordynować działania z władzami Izraela, aby móc działać na obszarach objętych zakazem.
Izrael zablokował również na początku marca dostęp do pomocy humanitarnej w Strefie Gazy, oskarżając Hamas o jej przejęcie.
Na początku kwietnia wszystkie wspierane przez ONZ piekarnie w Strefie Gazy były zamknięte, dostęp do większości świeżych warzyw był bardzo ograniczony, a szpitale reglamentowały środki przeciwbólowe i antybiotyki.
Organizacja pozarządowa ActionAid ostrzegła, że zbliża się „nowy cykl głodu i odwodnienia”.
Minister obrony Izraela ogłosił 16 kwietnia, że Izrael utworzy strefy bezpieczeństwa w Strefie Gazy, aby zapewnić „bufor” chroniący społeczności izraelskie nawet po zakończeniu wojny – Hamas nalegał, aby siły izraelskie wycofały się ze Strefy Gazy w przypadku trwałego zawieszenia broni.
W tym czasie prawie 70% Strefy Gazy było dotknięte Izraelskimi ograniczeniami - obejmującymi większość prowincji Północna Gaza i Miasto Gaza na północy oraz całą prowincję Rafah na południu, zgodnie z danymi ONZ.
W maju Izrael rozpoczął ofensywę lądową o nazwie Operacja Rydwany Gedeona, której celem – jak powiedział Netanjahu – miało być uwolnienie 48 pozostałych zakładników (z których 20 uważa się za żywych) oraz „kompletne pokonanie” palestyńskiej grupy zbrojnej.
Od tego czasu obszary objęte rozkazami o przesiedleniach i innymi ograniczeniami zostały rozszerzone i obejmują 82% powierzchni Gazy – według danych ONZ.
Pierwsza faza operacji koncentrowała się na celach w Rafah, Chan Junus i północnej części Strefy Gazy, ale w sierpniu Izrael ogłosił plany zdobycia i okupacji całego miasta Gaza, które nazwał „ostatnim bastionem” Hamasu.
Miasto Gaza było najgęściej zaludnioną częścią terytorium przed wojną – mieszkało tam 775 000 ludzi.
Tym, którzy pozostali, nakazano przeniesienie się na południe, do al-Mawasi w południowo-zachodniej części Strefy, którą Izrael uznał za „obszar humanitarny” – mimo że nadal przeprowadza tam śmiercionośne ataki, a ONZ stwierdziła, że jest on już przeludniony i niebezpieczny.
Setki tysięcy mieszkańców uciekło już z miasta Gaza, gdzie w sierpniu 2025 r organizacja wspierana przez ONZ potwierdziła klęskę głodu.
Jednak setki tysięcy osób nadal żyją tam w tragicznych warunkach humanitarnych, a opieka zdrowotna i inne niezbędne usługi są w kryzysie.
We wrześniu 2025 r. kilka państw, w tym Wielka Brytania i Francja, formalnie uznało Palestynę jako państwo członkowskie ONZ, próbując wywrzeć presję na Izrael w celu zakończenia konfliktu. Izrael określił ten krok jako „nagrodę za terroryzm”.
Obecnie około 75% spośród 193 państw członkowskich ONZ uznaje Palestynę, w tym czterech z pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa.
Pozostawia to Stany Zjednoczone – najbliższego sojusznika Izraela – w mniejszości składającej się z jednego, ale pod rządami Donalda Trumpa polityka zagraniczna tego kraju w dużej mierze sprzyja Izraelowi.
Prezydent USA ostrzegł, że jeśli Hamas nie zaakceptuje 20-punktowego planu pokojowego przedstawionego we wrześniu, Netanjahu otrzyma pełne poparcie USA, by „dokończyć dzieło zniszczenia zagrożenia ze strony Hamasu”.
Analiza uszkodzeń danych satelitarnych Copernicus Sentinel-1 autorstwa Coreya Schera z CUNY Graduate Center i Jamona Van Den Hoeka z Oregone State University. Dane mapowe pochodzą z OpenStreetMap. Dane o przemieszczeniach ludności pochodzą z UNRWA. Strefy zamknięte i strefy przemieszczeń pochodzą z UN OCHA. Zdjęcia satelitarne pochodzą z Planet Labs PLC, inne zdjęcia pochodzą z Getty i Reuters.
