زیباری به دستیابی به توافق در مورد پیمان امنیتی با آمریکا خوشبین است

هوشیار زیباری، وزیر خارجه عراق که از ایالات متحده دیدن می کند، پس از ملاقات با مقامات آمریکایی از جمله معاون رئیس جمهور و وزیر خارجه آن کشور، گفته است که هر دو کشور بر اهمیت دستیابی به توافق بر سر پیمان های همکاری بلند مدت تا قبل از پایان ماه ژوئیه وقوف دارند.

آقای زیباری اظهار داشته است که انتظار دارد با رفع اختلاف نظر دو طرف در خلال هفته های آینده، زمینه امضای این پیمان ها فراهم شود.

یکی از این دو سند به همکاری های سیاسی، اقتصادی و امنیتی دو کشور اختصاص دارد و پیمان دیگر، که بحث برانگیز بوده، مبنای قانونی برای ادامه حضور و عملیات نیروهای نظامی آمریکایی در عراق را فراهم می آورد.

مجوز سازمان ملل متحد برای حضور نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا در عراق در ماه دسامبر سال جاری خاتمه می یابد و بدون پیمان رسمی بین این دو کشور، حضور این نیروها در عراق مبنای قانونی نخواهد داشت.

مقامات آمریکایی همچنین نگران آن بوده اند که با خاتمه دوره ریاست جمهوری جورج بوش در پایان امسال، فقدان یک چنین مبنای قانونی دولت بعدی این کشور را در ادامه حمایت از عراق با دشواری مواجه سازد.

ایالات متحده از دولت عراق خواسته بود تا پایان ماه ژوئیه در مورد انعقاد یک پیمان امنیتی جامع شامل مجوز حضور نظامی آمریکا در این کشور تصمیم گیری کند.

اگرچه دولت عراق ادامه حضور نیروهای آمریکایی را برای حفظ امنیت این کشور ضروری می داند، اما برخی از خواست های ایالات متحده که در پیش نویس پیمان مطرح شده مانع از حصول توافق بین دو طرف بوده است.

نگرانی مقامات عراقی

اگرچه محتوای کامل پیش نویس پیمان امنیتی به طور رسمی انتشار نیافته، اما گفته می شود که دو موضوع اصلی باعث نگرانی مقامات عراقی شده است.

	مالکی بخشهایی از پیشنهادهای آمریکا را ناقض حق حاکمیت دولت عراق دانسته است

ایالات متحده خواستار تسلط کامل بر حریم هوایی عراق برای انجام عملیات نظامی بوده و همچنین خواسته است که نه تنها نظامیان آمریکایی مامور خدمت در عراق، بلکه شهروندان این کشور هم که در استخدام شرکت های ارائه خدمات حفاظتی و امنیتی فعال در عراق هستند از مصونیت قضایی در عراق برخوردار باشند.

با توجه به برخی اقدامات ماموران این شرکت ها در گذشته، از جمله حمله اشتباهی به شهروندان غیرمسلح عراقی، این خواست ایالات متحده مخالفت مقامات عراقی را در پی داشته است.

همچنین، هفته گذشته از قول نخست وزیر عراق گزارش شد که دولت وی به بند مربوط به اعطای آزادی به نیروهای آمریکایی برای اجرای عملیات نظامی بدون کسب مجوز دولت عراق و بازداشت و حبس شهروندان عراقی مظنون به عملیات ضد امنیتی معترض است.

شماری از گروه های سیاسی و نمایندگان پارلمان عراق نیز هر نوع قرارداد امنیتی را که به گفته آنان باعث خدشه دار شدن حق حاکمیت دولت این کشور شود غیرقابل قبول دانسته اند.

مذاکرات دو طرف در خلال چند هفته اخیر ظاهرا پیشرفت چندانی نداشته و این موضوع باعث ناخرسندی مقامات آمریکایی شده بود.

برخی گزارش های تایید نشده حاکی از آن است که ایالات متحده شرط مصونیت قضایی برای کارمندان آمریکایی شرکت های خدمات امنیتی در عراق را از پیش نویس پیشنهادی خود حذف کرده است.

لزوم نرمش دوجانبه

در پی ملاقات آقای زیباری با کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا در روز چهارشنبه، سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده گفت که دولت وی معتقد است که مذاکرات در مورد پیمان امنیتی بلند مدت پیشرفت خوبی دارد و انتظار می رود "در زمانی معقول" به نتیجه مثبت برسد.

	جمهوری اسلامی نگران دسترسی آمریکاییان به پایگاههای دائم و حضور بلند مدت آنان در منطقه است

وی در عین حال افزود که این مذاکرات بین دو کشور مستقل صورت می گیرد و مانند هر مذاکرات دیگری در این سطح، لازم است برای تضمین موفقیت نهایی، هر دو طرف نرمش لازم را از خود نشان دهند.

به گفته کارشناسان، در متن پیشنهادی آمریکا، این کشور ملزم می شود از امنیت داخلی و خارجی و حاکمیت ارضی عراق دفاع کند در حالیکه برخی از مخالفان سیاست دولت ایالات متحده خواسته بودند تعهد این کشور به کمک به نیروهای عراقی برای دفاع از کشور آنان تغییر یابد.

در چنین صورتی، نیروهای آمریکایی از مقابله مستقیم با شورشیان عراقی یا شرکت در عملیات از عراق در صورت تعرض خارجی منع می شدند در حالیکه این وضعیت در شرایط فعلی برای مقامات نظامی آمریکا و دولت عراق قابل قبول نبوده است.

در مورد آزادی عمل نیروهای آمریکایی در اجرای عملیات نظامی در عراق نیز برخی کارشناسان گفته اند احتمال دارد با گنجاندن شرط لزوم مشورت این نیروها با دولت عراق قبل از انجام عملیات، اعتراض دولت عراق مرتفع شود.

شمار پایگاه های آمریکایی در عراق نیز از جمله مواردی بوده است که برخی مقامات عراقی قابل قبول ندانسته اند اما احتمالا ارتش آمریکا تاکید خواهد داشت که وجود این پایگاه ها تابع الزامات نظامی است و نمی توان پیشاپیش تعداد آنها را تعیین کرد.

موضوع پیمان امنیتی عراق و آمریکا با انتقاد شدید ایران نیز مواجه بوده است.

مقامات جمهوری اسلامی، که همواره خروج نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا از عراق را شرط بازگشت امنیت به آن کشور دانسته اند، گفته اند که هدف آمریکاییان از عقد این پیمان کسب پایگاه های دائمی در عراق و تضمین حضور بلند مدت نیروهای خود در منطقه بوده است.

جمهوری اسلامی چنین وضعیتی را باعث خدشه دار شدن استقلال کشور عراق و ایجاد بی ثباتی در منطقه دانسته و بسیاری از رسانه های گروهی در ایران در گزارش های خود از مخالفت شدید مردم عراق با این پیمان سخن گفته اند.