قیمت گندم در طول یک سال 83 درصد افزایش یافته است

اوضاع آن قدر وخیم شده که آژانس های کمک رسانی در حال تجدید نظر روی برنامه های خود هستند. بی بی سی نگاهی دارد به این که چرا قیمت ها در حال افزایش است و برای آن چه چاره ای باید اندیشید.

مسئله چیست؟

قیمت برخی از مواد غذایی اصلی در بازارهای بین المللی افزایش یافته است. قیمت گندم در کمتر از یک سال دو برابر شده، و قیمت دانه ها ی دیگر مثل انواع ذرت، و سویا، از قیمت متوسط آنها در دهه 90 میلادی بیشتر شده است.

قیمت برنج و قهوه در بعضی کشورها به بالاترین قیمت خود طی ده سال گذشته نزدیک شده است و قیمت شیر و گوشت هم به بیش از دو برابر رسیده.

چرا قیمت ها الان افزایش یافته؟

شاید الان پایان دوره طلایی برای قیمت جهانی کالا باشد- دوره ای که به بیش از سی سال پیش برمی گردد و در آن قیمت مواد غذایی اصلی نه خیلی بالا بوده، نه خیلی پایین، بلکه تقریبا ثابت مانده بود.

در این دوره ، قیمت دانه ها از جمله گندم، ذرت، و سویا کاهش یافته بود. اما به نظر می رسد که این دوره طولانی ثبات، دارد به پایان خود نزدیک می شود. اغلب تحلیلگران عقیده دارند که ما در آستانه دوره ای از بی ثباتی و افزایش قیمت ها هستیم که تا مدتها ادامه خواهد داشت.

برندگان و بازندگان در این میان چه کسانی هستند؟

بازندگان اصلی شهرنشینان فقیر کشورهای درحال رشد هستند، که با قیمت های بالای مواد غذایی وارداتی رو به رو هستند و درآمد پایینی هم دارند. نا آرامیهای مربوط به قیمت مواد غذایی در هائیتی و اندونزی باعث افزایش بی ثباتی های بین المللی شده است.

بانک جهانی می گوید که قیمت بالای مواد غذایی می تواند باعث این شود که کشورهای در حال توسعه نتوانند به اهداف جهانی مبارزه با فقر برسند.

برندگان اصلی هم کشاورزان کشورهای ثروتمند و بازارهای رو به رشد مثل آمریکا، برزیل، آرژانتین، و استرالیا هستند که محصولاتشان به بالاترین قیمت فروخته می شود. بعضی از کشاورزان فقیر هم در این میان از قیمت های بالا سود می برند.

دلایل اصلی بالا رفتن قیمت ها چیست؟

دلیل اصلی افزایش قیمت ها، رشد جمعیت جهان است، که تا نیمه قرن احتمالا به بالای نه میلیارد می رسد. سیر کردن این همه انسان کار سختی است و فشار زیادی روی منابع، از جمله خاک، آب، نفت، و همچنین منابع غذایی وارد می کند.

اما اگر فراسوی اعداد و ارقام مربوط به جمعیت نگاهی بیندازیم، عامل دیگری را می بینیم که قیمت ها را بالا می برد، و آن معجزه ای اقتصادی است که موتور محرک اقتصاد کشورهایی مانند هند و چین است. به عبارت ساده تر، ثروتمند ها بیشتر از فقرا غذا مصرف می کنند ، و این رشد اقتصادی، گروهی کاملا جدید از مصرف کنندگان طبقه متوسط را ایجاد می کند که گوشت و غذاهای آماده بیشتری مصرف می کنند. بر اساس تخمین سازمان خوارو بار جهانی، غذاهای آماده هشتاد درصد فروش مواد غذایی در جهان را تشکیل می دهند.

چه عوامل دیگری موثرند؟

عامل دیگر فشار زیست محیطی است که این جمعیت زیاد، روی کره زمین می آورد، و همچنین تاثیر تغییر آب و هوای جهان. در چین و آفریقای سیاه، بیابان زایی در حال گسترش است، در حالی که افزایش دفعات جاری شدن سیل و تغییر الگوی بارش همین حالا هم روی تولید محصولات کشاورزی تاثیر زیادی گذاشته است.

گرم شدن هوای زمین هم نقش موثری روی یکی دیگر از عوامل افزایش قیمت ها داشته: این که به جای مواد غذایی، سوخت نباتی کشت می شود. تولید اتانول تا سال 2010 حدود سی درصد از تولید ذرت آمریکا را به خود اختصاص خواهد داد و خاک موجود برای تولید مواد غذایی را محدود خواهد کرد. این باعث می شود که قیمت ذرت در بازارهای جهانی افزایش پیدا کند.

چه چاره ای می توان اندیشید؟

بسیاری از کشورها به مواد غذایی سوبسید می دهند و بانک جهانی نیز برای کمک به کشورهای فقیر تقاضای سوبسید محدود کرده است. برنامه جهانی غذا، وابسته به سازمان ملل متحد هم نیاز به 500 میلیون دلار دیگر دارد تا بتواند شکاف موجود در کمک های خوراکی خود به کشورهای فقیر را پر کند. آژانس های بین المللی کمک رسانی، در دراز مدت تقاضای پول بیشتر برای حمایت از تولید مواد غذایی در کشورهای در حال رشد کرده اند.

در حال حاضر تنها بخش کوچکی از کمک های خارجی صرف کمک به کشاورزان می شود، اما بانک جهانی می گوید که قصد دارد کمک های خود برای کشاورزی در آفریقا را به 800 میلیون دلار برساند.

احتمال دارد که بحران غذا توافق های دور بعدی گفتگوهای تجاری در دوحه را که محور آن کشاورزی است، دچار مشکل کند.