پل رینولدز گزارشگر امور بین المللی

	بیت المقدس از موضوعات اصلی است

ما مشغول بحث درباره چشم انداز نشست آناپولیس بودیم که قرار است هفته آینده برگزار شود و در آن اسرائیلی ها و فلسطینیان تعهد خود به رسیدن به یک موافقتنامه صلح را اعلام کنند.

اولین بار، ما در اواسط دهه 80 میلادی در بیت المقدس همدیگر را دیدیم و از آن زمان فراز و نشیب مذاکرات دو طرف را دنبال می کردیم.

طبیعی است که تجربه این همه مدت ما را خوشبین نمی کند.

اهداف آناپولیس

با آغاز تلاشی دیگر برای دستیابی به توافق نهایی، باید گفت قضیه بیشتر ایجاد تصور پیشرفت است تا بدست آوردن یک پیشرفت واقعی.

زمینه سازی برای کنفرانس صلح خاورمیانه

تردیدی نیست که در شهر آناپولیس (واقع در ایالت مریلند و مقر آموزشگاه نیروی دریایی آمریکا) کلماتی شیرین و شنیدنی بر زبانها رانده خواهد شد.

هدف از "دیدار" آناپولیس (که برای کم کردن از انتظارات، از اطلاق نام کنفرانس بر آن اجتناب شده است) تنها آغاز یک روند است و نه کامل کردن یک روند موجود.

تلاشهای پیشین برای ایجاد صلح بین فلسطینیان و اسرائیلی ها تنها به بی‌راهه منتهی شده است.

کمپ دیوید در سال 1978 بین اسرائیل و مصر صلح ایجاد کرد، که هر چند مهم، اما فلسطینیان را نادیده گرفت.

در سپتامبر سال 1993، دست دادن اسحاق رابین نخست وزیر اسرائیلی و یاسر عرفات، رهبر فلسطینیان در محوطه چمن مقابل کاخ سفید امیدهای فراوانی ایجاد کرد اما صلح، نه.

در تابستان سال 2000 بیل کلینتون رئیس جمهور وقت آمریکا، مواضع یاسر عرفات و اهود باراک، از نخست وزیران بعد از اسحاق رابین را از همیشه بیشتر به یکدیگر نزدیک ساخت، اما برطرف کردن اختلافات باقی مانده به یک طلسم تبدیل شد.

در سال 2003 گروه چهارگانه آمریکا، روسیه، اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد چاچوب توافقی را ندوین کردند که به نام "نقشه راه صلح خاورمیانه" شهرت یافت و قرار بود حرکت در مسیر تعریف شده در آن در سال 2005 به نتیجه برسد.

اما اکنون این سند هم در گوشه ای خاک می خورد.

مسائل

مسائلی که بر سر راه صلح مانع ایجاد می کنند هنوز تغییر نکرده اند. برای رسیدن به توافق نهایی، دو طرف باید بر سر موارد زیر موافقت کنند:

• تعیین مرزهای میان اسرائیل و کشور فلسطین
• آینده بیت المقدس
• مسئله شهرکهای اسرائیلی برپا شده در زمینهایی که اسرائیل در جنگ سال 1967 اشغال کرد
• "حق بازگشت" پناهجویان فلسطینی (و خانواده های آنها) به شهرها و روستاهایی که در جنگ 1948 از آن فرار کردند یا به زور بیرون رانده شدند

شواهد چندانی مبنی بر نزدیک شدن به توافق وجود ندارد.

در عوض بحثی جدید درباره تقاضایی از سوی اسرائیل مطرح شده است که در آن اسرائیل خواسته بعنوان "یک کشور یهود" شناخته شود.

این تقاضا برای اسرائیلی ها موضوعی بنیادی است اما فلسطینیان آنرا معادل با جواب رد به مسئله بازگشت پناهجویان قلمداد می کنند.

علتی برای امیدواری؟

شاید تنها دو دلیل برای امیدواری وجود داشته باشد.

دلیل اول، ترس از وقوع شرایط، یا چیزی بدتر است.

نشست آناپولیس را بعنوان راهی برای حمایت از میانه رو ها در دو طرف قلمداد می کنند.

استراتژی، نشان دادن این مسئله به فلسطینیان است که مذاکره می تواند نتیجه ای دربر داشته باشد و تشویق به مقابله جویی از سوی حماس در غزه راه پیشرفت نیست.

خطر اینجاست که اگر این استراتژی شکست بخورد، فلسطینیان هیچ چیزی در دست نخواهند داشت و اسرائیل هنوز در همان وضعیت "محاصره" ای است که کانر کروز اوبرایان، دیپلمات ایرلندی سازمان ملل متحد در سال 1986 آنرا اعلام کرد.

دلیل دوم درک بهتر این مسئله است که فلسفه پشت سر قرارداد اسلو و "نقشه راه صلح" می تواند اشتباه بوده باشد.

در این دو موافقتنامه تلاش شد ابتدا صلح و امنیت ایجاد شود و سپس توافق ایجاد شود.

تلاش برای ایجاد شرایط بهتر اشکالی ندارد و موضوعی است که تونی بلیر، در زمان نخست وزیری خود نیز سعی کرد در حوزه اقتصادی به آن دست یابد.

اما بدون یک توافق نهایی، لزوما صلح و امنیتی هم ایجاد نخواهد شد.

امنیت به توافق منجر نمی شود، بلکه این توافق است که امنیت را در پی خواهد داشت.

در نتیجه موضوعات پیچیده را باید اول حل کرد.

هرچند در انجام چنین کاری به شدت تاخیر شده است.