احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل خاورمیانه

نبیه بری رئیس مجلس لبنان، نمایندگان مجلس این کشور را دعوت کرده است که فردا (سه شنبه، 25 سپتامبر) برای انتخاب جانشین امیل لحود رئیس جمهور کنونی لبنان تشکیل جلسه دهند.

مدت ریاست جمهوری در لبنان شش سال است، اما تحت فشار دولت سوریه، مجلس لبنان در سال ۲۰۰۴ میلادی با اصلاح قانون اساسی، مدت ریاست جمهوری آقای لحود را سه سال تمدید کرد، موضوعی که با اعتراض رفیق حریری نخست وزیر فقید لبنان روبرو شد و زمینه یک بحران سیاسی مزمن را در این کشور کوچک فراهم آورد.

درخواست دولت آقای سنیوره برای تشدید اقدام های امنیتی در اطراف مجلس لبنان، در نگرانی جناح طرفدار دولت از انجام عملیات تروریستی به منظور اخلال در روند انتخاب رئیس جمهور جدید ریشه دارد.

پس از ترور رفیق حریری در اوایل سال ۲۰۰۵ چندین عملیات انفجاری در لبنان رخ داده که هدف همه آنها چهره‌ های سیاسی مخالف سوریه از جمله چهار نماینده مجلس لبنان بوده است.

در آخرین نوع از این عملیات، چهار شنبه گذشته، آنطوان غانم نماینده حزب راستگرای فالانژ هدف انفجار بمب قرار گرفت و به همراه جمعی از شهروندان لبنانی، جان خود را از دست داد.

طرفداران دولت لبنان، انفجارها را به نیروهای امنیتی سوریه نسبت می ‌دهند، اتهامی که از سوی سوریه تکذیب شده است.

با این حال، هدف قرار دادن نمایندگان موافق دولت آقای سنیوره در مجلس لبنان، سبب بروز این نگرانی در بین طرفداران دولت شده است که مقصود اصلی از این کشتارها، از اکثریت انداختن حامیان دولت در مجلس و جلوگیری از انتخاب رئیس جمهور جدید از سوی آنان است.

مجلس لبنان دارای ۱۲۸ عضو است که ۶۸ تن از آنها حامی دولت آقای سنیوره و ۵۸ تن از آنان نیز عضو گروههای مخالف دولت هستند.

طبق قانون اساسی لبنان، رئیس جمهور این کشور باید با رای اکثریت دو – سوم نمایندگان مجلس برگزیده شود و اگر این نصاب به دست نیاید در دور دوم، رای اکثریت مطلق (نصف + یک) نمایندگان برای انتخاب رئیس جمهور کافی است.

گروه های مخالف دولت لبنان به رهبری حزب ‌الله، تفسیر دیگری از قانون اساسی ارائه می ‌کنند و رای موافق دو – سوم نمایندگان برای انتخاب رئیس جمهور را ضروری می ‌دانند.

در واقع اختلاف عمیق سیاسی بین دولت و جناح مخالف آن و بخصوص رویکرد متضاد آنها برای تعیین رئیس جمهور جدید، جلسه فردای مجلس لبنان را به غایت حساس کرده است.

گروههای مخالف دولت از آن بیم دارند که اکثریت مجلس با انتخاب رئیس جمهور همسوی کابینه آقای سنیوره، زمام امور کل دستگاه دولت را در اختیار خود گیرد و موقعیت نیروهای حامی سوریه در لبنان را به خطر اندازد.

از همین رو، جناح مخالف دولت که ائتلافی از حزب‌الله، امل و جنبش میهنی آزاد لبنان به رهبری ژنرال میشل عون است، اصرار دارد که رئیس جمهور جدید باید از طریق اجماع نمایندگان موافق و مخالف دولت انتخاب شود.

محمد رعد از رهبران حزب‌الله تهدید کرده است که اگر تا روز سه شنبه برای انتخاب رئیس جمهور تازه اجماعی صورت نگیرد، ۱۴ نماینده عضو فراکسیون حزب‌الله، از حضور در مجلس خودداری خواهند کرد.

گروههای مخالف دولت از آن بیم دارند که اکثریت مجلس با انتخاب رئیس جمهور همسوی کابینه آقای سنیوره، زمام امور کل دستگاه دولت را در اختیار خود گیرد و موقعیت نیروهای حامی سوریه در لبنان را به خطر اندازد

قاعدتا عدم حضور فراکسیون حزب‌الله در نشست مجلس، مانع از تشکیل آن نخواهد شد، اما بسیار بعید است که حزب‌الله بدون توافق با هم پیمانان خود در جناح مخالف دولت، نسبت به حضور یا عدم حضور نمایندگان خود در نشست مجلس تصمیم بگیرد.

این در حالی است که نبیه بری رئیس مجلس لبنان در آخرین ساعات مشرف به برگزاری نشست مجلس همچنان می ‌کوشد تا توافق موافقان و مخالفان دولت را بر سر یک چهره اجماعی به دست آورد، کوششی که نسبت به موفقیت آن تردید عمیق وجود دارد.

به هر حال، اگر مجموعه گروههای مخالف دولت از شرکت در نشست فردای مجلس خودداری کنند، مجلس به حد نصاب قانونی نخواهد رسید و از انتخاب رئیس جمهور باز خواهد ماند.

در آن صورت، دو جناح رقیب در لبنان به لحاظ قانونی دو ماه فرصت دارند که یا در مورد یک چهره مورد قبول دو طرف توافق کنند و یا اینکه وارد مرحله ‌ای بسیار خطرناک از بن بست سیاسی در کشورشان شوند.

اما اگر نشست روز سه شنبه مجلس به نصاب قانونی برسد، باز هم در مورد اینکه قادر به انتخاب رئیس جمهور تازه شود، تردیدهای جدی وجود دارد.

هنوز شخصیتی که دو طرف بتوانند بر سر ریاست جمهوری او به توافق برسند مطرح نشده است.

از جناح مقابل دولت، میشل عون نامزد ریاست جمهوری شده است، اما او علاوه بر آنکه با مخالفت حامیان دولت روبروست، هنوز حمایت رسمی حزب ‌الله و امل را هم پشت سر خود ندارد.

از جناح حامی دولت نیز چند نفر نامزد ریاست جمهوری شده‌ اند که مهمترین آنها، نسیب لحود است. وی هم ضمن روبرو شدن با مخالفت شدید جناح مخالف دولت، هنوز کاندیدای رسمی جناح دولت محسوب نمی ‌شود.

بحران سیاسی لبنان پیچیده تر از آن است که بر مبنای قوانین آن کشور قابل حل باشد. مسلما عدم انتخاب رئیس جمهور و یا انتخاب آن با رای اکثریت مطلق، بر پیچیدگی بحران این کشور می ‌افزاید

با این همه، تشکیل جلسه مجلس در روز سه شنبه، می‌تواند حامیان دولت را نسبت به انتخاب رئیس جمهور در مرحله دوم رای گیری با رای اکثریت مطلق نمایندگان دلگرم کند.

اما آیا نبیه بری به عنوان رئیس مجلس اجازه خواهد داد که نشست مجلس برای انتخاب رئیس جمهور بر اساس رای نصف + یک نمایندگان ادامه یابد و یا نشست دیگری با همین حد نصاب در فرصت قانونی برگزار شود؟

در هر حال، بحران سیاسی لبنان پیچیده تر از آن است که بر مبنای قوانین آن کشور قابل حل باشد. مسلما عدم انتخاب رئیس جمهور و یا انتخاب آن با رای اکثریت مطلق، بر پیچیدگی بحران این کشور می ‌افزاید و لبنان را در معرض بی ثباتی بی سابقه ‌ای قرار می ‌دهد و این در حالی است که انتخاب رئیس جمهور بر مبنای توافق دو جناح رقیب نیز کار سهل و آسانی به نظر نمی ‌رسد.