شهریار رادپور

	آقای براون در همین دو هفته نشان داد که می خواهد پیش از آغاز تعطیلات تابستانی پارلمان استقلال عمل خود را در عرصه های مختلف سیاست دولت تثبیت کرده باشد

اگرچه که او در ماه های پایانی رهبری تونی بلر گوشه هایی از مخالفت خود با بعضی از مواضع نخست وزیر سابق را عیان کرده بود ولی به هر حال 10 سال در صدر وزارت دارایی همان دولت بودن جای چندانی برای تغییر سریع نمی گذاشت.

اما آقای براون در همین دو هفته نشان داد که می خواهد پیش از آغاز تعطیلات تابستانی پارلمان استقلال عمل خود را در عرصه های مختلف سیاست دولت تثبیت کرده باشد.

کشف برنامه بمب گذاری ها در لندن و گلاسگو در اولین روزهای آغاز کار آقای بروان، فرصتی شد برای اعلام نخستین نگرش های تازه در برخورد با مسائل به ارث رسیده، و مهمترین آن عدم اشاره گوردون براون به اصطلاح "جنگ با تروریسم " بود، که تونی بلر مرتب به آن اشاره داشت، و زود معلوم شد که حذف آن تصادفی نبود.

دریادار سر آلن وست، فرمانده سابق نیروی دریایی که گوردون براون پست جدید وزیر امنیت را به او سپرد در مصاحبه ای گفت که هیچوقت از این اصطلاح راضی نبود چون معانی دیگری از آن استنباط شد که به ایجاد فضای مسالمت آمیز کمکی نکرد و خوشحال است که دولت جدید مساله را به شیوه ای دیگر می بیند.

نشانه های تغییر

نشانه جدیدتر اینگونه تغییر موضع تدریجی در سخنان داگلاس الکساندر، وزیر کمکهای خارجی دولت در آمریکا دیده شد. آقای الکساندر که اولین وزیر دولت جدید بریتانیا بود که در آمریکا سخنرانی می کرد گفت قدرت یک کشور را با توانایی سازندگی آن باید اندازه گرفت و نه قدرت تخریبی اش. تاکید دیگر وزیر بریتانیایی بر اصل احترام به قوانین بین المللی برای حل مسائل بود، آنهم بوسیله نهاد هایی مثل سازمان ملل متحد.

گوردون براون در اولین مصاحبه تلویزیونی خود نیز بعنوان نخست وزیر گفت خطر تروریسم بسیار جدی است و باید در سطح جهان با آن برخورد شود ولی در این مبارزه باید دلها و اذهان مخالفان را هم بدست آورد و ما باید بین اعضاء معتدل و میانه رو جامعه و شمار اندک تندروها تفاوت قائل شویم.

در این سخنان آقای براون از اشاره به اسلام و تندروهای اسلامی خودداری کرد. نکته ای که پس از آزادی آلن جانستون، خبزنگار بی بی سی در غزه که با کمک و دخالت جنبش فلسطینی حماس عملی شد، بیشتر جلب نظر کرد.

دیوید میلیبند، وزیر جدید امور خارجه، ضمن ابراز خوشنودی دولت از آزادی آلن جانستون از اسارت گروگان گیرها رسما از کمک خالد مشعل، رهبر سیاسی جنبشی که دولت تونی بلر تماس با آنرا تحریم کرد، قدردانی نمود.

انتقاد دیگری که مخالفان درگیر شدن بریتانیا در جنگ عراق به دولت تونی بلر داشتند نحوه توجیه قانونی و بعد تصمیم گیری برای مداخله نظامی بود. جک استرا، وزیر جدید دادگستری و اصلاح قانون اساسی که در زمان حمله به عراق وزیر امور خارجه و مدافع آن بود، اکنون می گوید توجیه قانونی اقدام نظامی بر اساس اطلاعات محرمانه باید شفاف تر و شور آن در مجلس کاملتر باشد.

تهدیدات تروریستی و موضع بریتانیا

با این وجود، گوردون براون هنوز وجود ارتباط بین تهدیدات تروریستی در این کشور با سیاست خاورمیانه ای دولت را رد می کند و می گوید "ما خواستار صلح و امنیت در عراق و افغانستان و همچنین پیشرفت در مذاکرات صلح بین فلسطینیان و اسرائیل هستیم، ولی با رهبر هر دولتی که صحبت کرده ام همه خطر تروریسم را تهدیدی جهانی می بینند که به واقعه خاصی ارتباط مستقیم ندارد."

درباره تعیین تاریخی برای خروج نیروهای بریتانیا از عراق، پاسخ نخست وزیر جدید همان است که تونی بلر می داد یعنی که برنامه خروج تدریجی آنها مطابق برنامه ادامه دارد اما دولت عراق را نباید تا استقرار امنیت در آن کشور تنها گذاشت.

	تردیدی نیست که آقای براون بدون مشورت نزدیک با دولت جورج بوش در آمریکا درباره خروج کامل ارتش این کشور از عراق تصمیم نهائی خود را نخواهد گرفت،

تردیدی نیست که آقای براون بدون مشورت نزدیک با دولت جورج بوش در آمریکا درباره خروج کامل ارتش این کشور از عراق تصمیم نهائی خود را نخواهد گرفت، ولی نگاهی به بعضی انتصابات در دولت جدید گویای نظر واقعی او درباره کل ماجرای مداخله نظامی در عراق است.

پست جدید در وزارت خارجه بریتانیا

چشمگیرترین نمونه ایجاد پست جدید معاون امور آسیا، آفریقا و سازمان ملل در وزارت امور خارجه بریتانیا است و سپردن آن به سر مارک مالوک براون، معاون کوفی عنان، دبیر کل سابق سازمان ملل که پس از بی اعتنایی آمریکا و بریتانیا به نقش قانونی شورای امنیت برای اعلان جنگ، حمله به عراق را غیر قانونی خواند.

درباره مدت استقرار ارتش در افغانستان که شمار بیشتری از نیروهای بریتانیا را به خود اختصاص داده ، گوردون براون ظاهرا توصیه سفیر جدید خود در کابل را پذیرفته که حضور بریتانیا برای چند دهه ضروری خواهد بود.

در آخرین سال های دولت تونی بلر، روابط با ایران به سردترین حد خود بعد از ماجرای کتاب سلمان رشدی در اواخر دهه 1980 رسید.

بریتانیا و ایران

اختلافات اصلی، یکی درباره فعالیت هسته ای ایران و دیگری ادعای بریتانیا مبنی بر کمک های تسلیحاتی و آموزشی ایران به پیکارجویان شیعه در جنوب عراق مسائلی نیست که با تغییر دولت در لندن به سادگی رفع شدنی باشد.

با این وجود، حکومت ایران که تونی بلر را همواره دنباله رو سیاست جورج بوش، رئیس جمهوری آمریکا می دانست از تغییر دولت در لندن استقبال کرد و در انتظار مشاهده تغیرات احتمالی در لحن و محتوی نشست.

دیوید میلیبند، وزیر جدید امور خارجه در اولین مصاحبه خود که با روزنامه فایننشال تایمز بود گفت موضع سخت بریتانیا در قبال ادامه فعالیت هسته ای ایران تغییر نخواهد کرد و دولت جدید آماده است تا در قطعنامه ای جدید در شورای امنیت از اعمال تحریم های شدیدتر سازمان ملل حمایت کند.

آقای میلیبند که جوانترین وزیر امور خارجه بریتانیا در سه دهه اخیر (از پیش از انقلاب ایران) است گفت ایران حق دارد که کشوری ثروتمند و امن باشد اما حق ندارد به یک مسابقه تسلیحات هسته ای در منطقه دامن بزند. ا

گرچه در این مصاحبه، آقای میلیبند حاضر نشد حرف دو سال پیش جک استرا، وزیر پیشین امور خارجه را تکرارکند که مداخله نظامی در ایران را غیر قابل تصور و فکری احمقانه خوانده بود ولی در زمانی که حتی در آمریکا کمتر صاحب نظری امکان وقوع آنرا جدی می گیرد باید خودداری وزیر امور خارجه بریتانیا از تکرار انکار قبلی را به حساب این عرف جا افتاده در دنیای سیاست گذاشت که هیچ کشوری امکان مداخله نظامی برای حفظ منافع خود را هرگز انکار نمی کند.

افزون بر آن، اطمینان خاطر گوردون براون به بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل، در لندن که اگر در آینده مساله ای مانند عراق تکرار شود، بریتانیا مداخله نظامی را فقط با تایید شورای امنیت موجه خواهد دانست گویای قبول عواقب منفی است که از روش دولت سابق به جای مانده است.

اگر آقای براون، آنطور که گفته درصدد در پیش گرفتن سیاست خارجی مستقلتر از دیپلماسی واشنگتن در خاورمیانه باشد، برای مشاهده هر تحولی در موضع بریتانیا در قبال برنامه های هسته ای ایران باید منتظر نزدیکی بیشتر لندن به مواضع دولت های اتحادیه اروپا بود.

در مورد عراق نیز حمایت ضمنی دولت بریتانیا از جلب همکاری کشورهای همجوار برای ایجاد نظم و امنیت در عراق را می توان زمینه ای برای پیشرفت دید. اما با آغاز تعطیلات تابستانی پارلمان بریتانیا، فعلا در انتظار تحولاتی خبر ساز نمی توان بود.