تحلیلگران می گویند که این جنگ اسرائیل را به یک قدرت اشغالگر تبدیل کرد.

در روز پنجم ژوئن ۱۹۶۷ چه اتفاقی افتاد؟

در این روز اسرائیل با این اعتقاد که سه کشور مصر، اردن و سوریه سرگرم طرح ریزی برای هجوم به اسرائیل بودند، علیه این سه کشور دست به حمله ای پیشگیرانه زد.

بعدها اسرائیلی ها این جگ را "جنگ شش روزه" نامیدند چرا که در مدت تنها شش روز اسرائیل توانست در خاک این سه کشور پیشروی کند و در پایان این حمله مساحت زمینهای تحت اختیار خود را سه برابر کند.

بلندیهای جولان در سوریه از جمله این اراضی بود. اکنون که چهار دهه از آن تاریخ گذشته، نیروهای اسرائیل هنوز در جولان هستند. در این مدت، کوششهای بسیار برای برقراری توافقی میان اسرائیل و سوریه به منظور جایگزین کردن زمین با صلح به جایی نرسید.

گزارشی با فیلمهای آرشیوی از آنچه در جنگ شش روزه گذشت

ملک حسین که در آن هنگام پادشاه اردن بود درباره تصرف کرانه غربی گفت: "رفتار آنها با سربازان و غیرنظامیان ما آشکارا مانند رفتار مهاجمان وحشی بود."

در جریان جنگ، اسرائیلی ها بیت المقدس شرقی، غزه و شبه جزیره سینا در مصر را نیز تصرف کردند.

چرا این جنگ همچنان مهم است؟

راجر هاردی تحلیلگر بی بی سی در امور خاورمیانه می گوید که اعراب و اسرائیلی ها و بقیه دنیا هنوز هم با پیامد های جنگی که در ژوئن سال ۱۹۶۷ درگرفت سروکار دارند.

راجر هاردی می گوید: "جنگ با پیروزی فوق العاده ای برای اسرائیل و شکست تحقیرآمیزی برای عربها همراه بود. باید به خاطر داشته باشیم که در آن هنگام از عمر حکومت یهودی کمتر از دودهه می گذشت. با این حال ارتش این دولت توانست تنها در عرض شش روز نیروهای مسلح سه کشور عربی را شکست بدهد."

راجر هاردی می افزاید: "به این ترتیب اسرائیل قدرت نظامی خود را به رخ کشید و در عین حال اراضی تحت کنترل خود را به شدت گسترش داد و صحرای سینا، باریکه غزه، بلندیهای جولان و کرانه غربی را تصرف کرد. در این میان تصرف بیت المقدس شرقی جنبه نمادین مهمی داشت و به این ترتیب اسرائیل بر تمام این شهر مقدس مسلط شد."

پیامد جنگ چه بود؟

راجر هاردی می گوید: "این جنگ ماهیت رویارویی اعراب و اسرائیل و همینطور کوششهایی را که برای صلح میان آنها انجام می شد، تغییر داد."

به گفته راجر هاردی ماهیت این تغییرات رفته رفته نمایان شد. اول آنکه رویای یک سرزمین متحد عربی از اقیانوس آرام تا خلیج فارس رنگ باخت و این برای قهرمان وحدت عربی یعنی جمال عبدالناصر رهبر مصر ضربه سنگینی بود.

به گفته این تحلیلگر شکست اعراب آرمان وحدت عربی را از درون تهی کرد. اما بسیاری نیز بر این اعتقادند که آنچه امروزه "تجدید حیات اسلام" در خاورمیانه نام گرفته، از نتایج این جنگ بود و اسلامگرایان پرچمی را که از دست ملی گرایان به خاک افتاده بود، در دست گرفتند.

آیا جنگ به نفع اسرائیل تمام شد؟

تحلیلگران می گویند که این جنگ اسرائیل را به یک قدرت اشغالگر تبدیل کرد. بعد ها ذر اسرائیل بر سر اینکه آیا باید اراضی اشغالی را حفظ کرد یا نه دودستگی پدید آمد. طرفداران "عمق استراتژیک" معتقد بودند که دفاع از مرزهای سابق اسرائیل مشکل بود. آنها صحرای سینا، کرانه غربی و بلندیهای جولان را منطقه حایل می دانستند.

اما اردوگاه صلح طلبان اسرائیل معتقد بود که حضور نیروهای آن کشور در سرزمینهای فلسطینی نشین برای این نیروها به اندازه فلسطینی ها بد است. آنها معتقد بودند که پس دادن این اراضی با مذاکره، به نفع هردو طرف است.

و حالا پس از چهل سال وضع چگونه است؟

اسرائیل صحرای سینا را به موجب توافق کمپ دیوید که در سال ۱۹۷۸ با میانجیگری جیمی کارتر رئیس جمهور وقت آمریکا انجام شد؛ پس داده و نوار غزه به دنبال عقب نشینی داوطلبانه اسرائیل در سال ۲۰۰۵ توسط فلسطینی ها اداره می شود.

البته اسرائیل حضور خود را در غزه و جولان ادامه می دهد و همچنان بیت المقدس را "پایتخت ابدی و یکپارچه " خود می داند. البته برای این امر بهایی هم پرداخته است.

راجر هاردی می گوید: "از آن زمان تاکنون دو انتفاضه فلسطینی به راه افتاده که نشان می دهد مردم عادی در فلسطین با حضور همیشگی اسرائیل در سرزمینهای اشغالی موافق نیستند. ادامه کشمکش باعث کاهش حمایت از اسرائیل بخصوص در اروپا شده است. بعضی اسرائیلی ها هم از آن بیم دارند که سرانجام روزی تعداد فلسطینی ها در سرزمینهای اشغالی بر شمار اسرائیلی ها فزونی بگیرد."

به گفته این تحلیلگر شاید یکی از دلایلی که باعث شد تا آریل شارون نخست وزیر پیشین اسرائیل تصمیم بحث انگیز تخلیه یکجانبه غزه را در سال ۲۰۰۵ بگیرد، همین بود.