سپيده زرين‌ پناه در استکهلم

	اين مراسم در ساختمان خانه کنسرت استکهلم با اجرای موسيقی ارکستر فیلارمونيک سلطنتی آغاز شد

در اين مراسم که راس ساعت چهار و نيم عصر (به وقت محلی)، در ساختمان خانه کنسرت konsert hus استکهلم با اجرای موسيقی ارکستر فیلارمونيک سلطنتی آغاز شد، برندگان جايزه نوبل وارد سالن مراسم شدند و مارکوس استروک، سخنگوی بنياد نوبل به آنها خوشامد گفت و سپس شرحی از زندگی آلفرد نوبل را برای حاضران در مراسم قرائت کرد.

هرکدام از برندگان را يک پروفسور به حضار معرفی می‌کرد و سپس از پادشاه سوئد دعوت می ‌شد تا برای اعطای جوايز به روی سن برود و ديپلم، تقديرنامه، مدال و مبلغ جايزه (۱۰ ميليون کرون سوئد) را شخصا به دست برندگان جايزه نوبل بدهد.

اهدای جوايز نوبل با اعطای جايزه فيزيک شروع شد و پروفسور "پر کارلسون"، دو برنده جايزه فيزيک را معرفی کرد.

"جان سی. ماتر" و "جورج اف. اسموت"، برندگان نوبل فيزيک به طور مشترک بودند. آکادمی نوبل، اعطای جايزه به اين دو دانشمند را "برای کار مشترک آنها که به مراحل اول شکل گيری جهان می نگرد و تلاش می کند تا اطلاعاتی درباره منشا کهکشان ها و ستارگان به دست بياورد" اعلام کرد.

برنده نوبل شيمی را پروفسور "لارش تل‌آندر" معرفی کرد. "راجر دی. کورنبرگ"، برنده نوبل شيمی است که آکادمی نوبل علت انتخاب او را "چگونگی عملکرد سلول‌ها در کسب اطلاعات از ژن‌ها برای توليد پروتئين‌ها، اعلام کرد.

برنده نوبل پزشکی را پروفسوری از انستيتو کارولينسکای سوئد معرفی کرد. "آندروزی فاير" و "کرگ سی ملو" به طور مشترک برنده اين جايزه بودند. آنها نوبل را به خاطر "کشف چگونگی کنترل ژن‌ها در سلول‌های زنده" دريافت کردند.

اورهان پاموک، برنده نوبل ادبیات امسال را "هوراس انگدال"، سخنگوی اکادمی سوئد معرفی کرد.

آکادمی‌نوبل، علت انتخاب پاموک را چنين اعلام کرده بود: "پاموک در جست ‌و جوی روح سرگردان زادگاهش، استانبول، به نمادهای تازه‌ای از تقابل و تعامل فرهنگ‌ها دست يافته‌است."

برنده نوبل اقتصاد را پروفسور "برتيل هرم لوند" معرفی کرد. اين جايزه برای توضيح چگونگی ارتباط متقابل دستمزدها، بيکاری و تورم، به "ادموند اس.‌فلپس" استاد ۷۳ ساله دانشگاه‌کلمبيا اعطا شد.

جايزه نوبل اقتصاد در سال 1968 به ياد آلفرد نوبل توسط بانک سوئد بنيان گذاشته شد. اين جايزه از سوی اين بانک به برنده اهدا می شود.

جايزه صلح، همزمان با ديگر جوايز در مراسمی جداگانه و در دانشگاه شهر اسلو، پايتخت نروژ به "محمد يونس"، اهل بنگلادش اعطا شد.

تاریخچه نوبل

از سال ۱۹۰۱ تا کنون، بيش از ۷۷۰ جايزه نوبل، به پژوهشگران رشته‌های مختلف، اهدا شده است. با چنین تاریخچه‌ای، اگرچه برخی از برندگان آن، از جمله "ژان پل سارتر" برنده نوبل سال ۱۹۶۴ و "لودوک ‌تو" برنده نوبل سال ۱۹۷۳، به سياست و روش بنياد نوبل انتقاد کردند و جايزه را نپذيرفتند، اما نوبل، امروزه يکی از جاذبه‌های توريستی شهر استکهلم به شمار می‌آيد.

مراسم اهدای جوايز نوبل هر ساله ساعت چهار و نیم عصر، در ساختمان خانه کنسرت konsert hus که دقيقاً در مرکز شهر و در کنار ميدان Hotörget قرار دارد، برگزار می‌شود. گفته می‌شود اين ساختمان به توصيه اسکار دوم (۱۹۰۷-۱۸۲۹)، نوه "ژان باپتيست برنادت"، پادشاه فرانسوی تبار و موسس سلسله برنادوت در قرن هیجدهم بنا شده است.

اين ساختمان آبی رنگ مربع شکل را که در مرکز شهر قرار دارد، از چهار سو مشرف به خيابان است و به سادگی شناسايی می‌شود، "ايوار تنگبوم"، معمار سوئدی، ساخته است. ايوار، گذشته از معماری، مجسمه‌سازی چيره‌دست نيز بود. نمونه ‌ای از کار او در کنار راه پله‌های يکی از درهای ورودی خانه کنسرت نصب شده است.

خانه کنسرت، به بهانه کنسرت رسمی فلارمونيک ساخته شده است، اما سالن‌های مختلفی دارد که در طول سال در اختيار دیگر گروه‌های موسيقی نیز قرار می‌گيرد.

خانه کنسرت

	ارکستر فلارمونيک سوئد هر ساله ۱۰۴ برنامه در خانه کنسرت اجرا می‌کند

مراسم اهدای جايزه نوبل، البته به جز جایزه صلح که همزمان با دیگر جوایز در مراسمی جداگانه در دانشگاه شهر اسلو، پایتخت نروژ به فرد برگزیده اعطا می شود، در سالن بزرگ خانه کنسرت برگزار می‌شود. در اين مراسم، پادشاه سوئد، "کارل گوستاو شانزدهم"، ديپلم، تقديرنامه، مدال و مبلغ جايزه (10 میلیون کرون سوئد) را به دست برندگان می‌دهد.

"مدال نوبل "فيزيک"، "شيمی"، "فيزيولوژی و پزشکی" و "ادبيات"، توسط مجسمه‌ساز و کليشه‌ ساز معروف سوئدی، "اريک ليندبرگ" و مدال نوبل "صلح"، توسط مجسمه‌ ساز نروژی، "گوستاو ويگلند" طراحی شده است.

در يک طرف مدال صلح، سه پيکره برهنه انسانی با دست‌های حلقه شده، دايره‌ای تشکيل داده‌اند. روی هرکدام از چهار مدال ديگر، در يک سو تصويری از نوبل و در سوی ديگر علاوه بر سالروز تولد و مرگ نوبل، تصوير اختصاصی مرتبط با موضوع جايزه حک شده است. از جمله روی مدال ادبیات، طرح مردی در حال نوشتن و زنی در حال نواختن موسیقی؛ و روی مدال فیزیولوژی و پزشکی، پیکره زنی با یک جام و دختربچه‌ای در کنار او نقش شده است.

مبلغ جايزه نوبل بر اساس سود ثروت آلفرد نوبل تامين می ‌شود، و به همین دلیل رقم آن هر سال تغيير می‌کند.

گفته می شود اسکار دوم، در آغاز فعاليت جايزه نوبل، مخالف سرسخت اهدای جايزه نوبل به غير سوئدی‌ها بود. گرچه‌ او فرانسوی ‌تبار و دارای ريشه غير سوئدی بود، اما چنين فکر می‌کرد که بهتر است چنین سرمايه ای از کشور خارج نشود. او پس از آنکه به آثار تبليغاتی شگرف اين جايزه پی می برد با اعطای آن به غير سوئدی ها موافقت می ‌کند.

پس از برگزاری مراسم و اجرای موسيقی در خانه کنسرت، ميهمانان در ساعت 7 شب، برای صرف شام به "خانه‌ شهر" يعنی شهرداری استکهلم می ‌روند که به "ساختمان نوبل" شهرت دارد.

ساختمان نوبل

	ساختمان شهرداری با نمای آجری اش از ساختمان‌های چشمگير شهر است

ساختمان نوبل در کنار درياچه "مالار" قرار دارد. از آن‌جا با قايق می توان به قصر دروتنينگ‌هلم رفت که طی قرون متمادی قصر تابستانی خاندان سلطنتی سوئد بوده و در حال حاضر، اقامتگاه دائمی خانواده سلطنتی اين کشور به شمار می ‌آيد.

ساختمان شهرداری به دليل نمای آجری آن با رنگ قهوه‌ای سوخته، از ساختمان‌های چشمگير شهر است. ساختمانی مستطيل شکل با دو برج قهوه‌ای بلند که از دو سو هم‌ جوار با درياچه است و "راگنر اوستبری" يکی از معماران مشهور سوئد آن را ساخته است. ساخت اين ساختمان که ۱۸ ميليون کرون سوئد (دو ميليون و ۶۴۴ هزار دلار) هزينه آن شده، ۱۲ سال طول کشيده است.

هنگامی که ميهمانان از خانه کنسرت به ساختمان شهرداری می‌روند، با حدود ۵۰۰ گارد تشريفات در خیابان مقابل آن، و هم‌چنين با پيش‌آهنگ‌‌هایی رو به رو می شوند که در داخل حياط شهرداری، با مشعل‌های روشنی در دست ايستاده اند.

تالاری که مراسم شام نوبل در آن برگزار می‌شود، "تالار آبی" ناميده می شود که در سال ۱۹۲۳ افتتاح شده و ويژه همين مراسم است.

تالار آبی، آبی نيست، بلکه قرار بوده به رنگ آبی باشد. معمار ساختمان در نقشه‌ ای از پيش طراحی شده نام آبی را بر آن گذاشته بود اما پس از اتمام ساخت آن، شيفته نمای آجری قهوه‌ای سوخته آن می‌شود که معروف به "آجر راهبان" است. پس تغيير عقيده می‌ دهد اما نام آبی بر آن می ‌ماند. سالن آبی هر سال در تاريخ ۱۰ دسامبر ميزبان ميهمانان نوبل است و بزرگ ‌ترين ارگ اروپای شمالی با ده هزار لوله صوتی در آن کار گذاشته شده است.

ضيافت شام

نوبل که در سال ۱۸۹۶ در ۵۳ سالگی درگذشت، يک سال قبل از مرگش وصيت‌نامه حیرت انگیزی را امضا کرده بود که سال ها پس از مرگش، چند تن از بستگان خود را در حسرت و حیرت و نارضایتی غرق کرد. او نوشته بود: "تمام دارايی ام طبق آنچه درپی می آيد تقسيم شود .

اين سرمايه به شکل اوراق بهادار معتبر توسط کارگزارانم از طريق تأسيس يک صندوق به عنوان جايزه سالانه به کسانی اعطا شود که طی سال گذشته خدمت بزرگی به جامعه انسانی انجام داده باشند."

نوبل تاکيد کرده بود که دارايی ۳۱ ميليون کرونی او بايد به صورت وجه نقد درآيد و درآمد حاصل از آن هرساله به صورت جايزه ميان سوئدی ها و غير سوئدی هايی که در سال قبل منشاء بزرگ ‌ترين فايده برای بشر بوده‌ اند تقسيم شود.

در وصيت‌نامه‌ نوبل آمده که اين جايزه بايد به نحو شايسته ‌ای به افراد برگزيده اهدا شود. وی بر برگزاری ضيافت شام نيز تاکيد کرده بود. در حال حاضر، اين میهمانی شام، به ضيافتی مثال‌ زدنی در جهان تبديل شده است.

ميهمانی شام نوبل، خيلی بيش ‌تر از مراسم اهدای جوايز آن در رسانه‌ها بحث‌ انگيز است و جزئیات آن، از جمله مقرراتی که میهمانان باید در پوشیدن لباس رعایت کنند، تک به تک توسط خبرنگاران پیگیری می شود. از لباسی که ملکه قرار است در این مراسم بپوشد، گرفته تا موضوع بی اهمیتی چون شال تافته‌ای که قرار است، پرنسس ويکتوريا از آن استفاده کند مورد توجه رسانه‌ها قرار می گیرد.

مطبوعات از چند روز پیش از مراسم، پرسش‌هایی چون "امسال سر ميز شام، چه کسی در مقابل پادشاه يا ملکه خواهد نشست؟" يا "بالاخره، شام اشرافی مراسم نوبل چه خواهد بود؟" را در گزارش‌های خود در مورد این برنامه فرهنگی مطرح می‌کنند.

در سال گذشته، به صدا در آمدن زنگ تلفن همراه نخست وزير سابق سوئد، "يوران پرشون" که در کنار پرنسس ويکتوريا نشسته بود در روزنامه‌ها باعث مزاح شده بود. از ديگر موضوعات پر سر و صدا، دسر بستنی است که هر سال با رقص نور و موسیقی در مراسم سرو می‌ شود.

عذاب وجدان

رسانه ها حتی به جزئياتی چون گل‌های مراسم نوبل نيز توجه بسزايی می کنند. آلفرد نوبل شش سال پايانی عمر خود را در شهر "سان ‌رمو" در ايتاليا گذراند. شهرداری این شهر به احترام آلفرد نوبل، هر سال گل‌های مورد نياز مراسم نوبل را به اين جشن اهدا می ‌کند. امسال قرار است اين گل‌ها با گل‌های سفيد سوئد vitalavar، blåbärsris و سبزه‌های جنگلی ترکيب شود. ايتاليايی ‌ها سالانه ده هزار شاخه گل، و پنج هزار برگ سبز برای تزئين آن‌ها به سوئد می ‌فرستند.

در جشن مراسم نوبل، حدود ۱۳۰۰ نفر به عنوان ميهمان شرکت، و برای تهيه شام آن ۲۰ آشپز فعاليت می‌کنند. ۶۳ ميز در سالن آبی وجود دارد که ۴۷۰ متر روميزی کتانی، سرويس چينی هفت هزار پارچه، و پنج هزار ليوان و گيلاس شراب، و ده هزار کارد و چنگال روی آن قرار می‌گيرد.

	يک طرف مدال صلح نوبل، تصوير آلفرد نوبل و طرف ديگر سه پيکره برهنه انسانی حک شده است

در اين ضيافت، ۲۰۰ پيشخدمت از ميهمانان پذيرايی می‌کنند و هر ميهماندار، به ۱۰ ميهمان سرويس می‌دهد. گفته می ‌شود بسياری از اين ميهمانداران حدودا در ۲۰ دوره از مراسم نوبل حضور داشته ‌اند. پيشخدمت غذا، کت سفيد بر تن می ‌کند و شلوار و کفش سياه می پوشد. او دستمال سفره را با دست چپ پشت خود نگاه می‌ دارد.

پيشخدمت شراب، کت ارغوانی می ‌پوشد و کفش و شلوار مشکی و دستمال را بر ساعدش می‌اندازد. او بطری‌ های شراب را با آداب خاصی در دست نگه می‌ دارد: دو بطری در دست چپ و يک بطری در دست راست.

ميز اصلی سالن آبی، طویل‌ترین میز این ضیافت است که پشت آن خانواده سلطنتی، ميهمانان برنده جايزه نوبل و سران کشورها می ‌نشينند.

جزئیات این مراسم، به طور مستقیم از تلویزیون سوئد پخش می شود. در این روز که برای سوئدی‌ها یک روز رسمی و پراهمیت به شمار می‌آید، سیمای مرکز شهر، کاملاً تحت الشعاع مراسم نوبل قرار می گیرد. خیابان های اطراف خانه کنسرت، و شهرداری از همیشه پاکیزه تر و بعضی از خیابان ها در دقایقی بخصوص از عصر و شب، بسته می شود تا مسیر برای رفت و آمد ماشین های متعدد تشریفاتی مناسب‌تر باشد.

آلفرد برنهارد نوبل که در جوانی يک شيمی ‌دان متبحر بود و با زبان‌های آلمانی، فرانسوی، روسی و سوئدی آشنايی داشت، موفق به کشف جديدی درباره نيتروگليسيرين و استفاده از اين ماده منفجره شد. يک سال بعد از آن او شروع به توليد اين ماده در سوئد کرد و هم‌ زمان، توليد آن در سراسر اروپا آغاز شد.

آلفرد نوبل در سال ۱۸۶۷، "ديناميت" را نیز کشف کرد و آن را به نام خود به ثبت رسانيد و در مدت زمانی کوتاه، به مردی با ثروت افسانه‌ای تبدیل شد. اما کشف بزرگ نوبل که در طول حياتش بيش از ۳۵۵ اختراع را به ثبت رسانيد، برخلاف هدف و نیت صلح‌طلبانه او، در جنگ و ویرانی هم به کار گرفته شد.

امروزه اگرچه نام آلفرد نوبل، نه یادآور دینامیت، بلکه یادآور جایزه ادبی نوبل است، اما برخی معتقدند او، که شیفته ادبیات بود و اعتقاد داشت ایده‌آلیستی است که فلسفه را راحت تر از غذا هضم می کند، در واقع برای گريز از احساس عذاب وجدان بود که جايزه نوبل را با چنین گستره ای طرح ‌ريزی کرد. در گزارش ها آمده است که لحظاتی پيش از مرگش خواسته تا نام داروی نيتروگليسرين را «ترينيترين» بگذارند تا مردم و داروخانه‌ها از نام واقعی آن نهراسند.

این که آلفرد نوبل، در سال‌های پایانی عمر نه چندان طولانی خود با عذاب وجدان دست به گریبان بوده، فرضی است که طی بیش از صد سال، تحت الشعاع هیاهوی مراسم و ضیافت نوبل قرار گرفته و هنوز تامل چندانی روی آن نشده است.