احمد زيدآبادی

	در گزارش گروه مطالعه عراق، همکاری با ایران و سوریه برای حل بحران عراق پیشنهاد شده است

این کمیسیون که به ریاست مشترک جیمز بیکر وزیر خارجه سابق آمریکا (از حزب جمهوری خواه) و لی هامیلتون نماینده سابق کنگره آمریکا (از حزب دمکرات) بررسی گسترده ای درباره بحران عراق و عوامل تاثیرگذار بر آن به عمل آورده است، ضمن وخیم توصیف کردن اوضاع عراق، پیشنهادهایی برای بهبود اوضاع این کشور به دولت آمریکا ارائه کرده است.

با آنکه روند کار کمیسیون تحقیق و پیشنهادهای آن، بازتاب خارق العاده ای در محافل سیاسی و مطبوعاتی جهان داشته است، اما همانطور که آقای بیکر و آقای هامیلتون تاکید کرده اند، بحران عراق "راه حلی جاودیی" ندارد و از همین رو، پیشنهادهای کمیسیون تحقیق نیز چندان تازه و بدیع به نظر نمی رسد.

کمیسیون تحقیق، دولت آمریکا را به آموزش سریعتر نیروهای امنیتی عراق، مذاکره با ایران و سوریه و کمک به روند صلح خاورمیانه به عنوان عوامل تاثیرگذار بر ثبات عراق، فراخوانده است.

در واقع، هر یک از توصیه های فوق، پیش از این نیز از سوی نهادهای مطالعاتی و یا نمايندگان کنگره آمریکا مطرح شده بود، اما در عمل به نتیجه ملموسی نرسیده بود.

برای نمونه، از همان ابتدای تشکیل ارتش جدید عراق، جورج بوش خواستار آموزش سریع نیروهای آن شده بود، کاری که ظاهرا طبق میل رئیس جمهور آمریکا پیش نرفته است.

مذاکره با ایران هم چند ماه پیش به طور گسترده ای در محافل سیاسی آمریکا مطرح شد و حتی جورج بوش به زلمَی خلیل زاد سفیر آمریکا در بغداد اجازه داد که در باره اوضاع عراق با مقام های ایرانی گفتگو کند. هر چند که ایران هم آمادگی خود را برای این گفتگو اعلام کرد، اما ظاهرا ماجراهای پشت پرده مانع از آن شد که این گفتگوها به طور علنی انجام گیرد و به سرانجام مشخصی برسد.

	دولت آمريکا الزامی ندارد به توصيه های اين گروه عمل کند

همانطور که سخنگوی کاخ سفید نیز اشاره کرده، کمیسیون تحقیق به رهبری جیمز بیکر و لی هامیلتون، خواستار "مذاکره به منظور مذاکره" با ایران و سوریه نشده، بلکه از دولت آمریکا خواسته است که با ارائه "مشوق ها" در کنار"بازدارنده ها" با تهران و دمشق برای کمک به بهبود اوضاع امنیتی عراق گفتگو کند.

البته تاکید کمیسیون تحقیق بر تاثیر مثبت صلح خاورمیانه بر اوضاع امنیتی عراق، نه به علت آنکه حرف تازه ای است، بلکه به این دلیل که از جانب یک کمیسیون بلندپایه با ترکیب دو حزبی مطرح شده است، می تواند از اهمیت خاصی برخوردار باشد، بخصوص اینکه کمیسیون خواستار مذاکره آمریکا و اسراییل با سوریه شده است.

قاعدتا توصیه کمیسیون تحقیق به شتاب بخشیدن به مذاکرات همه جانبه اسراییل با همه طرف های عربی، می تواند به روند دیپلماسی جهانی برای استقرار صلح در خاورمیانه انرژی تازه ای تزریق کند، اما چنین تحولی بعید است بر اوضاع عراق تاثیر فوری بگذارد.

البته دولت آمريکا برای پيروی از توصيه های اين گروه هيچ تعهدی ندارد.

به نظر می رسد که کمیسیون تحقیق به منظور دستیابی به اجماع در بین اعضای ده نفره خود، مجبور شده است از ورود به جزئیات خودداری و به ارائه کلیات بسنده کند.

از این جهت، توصیه های دونالد رامسفلد وزیر دفاع سابق آمریکا که دو روز پیش از استعفایش تقدیم جورج بوش کرده است، روشن تر از پیشنهادهای کمیسیون تحقیق به نظر می رسد.

آقای رامسفلد به دولت آمریکا توصیه کرده بود که نیروهای خود را از شهرهای عراق خارج کرده و آنها را برای پیشگیری از ورود عاملان انتحاری و دخالت همسایگان، در مرزهای عراق مستقر کند. دونالد رامسفلد در عین حال توصیه کرده بود که بودجه مربوط به بازسازی عراق به استان های ناآرام این کشور قطع شود.

به هر حال، پیشنهادهای کمیسیون تحقیق هر چند که چندان تازه و الزام آور نیست، اما از اهمیت تاثیرگذاری آن بر افکار عمومی مردم آمریکا نباید کاست.

در واقع چنین به نظر می رسد که کمیسیون تحقیق مهمترین وظیفه خود را پر کردن شکاف بین مردم آمریکا بر سر بحران عراق دانسته و بیشتر تلاش خود را معطوف به ایجاد اجماع در بین آمریکایی ها بر سر عراق کرده است.

حرف واقعی کمیسیون تحقیق این است که حل بحران عراق موضوعی مربوط به منافع ملی ایالات متحده است و دو حزب بزرگ آمریکا به جای مجادلات لفظی بر سر این موضوع باید به همکاری با یکدیگر بپردازند.

توصیه کمیسیون به همکاری کاخ سفید و کنگره برای حل بحران عراق و ارائه تصویری رعب انگیز از شکست احتمالی آمریکا در عراق نشانگر این است که کمیسیون خواسته است به مردم آمریکا هشدار دهد که اتحاد خود را در برابر بحران عراق از دست ندهند، بحرانی که مشکلات خاص خود را دارد و راه حلی جادویی نیز برای آن قابل تصور نیست.