اين روزها نه پدر و مادرها و نه بچه ها فرصت چندانی برای با هم بودن و خوش بودن، ندارند

يک تصور عمومی در بين بسياری از ايرانی ها و غربی ها وجود دارد که چند دهه قبل، در مقايسه با امروز، زندگی خانوادگی دورانی خوش بود و اين روزها نه پدر و مادرها و نه بچه ها فرصت چندانی برای با هم بودن و خوش بودن، ندارند.

آنچه در پی می آيد برگردان مقاله ای است در روزنامه تايمز چاپ لندن:

خيلی از کارشناسان تربيتی هشدار می دهند که والدين امروزی بخش بزرگی از وقت خود را صرف تامين معاش می کنند و زمان کافی را صرف رسيدگی به نيازهای غير مادی فرزندان خود نمی کنند و به قولی بچه ها از محبت و توجه معنوی بزرگترهای خانه تهی شده اند.

اين گونه بحث ها (که با تجاری شدن جزوه های روانشناسی اوج گرفته) چند مدتی است که دغدغه شمار قابل توجهی از خانواده های طبقه متوسط جوامع مدرن، مثل بريتانيا، شده است.

پژوهشگران براساس نتايج پرسشنامه های متعدد (که معمولا با مشارکت والدين جوان گروه سنی 45-25 سال تهيه شده است) می گويند مادر و پدر بودن هرگز تا اين اندازه زير ذره بين نبوده است؛ رسانه ها هر روز مناظره ای در مورد تشکيل خانواده و سن و روش درست آن مطرح می کنند.

شماری از آنها همچنين می گويند زوجی که ساعت های طولانی خارج از خانه می گذراند معمولا برای ايجاد توازن ميان نيازهای خانواده و حرفه اش با دشواری روبروست و اضطراب ناشی از قبول مسئوليت بيشتر باعث می شود که بچه دار شدن را نه ارتباطی شيرين با فرزند بلکه مهارتی تخصصی ببينند.

پدر و مادرهای امروزی با آنکه به شدت کار می کنند و فرصت چندانی برای رسيدگی به بچه ها ندارند، نسبت به والدين سی سال پيش چهار بار بيشتر برای رسيدگی به امور بچه ها وقت می گذارند.

نتيجه گيری اين گروه از محققان از اين وضعيت اين است که کودکان امروزی به لحاظ عاطفی از کودکان ديروز محروم تر هستند.

اما، همه با اين نتيجه گيری موافق نيستند.

برای نمونه، رزمری بنت در گزارشی در روزنامه تايمز لندن می نويسد، اين تصور چندان هم درست نيست زيرا پدر و مادرهای امروزی با آنکه به شدت کار می کنند و فرصت چندانی برای رسيدگی به بچه ها ندارند، نسبت به والدين سی سال پيش چهار بار بيشتر برای رسيدگی به امور بچه ها وقت می گذارند.

او معتقد است که والدين امروزی (در بريتانيا) تبديل به نسلی از "فوق والدينی" شده اند که تقريبا تمام وقت آزادشان را به بچه ها اختصاص می دهند. نتايج تحقيقاتی تازه در بريتانيا حاکی از آن است که والدين امروزی بطور متوسط روزانه ۹۹ دقيقه از وقت خود را به بچه ها اختصاص می هند در حالی که رقم متوسط در سال ۱۹۷۵ تنها ۲۵ دقيقه بود.

اوقات باکيفيت يا مرگ کودکی؟

اين پژوهش، که توسط "بنياد آينده" (Future Foundation) انجام شده، نشان می دهد که امروزه حرف بچه ها در خانه بيشتر به حساب می آيد و پدران و مادران امروزی سعی دارند در اين زمينه بهتر از والدين خود عمل کنند.

خانم بنت در روزنامه تايمز لندن نتيجه گيری می کند که بچه اوقات "با کيفيت" بيشتری را با پدر و مادر خود می گذراند. پدر و مادرها حالا بيشتر در فعاليتهای ورزشی، فرهنگی و اجتماعی بچه ها شرکت می کنند.

او می نويسد نتيجه اين تحقيقات با دستاوردهای پژوهشهايی که نشان دهنده بروز "مرگ کودکی" و کم شدن مهر و محبت ميان والدين و فرزندان است در تضاد کامل قرار دارد.

	آيا روابط خانوادگی در ايران نيز تغيير کرده است؟

اظهارات اسقف اعظم کليسای کانتربری در مورد "مرگ کودکی" چندی پيش در محافل تعليم و تربيتی بريتانيا خبرساز شد. او گفت که دنيا با نسلی از بزرگسالان طرف است که چون در کودکی از محبت محروم بوده اند اينک به رفتار خشونت آميز روی آورده اند.

در همين حال، گزارش اين بنياد تحت عنوان "چهره درحال دگرگونی والدين"، که مجموعه ای از شواهد پژوهشی و تحقيقات جامعه شناسی را در هم آميخته، اين طور نظر می دهد که بچه های امروز نسبت به بچه های سی سال پيش از استقلال کمتری برخوردارند. چون والدين مضطرب شان پيوسته آنها را کشان کشان از مدرسه به کلاس ها فوق برنامه می برند.

طی همين مدت، ميانگين سنی بچه هايی که اجازه دارند تنهايی از خانه خارج شوند نيز افزايش يافته است. در عوض، يافته ها حاکی است که بچه ها با والدين شان بهتر وقت می گذرانند.

گذشته شيرين: واقعيت يا توهم

خاطرات کودکی سی سال پيش با نوعی عواطف لطيف و پرشور در هم آميخته وگرنه در آن زمان، با اين که مادران بيشتری در خانه می ماندند و پدران هم ساعات کار کمتری داشتند بچه ها اغلب به حال خود رها بودند تا بزرگترها به امور خود برسند.

اما پدر و مادرهای امروزی هم بيشتر بچه ها را بيرون می برند و هم در درسها به آنها کمک می کنند و بطور کلی آمادگی بيشتری برای تلاش در بهبود ارتباط خود با بچه ها دارند.

تحقيقات در بريتانيا نشان داده که طی اين سی سال زمانی را که مادران برای آشپزی صرف می کنند بيش از چهل درصد کاهش داشته است.

بسياری از زوجهای غربی اصولا از اول تصميم گرفته اند زمانی بچه دار شوند که وقت و حوصله کافی برای رسيدگی به آنها داشته باشند و خودشان ديگر از تفريح سير شده باشند

بنابر گزارش "بنياد آينده" از سی سال گذشته تا کنون، پدران و مادران به طور متوسط بين 20 تا 40 درصد کمتر وقت صرف تماشای تلويزيون يا ديدار دوستان، رفتن به کافه و خوابيدن می گذراندند.

در همين حال، بسياری از زوجهای غربی اصولا از اول تصميم گرفته اند زمانی بچه دار شوند که وقت و حوصله کافی برای رسيدگی به آنها داشته باشند و خودشان ديگر از تفريح سير شده باشند. اين روند به نوعی در ايران نيز آغاز شده است و به تازگی از برخی والدين می شنويم که به نو عروسان و دامادها می گويند که در بچه دار شدن عجله نکنند و فعلا "زندگی کنند."

اين وضعيت در بريتانيا به گونه ای است که شصت و شش درصد والدين در تمام طبقات اجتماعی بچه دار شدن را آنقدر به تعويق انداخته اند که بتوانند برای مخارج بچه ها پس انداز کنند.

با اين حال، تعداد پدران و مادران پرکار که فرصت کمی برای بچه های شان دارند هم در حال افزايش است.

در سه سال گذشته تعداد کسانی که در بريتانيا فکر می کنند والدين قبلا وقت بيشتری برای بچه های شان می گذاشتند از ده درصد به هشتاد درصد رسيده است.

تحقيق "بنياد آينده" بر اساس ترکيب نتايج نظرخواهی از ۷۹۵ بزرگسال و آخرين يافته های پژوهشی پروفسور جاناتان گرشانی از کالج سنت هيوز آکسفورد انجام شده است.