احمد زيدآبادی کارشناس امور خاورميانه

	دموکرات ها پيروزی خود را در سنا و مجلس نمايندگان جشن گرفتند

اما به نظر می رسد که رای مردم آمريکا به نفع دموکرات ها اگر تاثير عمده ای در بر داشته باشد، اين تاثير بيشتر در سياست داخلی آمريکا تبلور خواهد يافت تا سياست خارجی آن.

اين مساله بدان دليل است که سياست خارجی کشورهايی که منافع کاملا مشخصی را برای خود تعريف کرده اند، قبل از آنکه نتيجه علايق رئيس کشور و يا حزب حاکم باشد، برآيند منافع مجموعه نيروهای اجتماعی آن کشور است.

به عبارت ديگر، در کشوری مانند آمريکا که بخش وسيعی از جهان را حوزه منافع حياتی و يا اصلی خود می داند، سياست خارجی بيش از آنکه انتخاب رهبران کشور باشد، به طور جبری به آنها تحميل می شود.

برای نمونه جنگ عراق عموما به عنوان گزينه ای که نومحافظه کاران حاکم بر آمريکا آن را «انتخاب» کردند، معرفی می شود، اما اگر به استراتزی امنيت ملی آمريکا و منافعی که اين کشور برای خود در خاورميانه تعريف کرده است، به دقت نگريسته شود، مشخص می شود که بر آن مبنا، آمريکا تقريبا چاره ای جز توسل به زور برای سرنگونی صدام حسين نداشته است و اگر به جای جورج بوش و تيم همکار او، رهبران حزب دموکرات آمريکا بر کاخ سفيد مسلط بودند، احتمالا با مقداری تاخير و ترديد، همان کاری را می کردند که آقای بوش کرد.

اين نکته بدان معنی نيست که سياست خارجی قدرت های بزرگ به صورتی کاملا جبری و ناخواسته بر آنان تحميل می شود، بلکه بدان مفهوم است که اگر کشوری در اندازه آمريکا يک سلسله منافع مورد قبول اکثريت نيروهای تاثيرگذار در جامعه خود را مبنای سياست خارجی خود قرار داد، پيگيری آن منافع در عرصه عملی به راههای محدودی ختم می شود.

بر اين اساس، تغيير جدی سياست خارجی يک کشور، مستلزم تغيير منافع کلان آن کشور است، اما آيا گردش رای دهندگان آمريکايی به سمت دموکرات ها به معنای تغيير منافع کلان امريکا در سطح جهان و يا منطقه خاورميانه است؟

پاسخ اين پرسش روشن است. مردم آمريکا به تغيير منافع کلان کشور خود رای ندادند، بلکه در پی تعقيب اين منافع با شيوه ای کم هزينه تر بودند، شيوه ای که هنوز حزب دموکرات آمريکا به عنوان منتقد سياست های دولت جرج بوش، در باره آن توضيح روشنی نداده است.

جورج بوش و همکارانش در طول تبليغات انتخاباتی تلاش کردند تا برخورد ابهام آميز دموکرات ها را با مسائل سياست خارجی به عنوان ضعف آنها معرفی کنند. اين موضوع گر چه بر افکار عمومی بی تاثير نبود و شايد حتی بتوان گفت جمهوری خواهان را از شکستی فاجعه بار نجات داد، اما اکثريت رای دهندگان آمريکايی را متقاعد نکرد.

مردم آمريکا در واقع، ابهام دموکرات ها را بر صراحت بوش ترجيح دادند، اما به زودی مشخص خواهد شد که نه برای پايان جنگ عراق فرمول معجزه آسايی يافت می شود و نه برای مناقشه اعراب و اسراييل و نه برای بحران اتمی ايران و کره شمالی.

در آمريکا که بخش وسيعی از جهان را حوزه منافع حياتی و يا اصلی خود می داند، سياست خارجی بيش از آنکه انتخاب رهبران کشور باشد، به طور جبری به آنها تحميل می شود.

قاعدتا دموکرات ها از طريق کنگره به دولت جرج بوش فشار وارد خواهند کرد که تاکتيک های خود را در برابر بحران های پيش روی آمريکا تغيير دهد، اما آيا آنها خواستار آن خواهند شد که ارتش آمريکا پيش از برقراری ثبات نسبی در عراق اين کشور را ترک کند؟ يا فرمول صلح مشخصی را برای حل مناقشه اعراب و اسراييل به دو طرف تحميل کند؟ و يا اينکه مذاکره بی قيد و شرط با ايران را بدون چشم انداز روشنی از تعليق غنی سازی اورانيوم آغاز کند؟

مسلما دموکرات ها چنين درخواست هايی نخواهند کرد. با اين حساب تفاوت آنها با دولت جرج بوش در حوزه سياست خارجی چه خواهد بود؟ بسيار ناچيز!

اگر اين طور باشد، پس اين همه توجه رسانه ها و افکار عمومی مردم جهان و دولت های مختلف به انتخابات آمريکا بر مبنای چه منطقی است؟

برای پاسخ به اين پرسش تعمق زياد شايد خلاف منطق باشد، چرا که جابجايی قدرت در دموکراسی های امروزين بسيار هيجان انگيز است. اين هيجان را نبايد با طرح ريزه کاری های منطقی، به سردی کشاند.

به هر حال استعفای دونالد رامسفلد وزير دفاع آمريکا امری مهيج است، هر چند که جانشين او عملکردی عين او داشته باشد.