نابینایان نیز میتوانند عکسهای فیسبوک را ببینند
- نویسنده, دیوید بیکر
- شغل, خبرنگار فناوری
از آنجایی که روز به روز نقش عکس و تصویر در اینترنت پررنگتر میشود، شرکت فیسبوک در حال راهاندازی سیستمِ جدیدی است که به کاربران نابینا امکان "خواندن" تصاویر موجود در این شبکه اجتماعی را میدهد.
قابلیتهای اینترنت برای کاربرانش دائما در حال تغییر است. حالا این شبکه جهانی از وسیلهای که عموما با "نوشته و متن" کار میکرد، به ماشینی تبدیل شده که عکس و تصویر روز به روز نقش کلیدیتری در آن پیدا میکند.
روزانه در حدود ۸/۱ میلیارد عکس در شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام، فیسبوک و توییتر قرار داده میشود؛ خبری خوب برای عکاسان با انگیزه، ولی ناخوشایند برای افراد نابینا و کمبینا.
اما به زودی فیسبوک سرویس جدیدی را راهاندازی میکند که شاید آرزوی کاربران نابینا و کم بینایش را برآورده کند.
در حال حاضر، کاربران نابینا به کمک یک سری نرمافزارهای پیچیده - که با جهتیابی کار میکنند و به آنها صفحهخوان میگویند – میتوانند از رایانه استفاده کنند.
این نرمافزارها محتوای ظاهر شده بر روی صفحه رایانه را به نطق شنیداری یا متن بریل (الفبای مخصوص نابینایان) تبدیل میکند. اما این امر تنها خواندن متنها را برای نابینایان ممکن میسازد، و نه خواندن "تصاویر" موجود بر روی صفحه رایانه.
به کمک فناوری هوش مصنوعی، متخصصین توانستهاند عکسها و تصاویر قرار داده شده روی فیسبوک را رمزگشایی کرده و به گونهای تشریح کنند که تصاویر نیز مانند نوشتهها توسط نرمافزارهای صفحهخوان قابل خواندن شوند.
فیسبوک میگوید این نرمافزار به گونهای طراحی شده که میتواند حدود ۸۰ شی و فعالیت را تشخیص دهد و بخواند. سپس این اشیاء و فعالیتها را در قالب نوشته و متن توصیف کرده و به تصویر مربوطه اضافه میکند.
این نرمافزار هر چه بیشتر با تصاویر کار کند، تواناییهایش هم بیشتر میشود.
برخی از چیزهایی که این نرمافزار قادر به تشخیص آنها است عبارتند از:
- حملونقل : ماشین، قایق، هواپیما، دوچرخه، قطار، جاده، موتورسیکلت، اتوبوس
- محیط زیست: فضای باز، کوه، درخت، برف، آسمان، اقیانوس، آب، ساحل، موج، خورشید، چمن
- ورزش: تنیس، شنا، ورزشگاه، بسکتبال، بیسبال، گلف
- خوردنیها/ نوشیدنیها: بستنی/آیسکریم، سوشی، پیتزا، دسر/شیرینی، قهوه
- ظاهر : کودک، عینک، ریش، لبخند زدن، زیورآلات، کفش و عکسهای سلفی
مت کینگ، سازنده و ایدهپرداز اصلیِ این تکنولوژی، از مهندسان شرکت فیسبوک است که بر اثر التهاب رنگی شبکیه چشم – بیماریای که در نتیجه آن سلولهای حساس به نور در شبکیه چشم تخریب میشوند – بینایی خود را از دست داده است.
او میگوید: "بسیاری از قضایایی که در شبکه اجتماعی فیسبوک اتفاق میافتد، با بینایی انسان رابطه نزدیک دارد. به عنوان یک کاربر نابینا، احساس میکنی از مکالمات و اطلاعات مبادله شده جا ماندهای. حس میکنی که در بازی فیسبوک شرکت نداری."
نرمافزاری که کینگ و همکاران او نوشتهاند، از ابزار تشخیص دهنده خود شرکت فیسبوک استفاده میکند تا محتویات تصاویر را رمز گشایی کند. این نرمافزار میتواند موضوعاتی مانند تصویر برخی وسایل نقلیه و غذاها را تشخیص دهد.
کینگ میگوید: "هوش مصنوعی به قدری پیشرفت کرده که به ما این امکان را میدهد تا از رایانهها بخواهیم تصاویر را برای ما بخوانند و معنی کنند."
"این فناوری هنوز جوان است، اما به کمک آن میتوانیم به سوی هدف نهایی که توانمندسازی تمامی افراد برای شرکت در مکالمات شبکههای اجتماعی است گام برداریم."
در حال حاضر این نرمافزار قادر است تصاویر را در قالب واژههای ابتدائی، در سطحِ قابل قبولی توصیف کند. مثلا بگوید "در این تصویر، دو نفر حضور دارند و لبخند میزنند."
ماه گذشته توییتر ابزار مشابهی را راهاندازی کرد که به کمک آن کاربران میتوانند توصیف خود را از تصویر در قالب متن به آن اضافه کنند. از آنجایی که این توصیفها از طرف خود کاربر انجام میشود، مسلما از دقت بالاتری نسبت به توصیفی که نرمافزار از تصویر میکند، برخوردارند.
اما در مقابل کاربر باید این توصیف را به صورت دستی انجام بدهد و روی عکس قرار دهد. فیسبوک این کمبود را در فناوری جدید خود جبران کرده؛ نرمافزار به صورت خودکار تصویر را توصیف میکند و متن را به تصویر مربوطه ضمیمه میکند.
مت کینگ و شرکت فیسبوک مایلند یک قدم به جلو بر دارند و قابلیت تشخیص نامِ افراد از روی چهره موجود در عکس آنها را نیز به نرمافزار اضافه کنند.
اما این خواسته به دلایل مربوط به حفظ حریم خصوصی با مخالفت دیگران رو به رو شده.
مت کینگ میگوید کاربران نابینا حق دارند به همان اندازه که کاربران عادی به اطلاعات فیسبوک دسترسی دارند، به این اطلاعات دسترسی داشته باشند. او معتقد است از آنجایی که کاربران عادی میتوانند از روی عکس افراد آنها را تشخیص دهند، کاربران نابینا نیز باید از این امکان برخوردار باشند.
"احساس میکنم حق دارم به این اطلاعات دسترسی داشته باشم. من همان اطلاعاتی را میخواهم که در اختیار بقیه است. برای همین مساله رعایت عدالت است."
جف ویلند، رئیس بخش امور مربوط به معلولین در فیسبوک، میگوید این شرکت در حال سرمایهگذاری روی راهکارهایی است که به معلولین و افراد خاص این امکان را بدهد که به اندازه افراد عادی از فیسبوک استفاده کنند.
او میگوید این شرکت "قصد دارد گروههایی را به کار گمارد که برای ارتباط تمامیِ افراد با یکدیگر - با هر میزان قابلیت و توانایی - در شبکههای اجتماعی تصمیم بگیرند و راهکار پیدا کنند. این برای ما فرصتی است که مساوات را برقرار کنیم و به همه قدرت دهیم."
